Việc tổ chức khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất một lần mỗi năm cho người dân đang được triển khai đồng bộ trên phạm vi cả nước.
Đây không chỉ là hoạt động chuyên môn của ngành y tế mà còn là định hướng chính sách mang tính dài hạn, đặt trọng tâm vào phòng bệnh, phát hiện sớm và quản lý sức khỏe liên tục theo vòng đời. Qua đó, từng bước hình thành nền y tế chủ động, lấy người dân làm trung tâm thay vì chủ yếu tập trung điều trị khi bệnh đã phát sinh.
*Cụ thể hóa chủ trương bằng chương trình hành động thống nhất
Khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất một lần mỗi năm là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm thực hiện Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 282/NQ-CP của Chính phủ về công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.
Trên cơ sở đó, Bộ Y tế đã ban hành kế hoạch triển khai thống nhất trên phạm vi cả nước. Kế hoạch xác định rõ mục tiêu tổ chức khám theo lộ trình, ưu tiên nhóm đối tượng phù hợp, nhằm phát hiện sớm bệnh tật, giảm gánh nặng điều trị, đồng thời giảm chi phí y tế cho người dân và xã hội.
Song song với hoạt động chuyên môn, chương trình hướng tới xây dựng cơ sở dữ liệu quản lý sức khỏe quốc gia, bảo đảm mỗi người dân có hồ sơ sức khỏe điện tử và được theo dõi liên tục theo vòng đời. Đây là nền tảng quan trọng để chuyển đổi phương thức quản lý y tế từ rời rạc sang liên thông, từ bị động sang chủ động.
Theo kế hoạch, các đơn vị thuộc Bộ Y tế có trách nhiệm xây dựng hướng dẫn chuyên môn, hoàn thiện quy trình tổ chức khám sức khỏe định kỳ và khám sàng lọc. Các địa phương tổ chức xây dựng kế hoạch triển khai, rà soát, lập danh sách người dân và bố trí cơ sở khám bệnh, chữa bệnh đủ điều kiện theo quy định.
Việc khám sức khỏe được thực hiện theo Luật Khám bệnh, chữa bệnh, Luật Phòng bệnh và các văn bản hướng dẫn liên quan. Kết quả khám được tổng hợp, lập sổ sức khỏe điện tử, liên thông với hệ thống giám định bảo hiểm y tế, cơ sở dữ liệu y tế và tích hợp trên ứng dụng VNeID theo hướng dẫn của Bộ Y tế và Bảo hiểm xã hội Việt Nam.
*Những chuyển động đầu tiên từ thực tiễn triển khai
Là địa phương có quy mô dân số lớn nhất cả nước, Thành phố Hồ Chí Minh là một trong những địa phương triển khai sớm chương trình khám sức khỏe toàn dân.
Sau một tháng thực hiện Kế hoạch số 228/KH-UBND, chương trình bước đầu ghi nhận kết quả tích cực. Theo số liệu trên Nền tảng quản lý sức khỏe cộng đồng đến ngày 24/6/2026, toàn Thành phố đã có 108.895 người dân được khám sức khỏe, bình quân khoảng 3.380 người mỗi ngày.
Đáng chú ý, tiến độ triển khai có xu hướng tăng dần theo thời gian. Nếu giai đoạn đầu còn khiêm tốn, thì từ ngày 17 đến 24/6, nhiều xã, phường, đặc khu đã tổ chức đồng loạt các đợt khám tập trung, đưa số người được khám mỗi ngày tăng lên từ 4.700 đến 7.700 người. Riêng ngày 24/6, toàn Thành phố ghi nhận 7.725 người được khám sức khỏe, mức cao nhất kể từ khi triển khai chương trình.
Kết quả bước đầu cho thấy sự chủ động của nhiều địa phương trong tổ chức thực hiện. Một số đơn vị đạt kết quả cao như xã An Nhơn Tây với 8.100 người được khám, xã Bà Điểm với 7.887 người. Nhiều địa phương khác cũng đạt kết quả tích cực.
Bên cạnh đó, nhiều xã, phường, đặc khu đã có trên 1.000 người được khám, cho thấy chương trình đã bước đầu lan tỏa trên nhiều địa bàn với quy mô dân số và điều kiện tổ chức khác nhau.
Tuy nhiên, tiến độ giữa các địa phương vẫn còn chênh lệch rõ rệt, một số xã, phường có số lượng người được khám rất thấp. Theo Giám đốc Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh Tăng Chí Thượng, các địa phương này cần khẩn trương rà soát nguyên nhân, có giải pháp tăng tốc trong thời gian tới. Nếu không quyết liệt triển khai, nguy cơ không hoàn thành mục tiêu khám sức khỏe toàn dân trong năm 2026 là rất lớn.
Thực tiễn này cho thấy, việc triển khai một chương trình quy mô lớn không chỉ phụ thuộc vào ngành y tế mà còn đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị và sự tham gia của người dân.
* Lan tỏa từ chủ trương đến tổ chức thực hiện tại địa phương
Cùng với Thành phố Hồ Chí Minh, nhiều địa phương đã khẩn trương cụ thể hóa chủ trương bằng kế hoạch triển khai phù hợp với điều kiện thực tế.
Tại Huế, UBND thành phố ban hành Kế hoạch khám sức khỏe định kỳ hoặc sàng lọc miễn phí giai đoạn 2026–2030, với mục tiêu từ năm 2026, 100% người dân được khám sức khỏe ít nhất một lần mỗi năm.
Thành phố đặt mục tiêu hoàn thành 50% chỉ tiêu trước ngày 30/6/2026 và hoàn thành 100% vào cuối năm 2026. Việc triển khai được thực hiện theo lộ trình, ưu tiên các nhóm đối tượng như người cao tuổi, người khuyết tật, hộ nghèo, cận nghèo, người có công và người mắc bệnh mạn tính.
Việc triển khai khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí trên phạm vi cả nước cho thấy quá trình chuyển đổi từ chủ trương đến hành động đang được thúc đẩy rõ rệt. Những kết quả ban đầu tại nhiều địa phương là cơ sở quan trọng để tiếp tục hoàn thiện cơ chế, tổ chức và nguồn lực thực hiện trong giai đoạn tiếp theo.
Tuy nhiên, để đạt mục tiêu toàn dân được khám sức khỏe định kỳ, yêu cầu đặt ra không chỉ là tiến độ triển khai, mà còn là tính đồng bộ trong tổ chức hệ thống, hiệu quả trong điều phối và khả năng ứng dụng công nghệ trong quản lý dữ liệu sức khỏe.
Trong định hướng chung, việc xây dựng hồ sơ sức khỏe điện tử và liên thông dữ liệu được xác định là nền tảng cốt lõi, nhằm hình thành hệ thống quản lý sức khỏe thống nhất, liên tục và bền vững.
Từ thực tiễn triển khai bước đầu, có thể thấy rõ quá trình chuyển dịch quan trọng: từ mô hình y tế chủ yếu chữa bệnh sang mô hình chăm sóc sức khỏe chủ động, lấy phòng bệnh làm trung tâm và lấy người dân làm đối tượng quản lý xuyên suốt.
Đây cũng là tiền đề để hình thành một hệ thống y tế hiện đại hơn, nơi mỗi người dân được theo dõi sức khỏe liên tục, được phát hiện sớm nguy cơ bệnh tật và được chăm sóc kịp thời ngay từ tuyến cơ sở./.
