Tiếp nối những đóng góp của thế hệ đi trước, các nữ vận động viên ngày nay được tiếp cận với điều kiện tập luyện và cơ hội thi đấu tốt hơn.
Con đường theo đuổi thể thao thành tích cao đặt ra những yêu cầu khắt khe đối với mỗi vận động viên. Với phụ nữ, hành trình ấy còn gắn với những thách thức từ điều kiện tập luyện, quá trình phục hồi chấn thương đến việc cân bằng giữa sự nghiệp và cuộc sống gia đình. Qua câu chuyện của các vận động viên thuộc nhiều thế hệ, những thay đổi trong môi trường thể thao cũng như những vấn đề họ phải đối mặt dần được nhìn nhận rõ hơn. Từ những buổi tập trong điều kiện thiếu thốn đến hành trình chinh phục đấu trường quốc tế, các thế hệ nữ vận động viên Việt Nam đã trải qua nhiều thử thách để theo đuổi đam mê và khẳng định năng lực.
*Góp mặt bằng năng lực chuyên môn và ý thức trách nhiệm với đất nước
Đối với các nữ vận động viên thuộc thế hệ trước, con đường đến với thể thao chuyên nghiệp gắn liền với nhiều khó khăn về cơ sở vật chất, điều kiện tập luyện và cơ hội thi đấu. Những câu chuyện ấy phản ánh một giai đoạn Thể thao Việt Nam từng bước khẳng định vị trí, trong đó phụ nữ góp mặt bằng năng lực chuyên môn và ý thức trách nhiệm với đất nước.
Ký ức về những năm tháng tuổi trẻ cống hiến và nỗ lực, vinh dự và đầy trách nhiệm chưa bao giờ phai nhòa trong tâm trí cựu vận động viên bơi lội Vũ Thị Men (76 tuổi). Vào những năm 1960, các vận động viên thường phải tập bơi ở hồ hoặc trên sông Hồng do chưa có điều kiện tập luyện đầy đủ, môi trường tập luyện tự nhiên cũng tiềm ẩn nhiều nguy hiểm, thậm chí có những hôm vận động viên bị đỉa bám đầy người nhưng vẫn cố gắng hoàn thành các buổi tập. Bà Men chia sẻ: "Thời điểm đó, cơ hội tham gia các giải đấu quốc tế cũng rất hạn chế, phần lớn vận động viên chỉ được thi đấu trong nước. Mặc dù gặp nhiều khó khăn, thế hệ vận động viên đi trước vẫn kiên trì rèn luyện, cố gắng cải thiện thành tích với mong muốn được đóng góp cho thể thao nước nhà".
Bên cạnh những khó khăn về điều kiện tập luyện, các nữ vận động viên còn phải đối mặt với những áp lực gắn với trách nhiệm gia đình và quan niệm xã hội. Đặc biệt, việc tiếp tục theo đuổi thể thao thành tích cao sau khi kết hôn là vấn đề không dễ dàng đối với nhiều phụ nữ khi họ phải dành thời gian cho cả sự nghiệp và cuộc sống riêng.
Cựu vận động viên điền kinh Vũ Bích Hường (57 tuổi) kể lại, bà trở lại tập luyện sau khi kết hôn bảy tháng. Thời điểm đó, rào cản từ định kiến xã hội rất lớn khi nhiều người cho rằng phụ nữ lập gia đình khó có thể duy trì thể lực và phong độ đỉnh cao. Để tiếp tục theo đuổi đam mê, bà Hường phải nỗ lực gấp đôi nhằm cân bằng giữa gia đình và lịch tập huấn, thi đấu. Đây là thử thách không nhỏ khi thể thao thành tích cao đòi hỏi vận động viên phải duy trì thể lực, phong độ và dành nhiều thời gian cho nhiệm vụ chuyên môn.
Với cựu kỷ lục gia bơi lội Vũ Thị Sen (78 tuổi), động lực cống hiến còn gắn với những ký ức đặc biệt về Chủ tịch Hồ Chí Minh. Vinh dự là một trong số ít vận động viên hai lần được gặp Bác, bà Sen luôn lưu giữ những kỷ niệm ấy như dấu mốc quan trọng trong cuộc đời. Bà nhớ nhất những lần được Người ân cần thăm hỏi, động viên và trao huy hiệu tại Phủ Chủ tịch sau thành tích giành huy chương Vàng, lập kỷ lục châu Á mới tại Đại hội Thể thao các quốc gia mới nổi khu vực châu Á (GANEFO) năm 1966. Lời căn dặn về tinh thần “thắng không kiêu, bại không nản” cùng ý thức trách nhiệm của người làm thể thao cách mạng đã trở thành kim chỉ nam để bà tiếp tục sống có trách nhiệm, khiêm tốn và giáo dục con cháu trân trọng truyền thống thể thao nước nhà. Dù đã rời đường đua xanh và bước sang tuổi gần 80, bà vẫn xem những lời dạy của Bác Hồ là nguồn động viên trong cuộc sống.
