Nhiều năm qua, các hộ dân ở thôn Chèm, xã Đông Cuông, tỉnh Lào Cai bức xúc khi các lò than không phép hoạt động cả ngày lẫn đêm, kéo dài nhiều năm, khiến cuộc sống sinh hoạt của người dân bị đảo lộn, làm ảnh hưởng đến năng suất cây trồng, sức khỏe, nhất là người già và trẻ nhỏ.
Cách nút giao IC14 (cao tốc Nội Bài - Lào Cai) khoảng 10km, dọc theo bên đường tỉnh lộ 166, thuộc địa phận thôn Chèm, xã Đông Cuông có nhiều cơ sở đốt than củi, mỗi cơ sở diện tích lên đến hàng nghìn m2 đang hoạt động.
Theo ghi nhận của phóng viên, trưa 24/4, tại hai cơ sở đốt than, nhiều lò vẫn hoạt động, khói bốc âm ỉ, lan trong không trung với mùi khét nồng nặc, gây cảm giác ngột ngạt. Trong khuôn viên các cơ sở này, gỗ được cắt khúc, chất thành từng đống lớn, bày ngổn ngang.
Tại các cơ sở sản xuất này, công nhân tấp nập làm việc, người cắt gỗ, người vận chuyển, người xếp gỗ vào lò để chuẩn bị đốt. Hệ thống nhà xưởng khung sắt mái tôn được dựng thành các dãy; trong mỗi cơ sở có từ 10-16 lò đốt than ngày đêm hoạt động. Các lò đốt vận hành theo phương pháp thủ công, khói trắng được xả thẳng ra môi trường không qua xử lý. Đáng chú ý, khu vực xung quanh xưởng chưa có hệ thống rãnh thoát nước, khiến nước thải tràn ra môi trường. Sản phẩm than củi sau khi ra lò được đóng bao, tập kết để thu gom và đưa đi tiêu thụ.
Bức xúc trước việc các lò đốt than không phép tồn tại nhiều năm, ông Trần Văn Yên (thôn Chèm, xã Đông Cuông) cho biết, khu vực ông sinh sống có hàng chục hộ dân bị ảnh hưởng. Vào mùa sản xuất cao điểm, các lò hoạt động hết công suất cả ngày lẫn đêm, phát tán mùi khét rất ngột ngạt. Mùa mưa còn đỡ, nhưng đến mùa nắng, khói than cộng với nắng nóng khiến không khí trở nên ngột ngạt, rất khó chịu, ông Yên nói.
Theo người dân, khói thải từ các lò đốt còn tạo lớp bụi mịn màu đen bám dày trên bạt che, rau màu và cây cối, khiến cây trồng kém phát triển. “Trước khi các lò hoạt động, chưa từng xuất hiện tình trạng bụi đen như vậy. Tôi đã nhiều lần kiến nghị lên chính quyền nhưng chưa được xử lý dứt điểm”, ông Yên bức xúc, đồng thời mong muốn cơ quan chức năng sớm vào cuộc, chấn chỉnh tình trạng này để trả lại môi trường trong lành và bảo vệ sản xuất của người dân.
Cùng chung lo lắng, chị Phạm Thị Hòa, người dân sống gần khu vực lò đốt cho biết diện tích trồng keo của gia đình bị ảnh hưởng rõ rệt: cây vàng lá, chậm lớn, thậm chí nhiều cây bị chết. Trước đây cây vẫn phát triển bình thường, từ khi các lò đốt hoạt động, tình trạng này mới xuất hiện. Không chỉ thiệt hại về kinh tế, người dân còn phải sống trong môi trường ô nhiễm, mùi khét gây khó thở, đặc biệt ảnh hưởng đến người già và trẻ nhỏ. Người dân mong muốn các cấp chính quyền sớm quan tâm, kiểm tra và có biện pháp xử lý dứt điểm, nhằm bảo đảm môi trường sống và giúp bà con ổn định sản xuất, chị Hòa chia sẻ.
Trước đó, ngày 27/3, Đoàn kiểm tra liên ngành xã Đông Cuông đã lập biên bản kiểm tra đối với hai cơ sở đốt than củi trên địa bàn. Theo biên bản, tại cơ sở thứ nhất do ông Lương Mạnh Hoàng làm chủ, hoạt động từ năm 2024 với 13 lò đốt, công suất khoảng 50 tấn than/tháng. Mỗi năm, cơ sở sản xuất trung bình 6–7 tháng, sử dụng 11 lao động. Tổng diện tích khu vực khoảng 2.500 m², trong đó khu vực xây dựng 13 lò đốt chiếm khoảng 500 m². Tại thời điểm kiểm tra, chủ cơ sở chưa xuất trình được các giấy tờ liên quan đến đất đai, hồ sơ bảo vệ môi trường và phương án phòng cháy, chữa cháy.
Tại cơ sở thứ hai, lực lượng chức năng ghi nhận có 16 lò đốt than, cùng 3 dãy nhà khung thép lợp tôn với tổng diện tích hơn 6.000 m2. Thời điểm kiểm tra, chủ cơ sở không có mặt tại hiện trường.
Tại hai cơ sở kiểm tra cho thấy, khí thải từ lò đốt được thải ra môi trường chưa qua biện pháp xử lý; chưa xây dựng rãnh thoát nước mưa xung quanh khu vực xưởng; chất thải rắn sản xuất như tro từ lò đốt được thu vào bao tải rồi bán cho người dân làm phân bón cho cây trồng. Trên cơ sở đó, Đoàn kiểm tra yêu cầu hai cơ sở đốt than này dừng mọi hoạt động sản xuất. Tuy nhiên, đến nay các cơ sở vẫn ngang nhiên hoạt động.
Trao đổi với phóng viên, ông Lê Thành Hùng - Chủ tịch UBND xã Đông Cuông cho biết, ngay sau khi nhận được đơn kiến nghị của người dân, ông cùng đoàn liên ngành của xã trực tiếp xuống kiểm tra và đình chỉ tạm dừng hoạt động nhưng doanh nghiệp cố tình tránh mặt. Quan điểm của địa phương là không bao che, làm đúng trách nhiệm. Tuy nhiên, do không có chuyên môn và thẩm quyền về đánh giá tác động môi trường nên xã chưa có căn cứ để xử lý vi phạm. Thời gian tới, xã sẽ báo cáo Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng các ngành liên quan xuống kiểm tra, lấy mẫu để đánh giá các chỉ số tác động đến môi trường. Trên cơ sở kết luận của cơ quan chức năng, xã sẽ xử lý theo đúng quy định. Xã luôn tạo điều kiện cho doanh nghiệp hoạt động, nhưng phải tuân thủ pháp luật. Trường hợp cơ sở có nhu cầu di dời đến khu vực quy hoạch, địa phương sẵn sàng tạo mọi điều kiện về thủ tục./.
