Lễ hội Lồng Tồng hay còn gọi Hội xuống đồng mang theo thông điệp cầu cho quốc thái, dân an, mùa màng bội thu, cuộc sống ấm no, hạnh phúc.
Vào mỗi dịp đầu năm mới, đồng bào các dân tộc, đặc biệt là dân tộc Tày trong tỉnh Lào Cai lại nô nức, phấn khởi tham gia Lễ hội Lồng Tồng hay còn gọi Hội xuống đồng. Đây là lễ hội độc đáo của người Tày, mang theo thông điệp cầu cho quốc thái, dân an, mùa màng bội thu, cuộc sống ấm no, hạnh phúc.
* Điểm hẹn văn hóa - du lịch hấp dẫn
Là xã vùng sâu, vùng xa, nằm ở khu vực khó khăn của tỉnh Lào Cai, Phong Dụ Thượng là nơi sinh sống của 6 dân tộc, trong đó chủ yếu là đồng bào dân tộc thiểu số Tày, Dao và Mông. Dù còn nhiều khó khăn, nhưng thời gian qua, xã Phong Dụ Thượng luôn gìn giữ, phát huy bản sắc văn hóa của các dân tộc, trong đó có Lễ hội Lồng Tồng được tổ chức thường niên vào dịp đầu năm mới.
Năm nay, Lễ hội Lồng Tồng được tổ chức trong hai ngày 1 - 2/3. Đây không chỉ là nghi lễ cầu mùa truyền thống, mà còn là điểm hẹn văn hóa - du lịch hấp dẫn du khách những ngày đầu năm. Ghi nhận của phóng viên, từ 6 giờ 30 phút ngày 2/3, đồng bào các dân tộc nơi đây cùng du khách nô nức đến sân vận động xã để đón xem lễ hội.
Bà Lò Thị Nguyên (thôn Làng Chạng, xã Phong Dụ Thượng) chia sẻ, đối với đồng bào các dân tộc nơi đây, Lễ hội Lồng Tồng là lễ hội lớn của người dân trong những ngày đầu Xuân năm mới. Do đó, gần đến ngày tổ chức lễ hội, người dân ai cũng háo hức chờ đợi để đi chơi hội với các trò chơi dân gian. Đây cũng là dịp để đồng bào các dân tộc gặp gỡ và thắt chặt tình đoàn kết.
Lễ hội năm nay được mở đầu bằng các nghi thức trang nghiêm tại đình thôn Làng Chạng và đình Làng Than - những ngôi đình cổ gắn với đời sống tâm linh của cộng đồng. Nghi lễ mổ trâu cúng tế, lễ rước và cúng thần Nông thể hiện ước vọng mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, vạn vật sinh sôi.
Điểm nhấn của lễ hội là nghi thức tịch điền (xuống đồng). Người đứng đầu địa phương thực hiện những đường cày đầu tiên trên thửa ruộng được chọn, mở đầu cho mùa sản xuất mới trong tiếng trống hội rộn ràng và niềm hân hoan của người dân. Ngay sau đó, người dân cùng lãnh đạo địa phương gieo hạt, gửi gắm niềm tin vào một năm đủ đầy.
Không chỉ mang ý nghĩa tín ngưỡng, Lễ hội Lồng Tồng còn là không gian giao lưu văn hóa sôi động. Các trò chơi dân gian như: ném còn, đẩy gậy, kéo co, bịt mắt đánh trống, đi cà kheo… thu hút đông đảo người dân và du khách tham gia. Những làn điệu dân ca, điệu múa truyền thống cùng nghi thức đốt lửa xòe tạo nên bức tranh Xuân rực rỡ giữa núi rừng vùng cao.
Du khách Nguyễn Thị Huyền (đến từ Phú Thọ) chia sẻ, đây là lần đầu tiên chị đến Phong Dụ Thượng. Dù là xã vùng cao khó khăn nhưng quy mô tổ chức lễ hội rất bài bản. Tại đây, chị được xem các nghi lễ linh thiêng và hòa mình cùng người dân vui chơi các trò chơi dân gian, đó là một trải nghiệm thú vị của bản thân.
Trong khuôn khổ lễ hội còn có không gian trưng bày sản vật của các thôn, đơn vị và doanh nghiệp địa phương. Du khách có thể thưởng thức và trải nghiệm nhiều đặc sản vùng cao như: cá bỗng, gà cẩm, ốc, lợn đen bản địa, xôi ngũ sắc, thảo quả, ớt thóc, gừng đen cùng các loại rau rừng, măng, nấm tự nhiên. Đây cũng là dịp để địa phương quảng bá nông sản đặc trưng, từng bước xây dựng thương hiệu sản phẩm gắn với phát triển du lịch cộng đồng.
* Hành trình du Xuân trọn vẹn
Chủ tịch UBND xã Phong Dụ Thượng Lương Văn Thu cho biết, Lễ hội Lồng Tồng được khởi nguồn từ nhu cầu sản xuất nông nghiệp của người Tày khi sống thành làng bản. Đây là một di sản văn hóa của dân tộc, biểu tượng thiêng liêng, biểu tượng gắn kết cộng đồng. Theo thời gian, lễ hội không chỉ quy tụ những sắc thái văn hóa đặc trưng nhất của dân tộc Tày mà còn lan tỏa sang các dân tộc khác như: Dao, Thái, Mông. Lễ hội không chỉ là dịp để cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, mà còn là cơ hội để gắn kết cộng đồng, trao truyền những giá trị văn hóa tốt đẹp cho thế hệ mai sau.
Năm 2025 dù gặp nhiều khó khăn nhưng xã Phong Dụ Thượng đạt được nhiều kết quả trong phát triển kinh tế - xã hội; tổng sản lượng lương thực có hạt đạt 2.851,9 tấn, tăng 51,9 tấn; tổng đàn gia súc chính 10.026 con, tăng 1.480 con so với năm 2024; có 53 hộ thoát nghèo. Công tác bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của các dân tộc trên địa bàn được chú trọng; một số điểm, không gian sinh hoạt văn hóa truyền thống được duy trì. Trong năm, xã đón 16.000 khách du lịch với doanh thu đạt 9 tỷ đồng, góp phần thay đổi diện mạo vùng quê khó khăn nơi đây.
Đến với Phong Dụ Thượng, du khách còn có cơ hội khám phá quần thể ruộng bậc thang Khe Táu, suối nước nóng Cao Sơn, thác Khe Ban, thác Khe Mạng… Những cảnh quan nguyên sơ, hùng vĩ hòa cùng không khí lễ hội tạo nên hành trình du Xuân trọn vẹn giữa thiên nhiên và bản sắc văn hóa.
Lễ hội Lồng Tồng là lễ hội mở đầu cho một năm mới, mang đậm nét văn hóa truyền thống của một nền văn minh lúa nước được đồng bào các dân tộc ở tỉnh Lào Cai tổ chức hằng năm vào dịp đầu Xuân. Ngoài xã Phong Dụ Thượng, lễ hội này cũng được tổ chức tại các xã như: Hợp Thành, Bát Xát, Cốc Lầu, Yên Thành và Cốc San (Lào Cai).
Giữa nhịp sống hiện đại, Lễ hội Lồng Tồng vẫn giữ nguyên giá trị cốt lõi, đó là niềm tin vào đất trời, sức lao động và tinh thần đoàn kết cộng đồng. Từ những nghi lễ truyền thống, các địa phương đang từng bước phát huy lợi thế văn hóa để phát triển du lịch bền vững, quảng bá hình ảnh quê hương giàu bản sắc đến với bạn bè, du khách gần xa./.
