Nghi thức Đội không phải là những động tác biểu diễn mà là hệ thống các quy định thống nhất về nghi lễ, khẩu lệnh, đội hình, đội ngũ và các động tác của tổ chức Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh.
Những ngày gần đây, trên mạng xã hội xuất hiện và lan truyền một số video ghi lại cảnh thực hiện Nghi thức Đội theo những hình thức biến tấu tại một số địa phương, thu hút nhiều ý kiến trái chiều.
Trao đổi về vấn đề này, Phó Chủ tịch Hội đồng Đội Trung ương, Chủ tịch Hội đồng Huấn luyện Trung ương Lê Anh Quân cho biết: Hội đồng Đội Trung ương và Hội đồng Huấn luyện Trung ương đã nắm được thông tin, hình ảnh đang lan truyền và khẳng định những cách thực hiện này không phù hợp với quy định của tổ chức Đội.
Theo anh Lê Anh Quân, Nghi thức Đội không phải là những động tác biểu diễn mà là hệ thống các quy định thống nhất về nghi lễ, khẩu lệnh, đội hình, đội ngũ và các động tác của tổ chức Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh. Mỗi động tác, mỗi khẩu lệnh đều mang ý nghĩa giáo dục, góp phần rèn luyện tính kỷ luật, tinh thần tập thể, tác phong và niềm tự hào của đội viên. Vì vậy, Nghi thức Đội phải được thực hiện thống nhất trên phạm vi cả nước; mọi hình thức tự ý biến tấu, thêm bớt hoặc biểu diễn mang tính phô diễn làm sai lệch nội dung, ý nghĩa của Nghi thức đều không phù hợp. Điều đáng tiếc là những hình ảnh này không chỉ làm méo mó giá trị của Nghi thức Đội mà còn gây phản cảm, tạo nhận thức chưa đúng trong xã hội về hoạt động của tổ chức Đội.
Anh Lê Anh Quân cho biết, tổ chức Đội luôn khuyến khích sự sáng tạo trong tổ chức các hoạt động giáo dục thiếu nhi, nhưng sự sáng tạo phải được đặt trên nền tảng Điều lệ Đội, Nghi thức Đội và các quy định của tổ chức. Theo đó, công tác Đội có nhiều không gian để đổi mới như nội dung sinh hoạt, hoạt động trải nghiệm, giáo dục kỹ năng, ứng dụng công nghệ hay phương pháp truyền đạt, song Nghi thức Đội không nằm trong phạm vi đó. Đây là hệ thống quy định mang tính thống nhất, là "ngôn ngữ chung" kết nối hàng triệu đội viên trên cả nước. Nếu mỗi địa phương tự bổ sung, lược bỏ hoặc biến tấu theo cách riêng thì tính thống nhất, ý nghĩa giáo dục và sự trang nghiêm của Nghi thức sẽ dần bị mai một.
Theo anh Lê Anh Quân, cần phân biệt rõ giữa đổi mới và biến tấu. Đổi mới là làm cho phương pháp giáo dục hiệu quả hơn, hấp dẫn hơn nhưng vẫn giữ nguyên các giá trị cốt lõi và chuẩn mực của tổ chức; còn biến tấu là tự ý thay đổi nội dung, động tác và quy định đã được thống nhất, làm sai lệch ý nghĩa của Nghi thức Đội. Không một địa phương, đơn vị hay cá nhân nào có quyền tự đặt ra hoặc thay đổi Nghi thức theo quan điểm hay thói quen riêng. Hội đồng Đội Trung ương khuyến khích ứng dụng công nghệ, xây dựng học liệu số, đổi mới tập huấn và phương pháp tổ chức để thiếu nhi tiếp cận Nghi thức Đội hiệu quả hơn, nhưng không chấp nhận việc lấy danh nghĩa "đổi mới" hay "sáng tạo" để hợp thức hóa những cách làm sai quy định.
Anh Lê Anh Quân cũng cho biết, đây không phải là câu chuyện mới. Trong nhiều năm qua, Hội đồng Đội Trung ương đã thường xuyên ban hành văn bản hướng dẫn, tổ chức tập huấn, đồng thời có các văn bản nhắc nhở, chấn chỉnh những đơn vị thực hiện Nghi thức Đội chưa đúng quy định. Theo anh Lê Anh Quân, không có bất kỳ tài liệu chính thống nào của tổ chức Đội hướng dẫn thực hiện Nghi thức theo những cách đang lan truyền trên mạng xã hội. Một số trường hợp chủ yếu xuất phát từ việc ở một số nơi vẫn duy trì những cách làm được truyền từ nhiều năm trước và dần coi đó là "thông lệ" hay "nét riêng" của địa phương. Riêng đối với một số địa phương, trong đó có Nghệ An và Thanh Hóa, Hội đồng Đội Trung ương đã nhiều lần có văn bản nhắc nhở, yêu cầu chấn chỉnh, song việc quán triệt và thực hiện ở một số cơ sở vẫn chưa thực sự triệt để.
Theo anh Lê Anh Quân, giá trị quan trọng nhất của Nghi thức Đội không nằm ở hình thức mà ở ý nghĩa giáo dục. Thông qua việc thực hiện thống nhất các nghi lễ, khẩu lệnh, đội hình, đội ngũ và động tác, đội viên được rèn luyện tính kỷ luật, ý thức tổ chức, tinh thần trách nhiệm, khả năng phối hợp trong tập thể và niềm tự hào khi đứng trong hàng ngũ của tổ chức Đội. Vì vậy, khi tự ý thay đổi, thêm bớt hoặc biến tấu, không chỉ một động tác bị làm sai mà thông điệp giáo dục mà tổ chức Đội muốn truyền tải đến đội viên cũng bị thay đổi.
Liên quan đến những bình luận trên mạng xã hội, anh Lê Anh Quân nhấn mạnh, Hội đồng Đội Trung ương trân trọng những ý kiến góp ý của cán bộ Đội, nhà giáo, phụ huynh và người dân. Tuy nhiên, anh Lê Anh Quân cũng cho rằng cần có cái nhìn toàn diện, bởi những hình ảnh được chia sẻ chỉ xảy ra ở một số đơn vị, không phản ánh thực trạng chung của hoạt động Đội trên cả nước. Hiện nay, hàng chục nghìn liên đội vẫn đang thực hiện Nghi thức Đội đúng quy định; hàng vạn giáo viên làm Tổng phụ trách Đội, cán bộ Đoàn và huấn luyện viên vẫn hằng ngày hướng dẫn thiếu nhi rèn luyện theo đúng Điều lệ và Nghi thức Đội.
Để hạn chế tình trạng này, Hội đồng Huấn luyện Trung ương sẽ tiếp tục phối hợp với Hội đồng Đội các tỉnh, thành phố tăng cường tập huấn, bồi dưỡng chuyên môn, kiểm tra và hướng dẫn nghiệp vụ; đồng thời rà soát, chuẩn hóa hệ thống tài liệu, xây dựng các video hướng dẫn mẫu, phát triển học liệu số về Nghi thức Đội để mọi cán bộ phụ trách Đội có thể tiếp cận, học tập và thực hành theo cùng một chuẩn thống nhất. Bên cạnh đó, đội ngũ huấn luyện viên các cấp sẽ tiếp tục hỗ trợ cơ sở, kịp thời phát hiện, uốn nắn những cách làm chưa đúng, không để những nhận thức hoặc cách thực hiện sai kéo dài và trở thành "thói quen" hay "lệ riêng" ở địa phương./.
