Cần xây dựng cơ chế, chính sách minh bạch, cải thiện môi trường đầu tư, xóa bỏ cơ chế "xin - cho", đẩy lùi tham nhũng và tăng cường năng lực quản trị quốc gia.

Trong bài phát biểu khai mạc Hội nghị lần thứ 4 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV (ngày 5/10/2026), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã gợi mở 4 trọng tâm mà các ủy viên cần tập trung thảo luận, trong đó có việc xác định đúng các ưu tiên trong năm 2027 và phát huy hiệu quả nguồn lực để đất nước phát triển nhanh, bền vững.

Phiên Khai mạc Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV. 

Ảnh: Phương Hoa – TTXVN.

Đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ: Năm 2027 phải tăng tốc, bứt phá, chuyển biến mạnh mẽ, tạo đà thực hiện mục tiêu cả nhiệm kỳ. Đề nghị Trung ương thảo luận kỹ mục tiêu tổng quát, các chỉ tiêu chủ yếu và giải pháp trọng tâm, nhất là cơ sở, điều kiện phấn đấu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên, lạm phát khoảng 4,5%.

Trung ương cần làm rõ: Đâu là những khâu đột phá để chuyển nguồn lực thành năng lực sản xuất, kinh doanh và kết quả phát triển thực chất? Cần tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, nâng cao năng lực hấp thụ vốn, bảo đảm hạ tầng, năng lượng, nhân lực…

Nếu như 2026 là năm đầu tiên triển khai Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026-2030 thì các chỉ tiêu sang năm 2027 phải được xây dựng theo hướng tạo đột phá mạnh mẽ hơn trong huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực.

Một trong những định hướng xuyên suốt là tiếp tục ưu tiên thúc đẩy tăng trưởng kinh tế với mục tiêu tăng trưởng 2 con số đi đôi với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế.

Theo định hướng này, các bộ, ngành và địa phương cần tập trung hoàn thiện thể chế phát triển, tạo đột phá trong xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật nhằm khơi thông các nguồn lực cho đầu tư và sản xuất kinh doanh. Việc tiếp tục hoàn thiện tổ chức bộ máy hành chính nhà nước, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, tăng cường kỷ luật, kỷ cương hành chính và phòng, chống tham nhũng, lãng phí cũng được xác định là những nhiệm vụ trọng tâm.

Trong lĩnh vực khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, các bộ, ngành được yêu cầu tiếp tục rà soát, hoàn thiện các cơ chế, chính sách đột phá; ưu tiên phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, chip bán dẫn, an ninh mạng và các công nghệ số thế hệ mới.

Đối với phát triển hạ tầng, trọng tâm là đẩy nhanh tiến độ thực hiện các công trình trọng điểm, dự án quan trọng quốc gia và các dự án hạ tầng chiến lược có tính liên vùng, tạo động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế.

Xây dựng Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2027 không chỉ là nhiệm vụ thường niên của các bộ, ngành và địa phương mà còn là bước chuẩn bị quan trọng để hiện thực hóa các mục tiêu phát triển của cả giai đoạn 2026-2030. Chất lượng của việc xây dựng kế hoạch năm 2027 có ý nghĩa quyết định trong việc chuyển hóa các chủ trương, định hướng lớn thành kết quả phát triển cụ thể, tạo nền tảng để nền kinh tế duy trì đà tăng trưởng cao và phát triển bền vững trong những năm tới.

Việc xác định đúng mục tiêu tăng trưởng cho năm 2027 có tầm quan trọng đặc biệt.

GDP trong 9 tháng của năm 2026 đạt 9,01% và mục tiêu quý IV phải tăng hơn 12,5% thì mới đạt chỉ tiêu của năm. Mục tiêu năm 2027 phải được xác định chuẩn xác để có sự kết nối liền mạch của kế hoạch 5 năm, giữ vững đà tăng tốc mà không rơi vào trạng thái chủ quan hay nóng vội.

Để chuyển nguồn lực của đất nước thành năng lực phát triển kinh tế trong năm 2027 thì chúng ta phải tạo đột phá trong các khâu trọng tâm:

Khâu tổ chức thực thi thể chế: sửa đổi luật và chính sách kịp thời; xóa bỏ triệt để lợi ích cục bộ; gắn trách nhiệm với tiến độ; định rõ cơ quan chủ trì và thời hạn hoàn thành; kiểm chứng hiệu quả bằng lợi ích thực tế của người dân.

