Việc kết hợp bảo tồn nghề truyền thống với đổi mới công nghệ, phát triển sản phẩm OCOP và xúc tiến thương mại đang giúp các làng nghề tỉnh Phú Thọ nâng cao giá trị sản phẩm, tạo việc làm và tăng thu nhập cho người dân.
Phát triển làng nghề theo hướng bền vững, nâng cao chất lượng, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường đang là hướng đi được Phú Thọ chú trọng nhằm phát huy giá trị ngành nghề nông thôn. Việc kết hợp bảo tồn nghề truyền thống với đổi mới công nghệ, phát triển sản phẩm OCOP và xúc tiến thương mại đang giúp các làng nghề nâng cao giá trị sản phẩm, tạo việc làm và tăng thu nhập cho người dân.
Giữ nghề gắn với phát triển sản xuất
Làng nghề làm mì gạo Hùng Lô, xã Vân Phú, tỉnh Phú Thọ đang được duy trì gắn với mở rộng quy mô sản xuất và thị trường tiêu thụ. Từ các công đoạn ngâm gạo, xay bột, tráng bánh, phơi, cắt sợi, sản phẩm mì gạo Hùng Lô đã trở thành nguồn thu nhập ổn định cho nhiều hộ dân.
Theo ông Cao Đăng Duy, Giám đốc Hợp tác xã mì gạo Hùng Lô, từ vài hộ thành viên ban đầu, đến nay hợp tác xã đã phát triển lên 255 thành viên. Trung bình mỗi tháng, hợp tác xã đưa ra thị trường khoảng 95 tấn mì gạo, doanh thu năm 2025 đạt 27,5 tỷ đồng.
Xác định để giữ nghề truyền thống, sản phẩm phải khẳng định được vị thế trên thị trường. Vì vậy, hợp tác xã chú trọng kiểm soát chất lượng, xây dựng thương hiệu và mở rộng đầu ra. Hợp tác xã hiện tạo việc làm thường xuyên cho 35 lao động với thu nhập bình quân khoảng 7,5 triệu đồng/người/tháng, đồng thời liên kết, hỗ trợ sản xuất cho nhiều hộ dân trong làng.
Những năm gần đây, hợp tác xã đẩy mạnh đầu tư công nghệ, áp dụng các tiêu chuẩn quản lý chất lượng trong sản xuất, đa dạng kênh bán hàng trên các sàn thương mại điện tử và xuất khẩu sang một số thị trường nước ngoài. Hiện, hợp tác xã có ba sản phẩm OCOP 4 sao và sản phẩm “Mì gạo sạch sinh ra từ làng Hùng Lô” được công nhận đạt OCOP 5 sao năm 2025.
Tại làng nghề Sai Nga, xã Cẩm Khê, nghề làm nón lá cũng đang được duy trì gắn với phát triển kinh tế hộ gia đình. Làng nghề hiện có hơn 500 hộ dân tham gia. Trung bình mỗi ngày, một người thợ có thể làm được 2 chiếc nón kỹ hoặc từ 6 đến 7 chiếc nón thưa.
Với giá bán dao động từ 30.000 - 50.000 đồng/chiếc đối với nón thưa và từ 120.000 - 150.000 đồng/chiếc đối với nón kỹ, nghề làm nón tạo nguồn thu nhập đáng kể cho nhiều hộ gia đình. Sản phẩm làm ra đến đâu đều được thương lái thu mua đến đó. Bình quân mỗi năm, cả làng xuất bán hơn 700.000 chiếc nón, mang lại doanh thu hàng chục tỷ đồng.
Bà Phạm Thị Tuyền, Trưởng làng nghề làm nón Sai Nga cho biết, nghề làm nón không chỉ là kế sinh nhai mà còn là nét văn hóa gắn bó với nhiều thế hệ người dân địa phương. Tuy nhiên, vấn đề đặt ra hiện nay là làm sao duy trì nghề cho thế hệ trẻ. Thị trường tiêu thụ ổn định cùng sự quan tâm, hỗ trợ của các cấp chính quyền đang tạo thêm động lực để người dân tiếp tục gắn bó với nghề.
Xây dựng thương hiệu, mở rộng thị trường
Bảo tồn nghề truyền thống không thể chỉ dừng ở việc duy trì phương thức sản xuất và lưu giữ các giá trị văn hóa. Muốn nghề tồn tại và phát triển, sản phẩm phải đáp ứng nhu cầu thị trường, nâng cao giá trị và tạo sinh kế ổn định cho người dân.
Theo Chủ tịch UBND xã Cẩm Khê Nguyễn Hữu Chí, địa phương thường xuyên tuyên truyền, vận động người dân đa dạng hóa sản phẩm nón lá; đồng thời đẩy mạnh quảng bá tại các điểm du lịch trong và ngoài tỉnh. Chính quyền cũng phối hợp với ngành Giáo dục tổ chức các hoạt động trải nghiệm nghề truyền thống cho học sinh, góp phần lưu giữ và lan tỏa giá trị văn hóa của làng nghề.
Tỉnh Phú Thọ có hơn 110 làng nghề, thu hút trên 30.000 hộ sản xuất với khoảng 43.000 lao động tham gia. Thu nhập của người lao động dao động từ 5-7 triệu đồng/người/tháng tại các làng nghề quy mô nhỏ và đạt hàng chục triệu đồng/tháng ở những cơ sở có thị trường ổn định, sản phẩm xuất khẩu.
Địa phương đặt mục tiêu đến năm 2030, ngành nghề nông thôn đạt tốc độ tăng trưởng từ 6-7%/năm; thu nhập của người lao động tăng trên 2,5 lần so với năm 2020; tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt từ 80% trở lên.
Để thực hiện mục tiêu này, tỉnh tập trung vào ba nhóm giải pháp trọng tâm gồm đào tạo và thu hút lao động trẻ gắn bó với nghề; đổi mới công nghệ, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm; xây dựng thương hiệu, phát triển sản phẩm OCOP và đẩy mạnh xúc tiến thương mại.
Cùng với đó, nhiều sản phẩm làng nghề đã được gắn tem truy xuất nguồn gốc, tham gia các chương trình quảng bá, hội chợ thương mại, hệ thống siêu thị và sàn thương mại điện tử, từng bước mở rộng thị trường tiêu thụ.
Việc kết hợp giữa bảo tồn nghề truyền thống với đổi mới công nghệ, xây dựng thương hiệu, mở rộng thị trường và phát triển du lịch đang tạo hướng đi mới cho các làng nghề ở Phú Thọ./.
