Giữa đại ngàn Ngọc Linh, xã Trà Linh, thành phố Đà Nẵng, học sinh dân tộc Xơ Đăng đang từng bước tiếp cận máy tính, internet và những bài học trực quan.
Cùng với đầu tư thiết bị cho trường học, địa phương chủ động mời chuyên gia tập huấn ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) cho giáo viên, từng bước đưa công nghệ vào dạy học, góp phần thu hẹp khoảng cách giáo dục giữa miền núi và đồng bằng.
*Mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức số
Tại Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Ngọc Linh, những tiết học với tivi, máy tính và thiết bị trình chiếu đang trở thành một phần trong hoạt động dạy học hằng ngày. Từ lớp 3 trở lên, học sinh được tiếp cận trực tiếp với máy tính và internet, có thêm điều kiện tìm kiếm thông tin, làm quen với công nghệ và mở rộng kiến thức ngoài sách giáo khoa.
Em Hồ Thị Hồng Thu, học sinh lớp 5 chia sẻ: “Từ ngày được học với tivi và máy tính, chúng con cảm thấy rất vui và dễ tiếp thu bài học hơn. Những bài giảng có hình ảnh đẹp, âm thanh sống động làm chúng con cứ mong đến giờ lên lớp”.
Với giáo viên, thiết bị công nghệ giúp đổi mới cách truyền đạt kiến thức, tạo thêm hứng thú học tập cho học sinh. Cô giáo Đoàn Thị Bích Ngọc, người nhiều năm gắn bó với học sinh Trà Linh cho rằng, điều kiện dạy học được cải thiện đã góp phần thu hẹp khoảng cách học sinh vùng cao so với các khu vực thuận lợi hơn.
Đáng chú ý, địa phương có chủ trương trang bị máy tính xách tay cho 100% học sinh khối trung học cơ sở, tạo điều kiện để các em chủ động tìm kiếm tài liệu và rèn luyện kỹ năng học tập trong môi trường số.
Theo ông Nguyễn Hữu Quang, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Trà Linh, việc hỗ trợ máy tính không chỉ là trao thiết bị mà còn mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức cho học sinh dân tộc thiểu số, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục tại địa phương.
Niềm vui khi nhận máy tính mới hiện rõ trên gương mặt em Hồ Thị Minh Thúy. Em cho biết, thiết bị sẽ giúp việc tìm kiếm tài liệu thuận tiện hơn.
Tuy nhiên, trang bị máy móc mới là bước đầu. Để công nghệ phát huy hiệu quả, giáo viên cần được hướng dẫn sử dụng thành thạo và vận dụng phù hợp vào từng môn học. Từ nhu cầu thực tế đó, UBND xã Trà Linh đã mời Thạc sĩ Lê Vũ, Giám đốc Trung tâm Tin học Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật, Đại học Đà Nẵng, trực tiếp hướng dẫn giáo viên ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong thiết kế bài giảng, xây dựng học liệu số và phát triển các công cụ hỗ trợ hoạt động chuyên môn.
Tại lớp học, giáo viên được hướng dẫn sử dụng AI để thiết kế bài giảng, soạn thảo văn bản, tổng hợp thông tin và xây dựng các trợ lý ảo phục vụ công tác chuyên môn. Thông qua các bài tập thực hành gắn với công việc thực tế, giáo viên từng bước nâng cao khả năng khai thác công cụ AI, chủ động xây dựng sản phẩm phục vụ giảng dạy và công tác quản lý giáo dục.
Theo Thạc sĩ Lê Vũ, điều quan trọng trong ứng dụng AI vào giáo dục không chỉ là giúp giáo viên biết sử dụng các công cụ mới mà còn hướng dẫn thầy cô vận dụng công nghệ để giải quyết những công việc cụ thể trong giảng dạy và xây dựng học liệu.
Qua quá trình tập huấn tại Trà Linh, ông nhận thấy, đội ngũ giáo viên có tinh thần học hỏi nghiêm túc, tích cực thực hành và mong muốn đổi mới phương pháp dạy học. Tuy nhiên, để AI phát huy hiệu quả lâu dài, cần kết hợp giữa trang bị thiết bị, bồi dưỡng năng lực số cho giáo viên và hỗ trợ chuyên môn thường xuyên, phù hợp điều kiện thực tế của nhà trường.
Ông Lê Duy Quang, Phó Chủ tịch UBND xã Trà Linh cho rằng, những buổi tập huấn ban đầu chưa thể đáp ứng toàn bộ yêu cầu chuyển đổi số. Địa phương mong muốn tiếp tục nhận được sự hỗ trợ về công nghệ và chuyên môn để giáo viên có thể ứng dụng hiệu quả vào giảng dạy, thay vì chỉ dừng lại ở việc làm quen với công cụ.
*Công nghệ cần đi cùng điều kiện đến trường
Cùng với đổi mới dạy học, Trà Linh còn chú trọng cải thiện hạ tầng và điều kiện sinh hoạt để học sinh duy trì việc đến trường. Trong năm qua, địa phương đã khắc phục hơn 13 điểm sạt lở, cứng hóa hơn 20 km đường bê tông kết nối các bản làng. Những tuyến đường thuận lợi hơn giúp việc đi lại, học tập của học sinh bớt khó khăn, nhất là trong điều kiện thời tiết bất lợi.
Chính quyền xã thành lập các tổ công tác tại khu dân cư, phối hợp với các đoàn thể đến từng gia đình vận động học sinh trở lại lớp sau những đợt nghỉ lễ, Tết. Theo bà Hồ Thị Minh Thuận, Bí thư Đảng ủy xã Trà Linh, việc chia sẻ trách nhiệm vận động học sinh giúp giáo viên giảm bớt áp lực, có thêm thời gian tập trung cho công tác giảng dạy.
Tại Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Ngọc Linh, việc chăm lo bữa ăn, chỗ ở và sinh hoạt cho học sinh bán trú cũng được xác định là nhiệm vụ quan trọng. Nhà trường duy trì 100% tỷ lệ học sinh trong độ tuổi đến trường.
Thầy Nguyễn Trần Vỹ, hiệu trưởng nhà trường cho biết, nhà trường luôn cố gắng bảo đảm điều kiện ăn ở và chăm sóc để học sinh yên tâm học tập. Với những em sống xa trường, được ăn, ngủ tại trường giúp giảm bớt quãng đường đi lại và có thêm thời gian dành cho việc học.
Em Phạm Thái Dương chia sẻ, nhà cách trường khoảng một giờ đi bộ. Trước đây, việc đến lớp khá vất vả, nhưng từ khi được ăn ở tại trường, em yên tâm hơn và quyết tâm học tập tốt.
Từ những chiếc máy tính trong lớp học đến các buổi tập huấn AI cho giáo viên, chuyển đổi số tại Trà Linh đang từng bước gắn với nhu cầu thực tế. Để những thay đổi này phát huy hiệu quả lâu dài, địa phương cần tiếp tục duy trì điều kiện học tập, hỗ trợ chuyên môn và nâng cao năng lực sử dụng công nghệ. Đây là nền tảng để học sinh vùng cao có thêm cơ hội tiếp cận tri thức, từng bước thu hẹp khoảng cách giáo dục giữa miền núi và đồng bằng./.
