Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI: Chính sách giảm thuế phải thực sự tới người kinh doanh
Với doanh nghiệp nhỏ và vừa; hộ kinh doanh, nên lưu ý tiêu chí hỗ trợ giải quyết công ăn việc làm và hỗ trợ an sinh xã hội hơn là thu thuế từ khu vực này.
Cuối chiều 21/8, Quốc hội đã thảo luận tại tổ về dự án Nghị quyết về giảm thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cá nhân và doanh nghiệp.
* Mở rộng đối tượng áp dụng
Bày tỏ đồng tình về chính sách hỗ trợ giảm thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cá nhân và doanh nghiệp nhưng chưa đồng thuận với mức giảm 30%, đại biểu Trần Hoàng Ngân (Thành phố Hồ Chí Minh) cho biết, trong bối cảnh thế giới còn nhiều khó khăn, bất định, diễn biến khó lường, xung đột địa chính trị, chi phí logistic, chi phí năng lượng đang có xu hướng gia tăng, ảnh hưởng không nhỏ đến tình hình sản xuất kinh doanh trong nước, việc tiếp tục có chính sách hỗ trợ cho hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ và vừa là cần thiết.
Dẫn con số 7 tháng qua thu ngân sách tăng 16% so với cùng kỳ (tăng khoảng 250 ngàn tỷ đồng), đại biểu Ngân cho rằng có thể sử dụng số tăng thu này để tiếp sức cho doanh nghiệp. Ông phân tích, theo báo cáo của Chính phủ, dự kiến tổng số giảm thu ngân sách hai năm 2026 – 2027 khoảng 6.700 tỷ đồng, trong khi nguồn tăng thu 7 tháng đã đạt rất lớn. Vì vậy, nên xem xét mức giảm thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp không chỉ cho hộ kinh doanh và doanh nghiệp siêu nhỏ (doanh thu dưới 10 tỷ đồng/năm) mà nên mở rộng đối tượng áp dụng ra cả doanh nghiệp nhỏ lĩnh vực nông nghiệp có doanh thu dưới 50 tỷ đồng/năm và doanh nghiệp nhỏ lĩnh vực thương mại, dịch vụ có doanh thu dưới 100 tỷ đồng/năm.
Đại biểu Ngân đề xuất, nếu đủ khả năng, mở rộng chính sách hỗ trợ đối với cả doanh nghiệp vừa. Trong trường hợp cần thiết, có thể đưa ra ba mức: đối với doanh nghiệp siêu nhỏ mức giảm là 30%, doanh nghiệp nhỏ là 20% và doanh nghiệp vừa là 10%. Như vậy chính sách sẽ bao phủ được toàn bộ số doanh nghiệp nhỏ và vừa.
“Có như vậy chúng ta sẽ tiếp sức được doanh nghiệp trong bối cảnh rất cần thúc đẩy sự phục hồi và tăng trưởng kinh tế”, đại biểu Ngân nêu quan điểm; đồng thời cho rằng, với doanh nghiệp nhỏ và vừa; hộ kinh doanh, nên lưu ý tiêu chí hỗ trợ giải quyết công ăn việc làm và hỗ trợ an sinh xã hội hơn là thu thuế từ khu vực này.
Đại biểu Lê Thị Thanh Lam (Cần Thơ) thống nhất cao với chủ trương đề xuất giảm 30% số thuế thu nhập cá nhân và thu nhập doanh nghiệp phải nộp trong các năm 2026, 2027 dành cho nhóm có doanh thu dưới 10 tỷ đồng/năm; cho rằng đây là chính sách hết sức kịp thời, tạo nguồn lực tài chính trực tiếp giúp các doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh tái đầu tư và khôi phục sản xuất.
Theo đại biểu, tiêu chí tổng doanh thu hằng năm không quá 10 tỷ đồng là hợp lý để tập trung nguồn lực hỗ trợ khối doanh nghiệp nhỏ và vừa, các cá nhân kinh doanh. Song bà đề nghị quy định rõ cách xác định "doanh thu hằng năm" đối với các doanh nghiệp thành lập mới trong năm 2026 hoặc 2027, tránh trường hợp doanh nghiệp hoạt động 1 hoặc 2 tháng cuối năm có doanh thu thấp nhưng thực tế quy mô lớn vẫn được hưởng lợi.
Đánh giá dự thảo nghị quyết hiện mới chỉ tập trung giảm 30% thuế thu nhập cá nhân cho thu nhập từ kinh doanh của cá nhân cư trú, đại biểu đề nghị Ban soạn thảo xem xét giảm thuế thu nhập cá nhân (hoặc nâng mức giảm trừ gia cảnh) đối với cả nhóm cá nhân làm công ăn lương có thu nhập chịu thuế ở bậc thấp (bậc 1 đến bậc 3). Nhóm này cũng chịu ảnh hưởng nặng nề bởi lạm phát và chi phí sinh hoạt tăng cao, việc giảm bớt gánh nặng thuế sẽ giúp kích cầu tiêu dùng nội địa trực tiếp.
