Sự liêm chính không chỉ dừng ở việc không tham tiền bạc hay nhận hối lộ, liêm chính còn bao hàm sự minh bạch khi ra quyết định, công tâm trong phân bổ nguồn lực.
Yêu cầu về sự liêm chính của cán bộ trong kỷ nguyên mới là sợi chỉ đỏ xuyên suốt ba nghị quyết chuyên đề về xây dựng Đảng của Hội nghị Trung ương 4 khóa XIV (từ ngày 8 đến ngày 10/10/2026). Đó là Nghị quyết số 29-NQ/TW; Nghị quyết số 30-NQ/TW và Nghị quyết số 31-NQ/TW cùng được ban hành ngày 15/10.
Sự liêm chính của cán bộ là một trong những chuẩn mực đạo đức cốt lõi, giữ vai trò nền tảng trong tư tưởng Hồ Chí Minh và công tác xây dựng Đảng, tạo nên uy tín và sức mạnh của tổ chức lãnh đạo.
Liêm là sự trong sạch, không tham lam, ngược lại, bất liêm là trộm cắp, vơ vét của công. Chính là sự ngay thẳng, đứng đắn, công minh, làm việc thiện và tránh việc ác, không quỵ lụy, giữ vững danh dự và phẩm giá.
Yêu cầu liêm chính và Nghị quyết số 29-NQ/TW về tiếp tục đổi mới, hoàn thiện phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng trong kỷ nguyên mới có mối quan hệ gắn bó chặt chẽ, bổ trợ lẫn nhau. Trong đó, liêm chính vừa là yêu cầu, nguyên tắc hành động vừa là nền tảng văn hóa và thước đo để đổi mới phương thức lãnh đạo, cầm quyền đi vào thực chất.
Nghị quyết xác định đổi mới phương thức lãnh đạo, cầm quyền phải đi đôi với siết chặt kỷ luật, kỷ cương, kiểm soát quyền lực, xây dựng văn hóa Đảng, văn hóa liêm chính, đề cao trách nhiệm nêu gương của cán bộ và đẩy mạnh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.
Nghị quyết yêu cầu phân cấp, phân quyền gắn với nguồn lực, năng lực thực thi và kiểm soát quyền lực; "thẩm quyền đến đâu, trách nhiệm đến đó", khắc phục né tránh, đùn đẩy. Liêm chính giúp các tổ chức, cá nhân sử dụng thẩm quyền đúng mục đích, vì lợi ích chung, hạn chế lạm quyền hoặc lợi ích nhóm.
Cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu và lãnh đạo cấp cao, phải gương mẫu về bản lĩnh, liêm chính, kỷ luật, nói đi đôi với làm. Kết quả thực hành văn hóa, đạo đức, liêm chính và nêu gương là căn cứ quan trọng để đánh giá tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên.
Nghị quyết quy định đổi mới sự kiểm tra, giám sát theo hướng chủ động phòng ngừa, cảnh báo sớm, ứng dụng dữ liệu để nhận diện rủi ro trong tổ chức, cán bộ, quản lý tài sản và thực thi công vụ. Điều này bảo vệ và củng cố tính liêm chính trong hệ thống.
Theo Nghị quyết số 30-NQ/TW về tiếp tục xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp và đổi mới căn bản, toàn diện công tác cán bộ thì yêu cầu liêm chính là cốt lõi, gắn chặt với đổi mới tư duy, đánh giá thực chất, kiểm soát quyền lực và phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.
Nghị quyết xác định liêm chính cùng với bản lĩnh chính trị, đạo đức cách mạng là nền tảng; lấy lòng trung thành và tinh thần phụng sự nhân dân làm giá trị cốt lõi, kết hợp cùng năng lực và hiệu quả công việc làm thước đo.
Nghị quyết gắn liêm chính với đánh giá thực chất và sàng lọc cán bộ để vận hành cơ chế "có vào, có ra, có lên, có xuống", thay thế kịp thời cán bộ không đáp ứng yêu cầu về sự chính trực, trong sạch.
Nghị quyết giải quyết vấn đề liêm chính từ gốc rễ – xây dựng văn hóa liêm chính theo hướng "không thể, không dám, không muốn, không cần" tham nhũng, lãng phí, tiêu cực dưới sự giám sát minh bạch của nhân dân.
Tiếp đến, Nghị quyết số 31-NQ/TW về tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh toàn diện đã nâng yêu cầu liêm chính đối với đội ngũ cán bộ lên thành chuẩn mực và gắn chặt với viêc kiểm soát quyền lực, trách nhiệm công vụ.
