Ngành y tế khuyến cáo người dân chủ động phòng bệnh, không tự điều trị tại nhà và đến cơ sở y tế ngay khi có dấu hiệu nghi ngờ.
Ghi nhận ca tử vong do sốt xuất huyết tại Gia Lai cùng nhiều trường hợp bệnh nhân diễn biến nặng tại bệnh viện tuyến cuối cho thấy dịch bệnh đang tiềm ẩn nguy cơ gia tăng các ca nặng và tử vong. Trong bối cảnh nhiều địa phương bước vào cao điểm mùa dịch, ngành y tế khuyến cáo người dân chủ động phòng bệnh, không tự điều trị tại nhà và đến cơ sở y tế ngay khi có dấu hiệu nghi ngờ.
*Gia Lai ghi nhận ca tử vong đầu tiên do sốt xuất huyết
Ngày 9/7, Sở Y tế tỉnh Gia Lai cho biết địa phương vừa ghi nhận ca tử vong đầu tiên do sốt xuất huyết Dengue trong năm 2026. Bệnh nhân là anh L.V.Ph. (37 tuổi, trú thôn Tiên Sơn 2, xã Biển Hồ), có tiền sử mắc đái tháo đường type 2.
Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Gia Lai, bệnh nhân khởi phát bệnh từ ngày 26/6 với các triệu chứng sốt, mệt mỏi, đau đầu nhưng tự điều trị tại nhà. Đến ngày 30/6, người bệnh nhập viện tại Bệnh viện Quân y 15, sau đó được chuyển đến Bệnh viện Đa khoa Gia Lai trong tình trạng nặng. Kết quả xét nghiệm nhanh Dengue NS1Ag dương tính. Sau nhiều ngày điều trị tích cực, gia đình xin chuyển bệnh nhân lên Bệnh viện Chợ Rẫy nhưng người bệnh đã tử vong trên đường chuyển viện vào ngày 5/7.
Điều tra dịch tễ cho thấy, từ đầu năm đến ngày 6/7, xã Biển Hồ ghi nhận 36 ca mắc sốt xuất huyết tại 14 trong tổng số 40 thôn, làng; riêng tháng 6 có 20 ca mắc và những ngày đầu tháng 7 ghi nhận thêm 6 ca. Toàn xã hiện có 3 ổ dịch đang hoạt động. Khu vực gần nơi ở của bệnh nhân trong hai tuần trước đó cũng đã ghi nhận thêm hai trường hợp mắc bệnh.
Ngay sau khi ghi nhận ca bệnh, ngành y tế địa phương đã triển khai vệ sinh môi trường, xử lý ổ dịch và phun hóa chất diệt muỗi. Qua kiểm tra các hộ gia đình, lực lượng chức năng phát hiện nhiều dụng cụ chứa nước có lăng quăng, bọ gậy. Kết quả điều tra véc-tơ tại thôn Tiên Sơn 2 cho thấy mật độ muỗi và chỉ số Breteau đều vượt ngưỡng quy định của Bộ Y tế, cho thấy nguy cơ dịch tiếp tục lây lan nếu không triển khai quyết liệt các biện pháp phòng, chống.
Ca tử vong đầu tiên tại Gia Lai tiếp tục cho thấy sốt xuất huyết có thể diễn biến rất nhanh, đặc biệt ở người có bệnh nền hoặc nhập viện muộn. Việc phát hiện sớm, theo dõi và điều trị kịp thời có ý nghĩa quan trọng trong hạn chế các trường hợp chuyển nặng và tử vong.
* Bệnh viện tuyến cuối liên tiếp tiếp nhận ca bệnh nguy kịch
Không chỉ tại các địa phương, các bệnh viện tuyến Trung ương cũng đang tiếp nhận nhiều trường hợp sốt xuất huyết diễn biến nặng.
Mới đây, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương đã cấp cứu xuyên đêm cho bệnh nhân nữ H.T.V. (69 tuổi, ở Hà Nội) mắc sốt xuất huyết Dengue diễn biến tối cấp trên nền đái tháo đường type 2. Gia đình cho biết khu vực sinh sống của bệnh nhân đang ghi nhận nhiều ca mắc sốt xuất huyết; chồng và con dâu của bà cũng đã mắc bệnh.
Ba ngày trước khi nhập viện, người bệnh xuất hiện sốt, mệt mỏi và đau lưng. Đến ngày thứ ba, tình trạng mệt mỏi tăng lên, ý thức chậm dần. Dù chưa có biểu hiện xuất huyết điển hình, bệnh nhân đã được đưa đến cơ sở y tế và được chẩn đoán mắc sốt xuất huyết Dengue có dấu hiệu cảnh báo. Tuy nhiên, chỉ sau thời gian ngắn theo dõi, người bệnh nhanh chóng rơi vào suy tuần hoàn và được chuyển cấp cứu đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương ngay trong đêm.
Theo Thạc sĩ, bác sĩ Trần Văn Bắc, Phó Trưởng khoa Cấp cứu, khi nhập viện người bệnh trong tình trạng sốc sốt xuất huyết, tụt huyết áp, suy hô hấp, rối loạn đông máu nặng và nhiễm toan máu. Các bác sĩ đã khẩn trương đặt nội khí quản, thở máy, lọc máu liên tục cùng nhiều biện pháp hồi sức tích cực. Sau nhiều giờ cấp cứu, huyết áp người bệnh tạm thời được kiểm soát nhưng tiên lượng vẫn rất dè dặt và hiện bệnh nhân tiếp tục được theo dõi sát.