Bên cạnh đó, cần đơn giản hóa thủ tục hành chính khi quyết toán thuế, bởi các thủ tục xét duyệt phức tạp sẽ làm giảm tính cấp thiết và ý nghĩa của chính sách hỗ trợ. Chính phủ cần quy định rõ cơ chế tự tính, tự khai và tự chịu trách nhiệm. Doanh nghiệp và cá nhân kinh doanh đáp ứng đủ điều kiện về doanh thu dưới 10 tỷ đồng được chủ động trừ 30% số thuế phải nộp trực tiếp trên tờ khai tạm tính quý và tờ khai quyết toán năm, không cần phải qua khâu nộp hồ sơ xin xét duyệt hay chờ cơ quan thuế phê duyệt trước.
* Tránh tạo “điểm gãy” ngưỡng 10 tỷ đồng
Nhấn mạnh điều quan trọng là chính sách phải thực sự đi vào dòng tiền của người kinh doanh, tạo động lực để họ đầu tư, mở rộng hoạt động và lớn lên, đại biểu Nguyễn Duy Thanh (Cà Mau) nhấn mạnh, cần xử lý hợp lý ngưỡng doanh thu 10 tỷ đồng, tránh tạo một “điểm gãy” về nghĩa vụ thuế và vô tình khuyến khích doanh nghiệp giữ quy mô nhỏ.
Phân tích của đại biểu Thanh cho thấy, theo Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp hiện hành, doanh nghiệp có doanh thu trên 3 tỷ đồng đến 50 tỷ đồng áp dụng thuế suất 17%. Như vậy, doanh nghiệp trong nhóm này nếu được giảm 30% số thuế phải nộp thì mức thuế thực tế tương đương khoảng 11,9%; nhưng nếu doanh thu vừa vượt 10 tỷ đồng một mức nhỏ thì lại trở về mức 17%.
Quy mô hoạt động có thể gần như không thay đổi, nhưng nghĩa vụ thuế thay đổi tương đối lớn. Trong thực tế, doanh thu 10 tỷ đồng cũng có ý nghĩa rất khác nhau giữa các ngành. Một doanh nghiệp thương mại, phân phối có thể đạt doanh thu khá lớn nhưng biên lợi nhuận rất thấp; trong khi một doanh nghiệp dịch vụ cùng mức doanh thu có thể tạo ra lợi nhuận cao hơn nhiều.
Do đó, đại biểu đề nghị Chính phủ làm rõ hơn cơ sở lựa chọn ngưỡng 10 tỷ đồng và tính toán cơ chế chuyển tiếp đối với trường hợp vượt ngưỡng, để doanh nghiệp không mất ngay toàn bộ mức giảm chỉ vì doanh thu tăng thêm một phần nhỏ.
Điều này còn có ý nghĩa chống trục lợi. “Nếu lợi ích ở hai phía của ngưỡng quá chênh lệch thì có thể xuất hiện động cơ chia nhỏ hoạt động kinh doanh, tách doanh thu hoặc thành lập thêm pháp nhân để tiếp tục được hưởng chính sách”, ông Thanh nói.
Đại biểu tỉnh Cà Mau cũng đề xuất khi triển khai Nghị quyết cần thiết kế theo hướng đơn giản nhất: cơ quan thuế xác định điều kiện hưởng trên cơ sở dữ liệu đã có; hạn chế tối đa hồ sơ, thủ tục riêng để xin giảm; dữ liệu Nhà nước đã nắm được thì người dân, doanh nghiệp không phải kê khai lại.
Ngoài ra, cần bảo đảm phần thuế được giảm ở lại ngay trong dòng tiền của doanh nghiệp, thay vì nộp trước rồi xử lý sau; bảo đảm tính ổn định, dễ dự báo của chính sách và xử lý rõ các trường hợp phát sinh quanh ngưỡng 10 tỷ đồng. Doanh nghiệp cần biết trước nghĩa vụ của mình để tính giá bán, dòng tiền, kế hoạch đầu tư và quyết định kinh doanh.
“Quy định rõ nguyên tắc xác định doanh thu, thời điểm xác định điều kiện hưởng, cách xử lý khi số liệu thay đổi sau quyết toán và bảo đảm người nộp thuế đã thực hiện đúng theo dữ liệu, quy định tại thời điểm kê khai không phải chịu thêm rủi ro do cách hiểu thay đổi sau đó”, ông Thanh đề nghị./.