Nghị quyết đưa các giá trị đạo đức (cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư, trung thực, nêu gương) thành chuẩn mực bắt buộc trong ứng xử, ra quyết định và kỷ luật thực thi công vụ, coi văn hóa liêm chính là nền tảng của văn hóa lãnh đạo và cầm quyền.
Nghị quyết gắn liền việc phân cấp, phân quyền với kiểm soát quyền lực, trách nhiệm giải trình và chống lợi ích nhóm. Văn hóa liêm chính trở thành cơ chế tự kiểm soát, tự phòng ngừa suy thoái từ sớm, từ xa.
Trong kỷ nguyên mới, yêu cầu liêm chính đối với cán bộ vẫn giữ nguyên giá trị cốt lõi theo tư tưởng Hồ Chí Minh nhưng mở rộng về nội hàm, nâng cao yêu cầu và gắn chặt hơn với bối cảnh chuyển đổi số, tinh gọn bộ máy.
Hiện nay, sự liêm chính không chỉ dừng ở việc không tham tiền bạc hay nhận hối lộ, liêm chính còn bao hàm sự minh bạch khi ra quyết định, công tâm trong phân bổ nguồn lực, trung thực trong đánh giá cán bộ và chống lợi ích nhóm.
Liêm chính cũng gắn với cải cách bộ máy và hiệu quả. Trong bối cảnh tinh gọn bộ máy, cải cách hành chính và chuyển đổi số, liêm chính đi liền với trách nhiệm nêu gương, chống lãng phí nguồn lực và nâng cao tính minh bạch của công vụ.
Liêm chính gắn với siết chặt kỷ cương và trách nhiệm, gắn với sự kiểm tra, giám sát thường xuyên, xử lý nghiêm vi phạm, không có vùng cấm, đề cao vai trò người đứng đầu và văn hóa từ chức khi không đáp ứng nhiệm vụ.
Giữ gìn sự liêm chính trong kỷ nguyên mới đòi hỏi sự tôi luyện bản lĩnh, ý chí của cán bộ cao hơn trước vì môi trường phát triển đặt ra nhiều cám dỗ, áp lực lợi ích và phương thức vi phạm tinh vi hơn. Mặt khác, tiêu chuẩn minh bạch và trách nhiệm giải trình cũng ngày càng cao, càng cấp thiết hơn.
Trong bối cảnh kinh tế phát triển và có độ mở lớn thì sự đan xen giữa lợi ích cá nhân, lợi ích nhóm với quyền lực ngày càng phức tạp.
Công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra nhiều tiện ích nhưng cũng mở ra các hình thức trục lợi, gian lận dữ liệu, thao túng thông tin hay che giấu hành vi thiếu liêm chính tinh vi, khó phát hiện hơn.
Khi đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cải cách thể chế và hội nhập quốc tế, phạm vi quyết định và nguồn lực lớn hơn, để giữ được sự liêm chính đòi hỏi phải có cơ chế kiểm soát quyền lực chặt chẽ cùng bản lĩnh tự giác rất cao của cá nhân, người đứng đầu.
Trong khi đó, sự liêm chính của đội ngũ cán bộ là điều kiện tiên quyết để thực hiện hiệu quả các nghị quyết chuyên đề về xây dựng Đảng, công tác cán bộ và kiểm soát quyền lực
Nếu cán bộ thiếu liêm chính, "nói không đi đôi với làm", làm suy giảm hiệu lực lãnh đạo, kỷ cương và niềm tin của người dân thì không thể đổi mới phương thức lãnh đạo, cầm quyền theo Nghị quyết 29-NQ/TW.
Việc đánh giá, bố trí, đề bạt hoặc sàng lọc cán bộ theo Nghị quyết 30-NQ/TW đòi hỏi sự công tâm, khách quan. Nếu thiếu liêm chính, việc đánh giá dễ bị bóp méo hoặc lấy thành tích bù trừ vi phạm về đạo đức, liêm chính.
Đối với việc thanh tra, kiểm soát quyền lực theo Nghị quyết 31-NQ/TW thì hoạt động thanh tra và giám sát chỉ thực sự nghiêm minh khi người thực thi giữ vững sự liêm chính và chịu sự kiểm soát quyền lực chặt chẽ.
Nếu công tác cán bộ là "then chốt của then chốt" thì liêm chính chính là điểm tựa để cái then, cái chốt được vững chắc. Chọn đúng người là khâu quyết định, còn liêm chính sẽ giúp người được chọn giữ vững bản lĩnh, vượt qua thử thách để phục vụ lợi ích cách mạng, lợi ích của nhân dân./.
- Từ khóa:
- Liêm chính
- cán bộ
- điểm tựa
- Nghị quyết số 29-NQ/TW