Khâu nâng cao năng lực tổ chức thực hiện của đội ngũ cán bộ: giao phó quyền lực đi đôi với gắn trách nhiệm; trao quyền thực chất và bảo đảm nguồn lực đi kèm; phân định rõ trách nhiệm tập thể và cá nhân; chống né tránh và đùn đẩy trách nhiệm; bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung; xử lý nghiêm tình trạng trì trệ, sợ trách nhiệm.

Khâu phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số: thúc đẩy năng suất một cách thực chất; đưa công nghệ vào nâng cao năng lực tự chủ của doanh nghiệp; phát triển hệ sinh thái số trong quản trị và sản xuất; kết nối giữa viện nghiên cứu, trường học và doanh nghiệp; thu hút chuyên gia công nghệ và nhân tài chiến lược.

Khâu khơi thông dòng vốn đầu tư công và sức khỏe doanh nghiệp: giải ngân vốn đầu tư công; xử lý dứt điểm điểm nghẽn chậm giải ngân ở các bộ, ngành; chuyển hóa vốn đầu tư thành công suất và sản lượng thực tế; hỗ trợ lực lượng sản xuất nội địa bằng cách nâng cao năng lực làm chủ công nghệ cho doanh nghiệp trong nước; giảm thiểu nhập siêu, gia tăng giá trị nội địa trong chuỗi cung ứng.

Phát huy hiệu quả nguồn lực để phát triển kinh tế theo gợi mở của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chính là khơi thông, huy động, phân bổ và sử dụng tối ưu các yếu tố đầu vào của nền kinh tế nhằm tạo động lực tăng trưởng nhanh, bền vững.

Trước hết là khơi thông nguồn vốn đầu tư, tháo gỡ điểm nghẽn cho hàng nghìn dự án tồn đọng, thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công và thu hút vốn đầu tư toàn xã hội (bao gồm FDI và nguồn lực trong dân) vào sản xuất, kinh doanh thay vì để dòng tiền "nằm im".

Tiếp đến là phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao bằng cách nâng cao tỷ lệ lao động qua đào tạo, đẩy mạnh tri thức số, kỹ năng công nghệ và thu hút nguồn lực từ cộng đồng kiều bào, chuyên gia để làm chủ lực lượng sản xuất mới.

Cần đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số bằng cách tăng chi đầu tư cho nghiên cứu và phát triển (R&D), đẩy mạnh kinh tế số, kinh tế dữ liệu và nâng cao đóng góp của năng suất nhân tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng.

Cần xây dựng cơ chế, chính sách minh bạch, cải thiện môi trường đầu tư, xóa bỏ cơ chế "xin - cho", đẩy lùi tham nhũng và tăng cường năng lực quản trị quốc gia.

Cần tối ưu hóa tài nguyên và phát triển xanh: Sử dụng hiệu quả tài nguyên đất, nước, khoáng sản, thúc đẩy năng lượng sạch, kinh tế tuần hoàn và giảm tiêu hao năng lượng trên mỗi đơn vị GDP.

Hiện tại, các nguồn lực để phát triển kinh tế của Việt Nam nhìn chung chưa được phát huy tối đa hiệu quả.

Các điểm nghẽn làm giảm hiệu quả nguồn lực bao gồm: vốn đầu tư và ICOR (tỷ lệ vốn đầu tư để tạo ra 1 đồng GDP) cao, nghĩa là tốn nhiều vốn nhưng năng suất sinh lời chưa cao; chất lượng nhân lực hạn chế do lực lượng lao động qua đào tạo còn thấp, thiếu hụt trầm trọng nhân lực chất lượng cao và kỹ sư công nghệ; mức chi cho nghiên cứu và phát triển (R&D) còn rất khiêm tốn so với GDP; khu vực tư nhân chưa được hỗ trợ đúng mức; nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào FDI.

Có nhiều nguyên nhân dẫn tới tình trạng nói trên như nút thắt thể chế do nhiều quy định pháp lý còn chồng chéo làm chậm dòng vốn và ách tắc đất đai; hạ tầng chưa đồng bộ nên chi phí logistics và vận hành của nền kinh tế còn cao.

Nếu các nguồn lực của đất nước không được phát huy tối đa hiệu quả thì Việt Nam đối mặt với nguy cơ rơi vào bẫy thu nhập trung bình, tăng trưởng chậm lại, vốn đầu tư lớn nhưng chuyển hóa thành sản lượng thấp; năng suất lao động và đóng góp của TFP (năng suất nhân tố tổng hợp) không đạt kỳ vọng; khó đạt các mục tiêu tăng trưởng hai con số./.