Trong Kết luận số 40-KL/TW Bộ Chính trị yêu cầu đổi mới căn bản tư duy, nhận thức, phương pháp xác định biên chế của hệ thống chính trị; chuyển từ tư duy cố định, dài hạn sang theo chu kỳ 3 năm để điều chỉnh phù hợp; tuyệt đối không để xảy ra tình trạng “xin biên chế”, “giữ ghế”, “giữ cơ cấu”.
Kết luận số 40-KL/TW của Bộ Chính trị (ngày 2/6/2026) đã yêu cầu tiếp tục thực hiện tinh giản biên chế của hệ thống chính trị (khoảng từ 5 đến 10%) trên cơ sở kế hoạch, lộ trình, cam kết trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị, tổ chức, địa phương trong việc thực hiện phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền, áp dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số... tinh giản quy trình công việc, giảm khâu trung gian trong tác nghiệp, sắp xếp tinh gọn tổ chức bên trong, sắp xếp đơn vị sự nghiệp công lập, giảm số lượng lãnh đạo các cơ quan, đơn vị, tổ chức...
Trong Kết luận số 40-KL/TW Bộ Chính trị yêu cầu đổi mới căn bản tư duy, nhận thức, phương pháp xác định biên chế của hệ thống chính trị; chuyển từ tư duy cố định, dài hạn sang theo chu kỳ 3 năm để điều chỉnh phù hợp; tuyệt đối không để xảy ra tình trạng “xin biên chế”, “giữ ghế”, “giữ cơ cấu”.
Bộ Chính trị nhấn mạnh đến từ “tuyệt đối”, bởi vì thoạt nhìn, lời biện minh “ổn định nhân sự”, “tránh xáo trộn nhân lực cơ quan và tâm lý cán bộ” để “xin biên chế”, “giữ cơ cấu” không phải là không có lý ở một mức độ nào đó.
Tuy nhiên, trong trường hợp này lợi ích cục bộ được đặt lên trên lợi ích quốc gia – ngân sách nhà nước phải nuôi bộ máy cồng kềnh, kém hiệu quả, chồng chéo chức năng; cản trở cải cách hành chính; gây khó khăn cho việc điều phối nhân lực ở tầm vĩ mô cũng như áp dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số.
Thực tế cho thấy, không hề đơn giản trong việc tinh giản biên chế của từng đơn vị, cơ quan cũng như của cả hệ thống chính trị, nói rộng hơn là đổi mới tư duy, nhận thức, phương pháp xác định biên chế - chuyển từ tư duy cố định, dài hạn sang theo chu kỳ phù hợp.
Ngay từ tháng 10/2024, phát biểu tại một phiên thảo luận của Quốc hội, Tổng Bí thư Tô Lâm đã gọi việc tinh gọn bộ máy là "cuộc cách mạng" và phải được cả hệ thống chính trị từ Trung ương đến cơ sở, đến từng chi bộ, đảng viên thực hiện.
Theo đồng chí Tổng Bí thư, ngân sách đang chi khoảng 70% để trả lương, chi thường xuyên, phục vụ cho hoạt động, còn rất ít tiền để chi cho đầu tư phát triển, bảo đảm quốc phòng, an ninh, xóa đói giảm nghèo… Bộ máy khổng lồ khiến việc tăng lương cho viên chức, công chức là bất khả thi vì việc này sẽ làm cho khoản chi sẽ lên đến 80-90% ngân sách, không còn tiền cho các hoạt động khác.
Trong bài viết "Tinh - Gọn - Mạnh - Hiệu năng - Hiệu lực - Hiệu quả” (ngày 5/11/2024), Tổng Bí thư Tô Lâm nêu rõ: Những tồn tại, hạn chế, sự chậm chạp, thiếu quyết liệt trong thực hiện chủ trương đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng. Bộ máy cồng kềnh gây lãng phí và kìm hãm sự phát triển…
Thời điểm 100 năm đất nước ta dưới sự lãnh đạo Đảng và 100 năm thành lập nước không còn xa, để đạt được các mục tiêu chiến lược, không chỉ đòi hỏi những nỗ lực phi thường, những cố gắng vượt bậc, mà còn không cho phép chúng ta chậm trễ, lơi lỏng, thiếu chính xác, thiếu đồng bộ, thiếu nhịp nhàng trên từng bước đi; muốn vậy cần khẩn trương thực hiện cách mạng về tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị.
Lãnh đạo Đảng và Nhà nước ta đã xác định, tinh giản biên chế hiện nay và trong thời gian tới không đơn thuần là "bài toán tiết kiệm ngân sách" mà là nhiệm vụ chính trị trọng tâm nhằm làm trong sạch bộ máy, nâng cao năng lực lãnh đạo, hiệu quả quản lý của Nhà nước và củng cố niềm tin của nhân dân.
Tinh thần của Kết luận số 40-KL/TW là không chỉ cắt cơ học 5 - 10% biên chế của hệ thống chính trị mà là sàng lọc chất lượng - những cán bộ yếu kém năng lực, thiếu trách nhiệm, không đáp ứng được yêu cầu công việc sẽ kiên quyết bị đưa ra khỏi bộ máy để đảm bảo sức chiến đấu của Đảng và Nhà nước.
Đặc biệt, chủ trương “có vào, có ra” và chu kỳ 3 năm còn có nghĩa không chỉ đơn thuần là cắt giảm, mà việc tinh gọn bộ máy còn bao gồm cả việc sắp xếp, tuyển dụng nhân sự phù hợp, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới. “Vào biên chế” sẽ không còn là mặc nhiên gắn với sự ổn định suốt đời mà đòi hỏi các cán bộ công chức, viên chức phải luôn luôn nỗ lực, nâng các trình độ nếu không sẽ bị thay thế bởi những người trẻ khát khao cống hiến.
Việc tổ chức thực hiện Kết luận số 40-KL/TW đã được Bộ Chính trị nêu rõ theo tinh thần “rõ người, rõ việc, rõ thời hạn”.
Cụ thể, Bộ Chính trị giao ban thường vụ tỉnh ủy, thành ủy, đảng ủy trực thuộc Trung ương; tập thể lãnh đạo ban, cơ quan, đơn vị ở Trung ương, ban thường vụ các cơ quan được giao thẩm quyền quản lý biên chế; ban thường vụ đảng ủy bộ, cơ quan ngang bộ lãnh đạo, chỉ đạo việc giao, quản lý biên chế năm 2026 theo đúng quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước…
Bộ Chính trị giao Đảng ủy các cơ quan Đảng Trung ương, Đảng ủy Chính phủ, Đảng ủy Quốc hội, Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương lãnh đạo, chỉ đạo việc thể chế hóa, cụ thể hóa, tổ chức thực hiện nghiêm các nhiệm vụ, giải pháp, định hướng xác định, giao biên chế giai đoạn 2027 - 2031; lãnh đạo, chỉ đạo các cấp ủy trực thuộc đề xuất, xác định, giao biên chế giai đoạn 2027 - 2031 (hoàn thành trước ngày 15/9/2026)./.