Qua trường hợp này, Bác sĩ Trần Văn Bắc khuyến cáo người cao tuổi và người mắc các bệnh lý nền như đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh tim mạch, suy thận... cần đặc biệt cảnh giác trong bối cảnh Hà Nội và nhiều địa phương bước vào mùa cao điểm sốt xuất huyết. Đây là nhóm có nguy cơ diễn biến nặng, trong khi các triệu chứng ban đầu có thể không điển hình, dễ khiến người bệnh chủ quan hoặc đến cơ sở y tế muộn.
Các chuyên gia cũng lưu ý người dân không nên chờ đến khi xuất hiện các dấu hiệu xuất huyết như chảy máu cam hay chảy máu chân răng mới đi khám. Ngay khi có biểu hiện sốt, đau đầu, đau nhức người, mệt mỏi hoặc nghi ngờ mắc bệnh, người dân cần đến cơ sở y tế để được thăm khám, xét nghiệm và theo dõi, hạn chế nguy cơ chuyển nặng.
* Chủ động phòng bệnh để giảm ca nặng và tử vong
Theo Bộ Y tế, sốt xuất huyết là bệnh truyền nhiễm do virus Dengue gây ra và lây truyền sang người qua muỗi Aedes aegypti. Trên thế giới hiện có khoảng 5,6 tỷ người sinh sống tại khu vực có nguy cơ mắc bệnh; mỗi năm ghi nhận từ 100 đến 400 triệu trường hợp nhiễm virus Dengue. Bệnh lưu hành chủ yếu ở các vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới, song đang có xu hướng mở rộng phạm vi do tác động của biến đổi khí hậu, đô thị hóa và gia tăng giao lưu dân cư.
Phần lớn người mắc sốt xuất huyết có biểu hiện nhẹ hoặc không có triệu chứng rõ ràng. Tuy nhiên, một số trường hợp có thể tiến triển thành sốt xuất huyết nặng với các biến chứng nguy hiểm như sốc, xuất huyết nặng, suy tạng, thậm chí tử vong nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Hiện nay chưa có thuốc điều trị đặc hiệu đối với bệnh.
Tại Việt Nam, năm 2025 cả nước ghi nhận hơn 181.000 ca mắc và 43 trường hợp tử vong. Trong 5 tháng đầu năm 2026 đã ghi nhận hơn 50.300 ca mắc, tăng gấp 2,5 lần so với cùng kỳ năm trước. Điều đáng lưu ý là dịch không còn xuất hiện theo chu kỳ quen thuộc mà gia tăng ngay từ đầu năm, trước cả mùa mưa - thời điểm thường ghi nhận số ca mắc tăng cao.
Theo Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh Võ Hải Sơn, sốt xuất huyết đang dần phá vỡ các quy luật dịch tễ trước đây. Nếu như các năm trước số ca mắc thường giảm vào cuối năm thì năm 2025 vẫn duy trì ở mức cao trong các tháng 11 và 12. Thời tiết nóng ẩm xen kẽ mưa kéo dài từ đầu năm đến nay đã tạo điều kiện thuận lợi cho muỗi truyền bệnh sinh sản và phát triển. Bên cạnh đó, sự lưu hành chiếm ưu thế của tuýp huyết thanh DENV-2 cũng góp phần làm gia tăng số ca bệnh nặng và nhập viện.
Hiện nhiều địa phương đang bước vào giai đoạn cao điểm của mùa dịch. Thời tiết nắng nóng xen kẽ mưa, độ ẩm không khí cao cùng tình trạng tồn tại nhiều vật chứa nước tại hộ gia đình và khu dân cư tạo điều kiện thuận lợi cho muỗi vằn phát triển.
Theo các chuyên gia, phòng, chống sốt xuất huyết vẫn chủ yếu dựa vào kiểm soát muỗi truyền bệnh và loại bỏ nơi sinh sản của muỗi. Người dân cần thường xuyên vệ sinh môi trường, không để nước đọng trong các vật dụng; đậy kín dụng cụ chứa nước sinh hoạt; thay nước lọ hoa, khay nước chậu cây định kỳ; loại bỏ các ổ chứa nước nhỏ; sắp xếp nhà cửa gọn gàng; phối hợp thực hiện các chiến dịch phun hóa chất diệt muỗi theo hướng dẫn của ngành y tế; ngủ màn kể cả ban ngày và sử dụng các biện pháp phòng muỗi đốt khi cần thiết.
Bên cạnh các biện pháp kiểm soát véc-tơ, người dân có thể chủ động tiêm vaccine phòng sốt xuất huyết theo khuyến cáo của Bộ Y tế và bác sĩ đối với những trường hợp có chỉ định. Tuy nhiên, vaccine không thay thế các biện pháp phòng bệnh truyền thống mà cần được kết hợp đồng bộ để đạt hiệu quả bảo vệ cao nhất.
Diễn biến dịch sốt xuất huyết trong thời gian qua cho thấy nguy cơ không còn mang tính mùa vụ như trước. Cùng với sự vào cuộc của ngành y tế và chính quyền địa phương, sự chủ động của mỗi người dân trong phòng bệnh, phát hiện sớm triệu chứng, không tự điều trị tại nhà và đến cơ sở y tế kịp thời sẽ góp phần kiểm soát dịch bệnh, giảm số ca chuyển nặng và hạn chế tử vong./.
