Thực tiễn sau 13 năm thi hành Luật năm 2012 cho thấy, bên cạnh những thành tựu đạt được, Luật đã bộc lộ nhiều hạn chế, bất cập.
Ngày 27/7, góp ý Dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi), các chuyên gia, nhà quản lý tại Thành phố Hồ Chí Minh nhất trí cao với tầm quan trọng, cần thiết của việc xây dựng dự án Luật nhằm khắc phục những khó khăn, vướng mắc của luật hiện hành; đổi mới hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật theo hướng lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm.
Dự án Luật (sửa đổi) cũng bảo đảm quyền tiếp cận thông tin pháp luật, quyền tham gia góp ý, phản ánh, kiến nghị về chính sách; pháp luật; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyến đối số, trí tuệ nhân tạo để tạo điều kiện cho người dân, doanh nghiệp tiếp cận pháp luật trên môi trường số; góp phần xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
Tại hội thảo góp ý Dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi), do Đoàn đại biểu Quốc hội Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức, ông Vũ Thái Hùng, đại diện Sở Tư pháp nhấn mạnh, việc ban hành Luật (sửa đổi) là hoàn toàn cấp thiết, có cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn vững chắc. Thực tiễn sau 13 năm thi hành Luật năm 2012 cho thấy, bên cạnh những thành tựu đạt được, Luật đã bộc lộ nhiều hạn chế, bất cập.
Các quy định cũ không còn theo kịp chủ trương mới của Đảng về đổi mới tư duy xây dựng pháp luật, dịch chuyển từ quản lý sang quản trị, tăng cường chuyển đổi số và đẩy mạnh phân quyền, phân cấp gắn với thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Dự thảo Luật lần này đã bám sát yêu cầu thượng tôn Hiến pháp, xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật và phục vụ người dân, doanh nghiệp tiếp cận pháp luật trên môi trường số.
Góp ý cụ thể, đại diện Sở Tư pháp kiến nghị nghiên cứu, xem xét, rà soát lại Điều 7 theo hướng quy định Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật ở cấp xã để đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ, hiệu quả trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật từ Trung ương đến cơ sở.
Cùng quan điểm, bà Trần Việt Thái, đại diện Hội Luật gia Thành phố Hồ Chí Minh đề nghị xem xét, bổ sung thêm việc thành lập Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật ở cấp xã, do hiện nay cấp xã là cấp gần dân nhất, sát dân nhất. Thực tế triển khai hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật ở cơ sở, trong cộng đồng dân cư, trong nhân dân đều do cấp xã thực hiện là chủ yếu, còn cấp tỉnh với Trung ương định hướng nhiều hơn. Trong điều kiện hiện nay cần tinh gọn nguồn nhân lực và phải sử dụng nguồn kinh phí hiệu quả, tiết kiệm, việc thành lập Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật ở cấp xã sẽ đáp ứng được yêu cầu này, giúp tập trung nguồn nhân lực...
Ông Nguyễn Kỳ, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, để phù hợp với yêu cầu đẩy mạnh chuyển đổi số, phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong hoạt động quản lý nhà nước, cần bổ sung nguyên tắc xây dựng, phát triển hệ sinh thái phổ biến, giáo dục pháp luật số theo hướng hình thành các nền tảng, cơ sở dữ liệu và công cụ số phục vụ việc cung cấp, tra cứu, khai thác và tương tác thông tin pháp luật; bảo đảm kết nối, liên thông, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan, tổ chức có liên quan.
Ghi nhận dự thảo Luật đã đề cập đến việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong phổ biến, giáo dục pháp luật, theo ông Nguyễn Kỳ, cần quy định thêm nguyên tắc quản lý, kiểm soát việc sử dụng AI trong phổ biến, giáo dục pháp luật theo hướng: Thông tin do hệ thống AI cung cấp phải có khả năng truy xuất nguồn dữ liệu pháp luật; ưu tiên sử dụng nguồn dữ liệu chính thống; có cơ chế cập nhật khi văn bản pháp luật được sửa đổi, thay thế hoặc hết hiệu lực. Đặc biệt, cần xác định rõ AI là công cụ hỗ trợ phổ biến, giáo dục pháp luật, không thay thế trách nhiệm của cơ quan, tổ chức và người có thẩm quyền trong việc cung cấp, hướng dẫn và giải thích pháp luật.
Dự thảo Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi) gồm 5 chương, 42 điều, dự kiến được Quốc hội cho ý kiến tại Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, vào đầu tháng 8/2026./.