Dù trải qua những hoàn cảnh khác nhau, các nữ vận động viên thuộc thế hệ đi trước đều có chung tinh thần vượt khó và mong muốn đóng góp cho thể thao nước nhà. Những nỗ lực của họ đã góp phần tạo tiền đề để các thế hệ vận động viên hôm nay có thêm điều kiện phát triển, tiếp tục đạt được những thành tích tại các đấu trường trong nước và quốc tế.
* Tiếp nối cơ hội phát triển nghề nghiệp bền vững
Tiếp nối những đóng góp của thế hệ đi trước, các nữ vận động viên ngày nay được tiếp cận với điều kiện tập luyện và cơ hội thi đấu tốt hơn. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của thể thao thành tích cao, yêu cầu về chuyên môn, thể lực và tâm lý ngày càng lớn, đặt ra nhiều áp lực đối với việc duy trì phong độ và nâng cao thành tích của các vận động viên.
Vận động viên đội tuyển boxing Việt Nam Nguyễn Thị Tâm chia sẻ, sau gần ba năm phục hồi và tập luyện, chị gặp không ít khó khăn khi trở lại thi đấu. Có những thời điểm, nữ võ sĩ cảm thấy nản chí trước những trở ngại trong quá trình hồi phục và lấy lại phong độ. Tuy nhiên, sự động viên từ gia đình, lãnh đạo và huấn luyện viên đã giúp chị có thêm động lực, từng bước vượt qua giai đoạn khó khăn để tiếp tục tập luyện, thi đấu và giành tấm huy chương Bạc hạng cân 51kg tại ASIAD 20 vừa qua. Theo Nguyễn Thị Tâm, quá trình trở lại sau chấn thương đòi hỏi sự kiên trì, quyết tâm của bản thân vận động viên cùng sự đồng hành, hỗ trợ của những người xung quanh.
Với vận động viên đội tuyển quốc gia cầu mây Nguyễn Thị My, sự đồng hành ấy còn được thể hiện qua tinh thần đoàn kết giữa các thành viên trong đội tuyển. Nguyễn Thị My bày tỏ niềm vinh dự khi cùng đồng đội giành huy chương Vàng tại ASIAD 20, đồng thời cho biết quá trình tập luyện, thi đấu đòi hỏi mỗi thành viên phải nỗ lực và hỗ trợ lẫn nhau để hoàn thành mục tiêu chung. “Sự phối hợp giữa huấn luyện viên và vận động viên là một trong những yếu tố góp phần giúp đội tuyển đạt thành tích cao, tiếp tục khẳng định vị thế của cầu mây nữ Việt Nam trên đấu trường châu lục”, Nguyễn Thị My nói thêm.
Ngoài áp lực thành tích và những khó khăn trong quá trình tập luyện, việc cân bằng giữa sự nghiệp thể thao với cuộc sống gia đình cũng là vấn đề được nhiều nữ vận động viên hiện nay quan tâm, đặc biệt khi họ bước vào độ tuổi lập gia đình và phải cân nhắc những kế hoạch cho tương lai.
Theo xạ thủ Trịnh Thu Vinh (đội tuyển Bắn súng quốc gia), rào cản lớn nhất của nữ vận động viên hiện tại lại nằm ở tuổi thọ nghề và quyết định lập gia đình. Nam vận động viên dễ dàng duy trì sự nghiệp sau khi kết hôn, trong khi phụ nữ thường phải gánh vác trách nhiệm chăm sóc con cái. Nhận thức tuổi nghề thể thao đỉnh cao rất ngắn, Thu Vinh muốn tận dụng những năm tháng còn thi đấu để tiếp tục cống hiến và nỗ lực hết mình cho mục tiêu đã đặt ra trước khi đưa ra quyết định cho chặng đường tiếp theo. Tuy nhiên, việc tiếp tục sự nghiệp còn phụ thuộc vào thành tích, khả năng của bản thân và nhiều yếu tố khác, đòi hỏi cô phải có kế hoạch phù hợp để cân bằng giữa công việc và cuộc sống.
Trịnh Thu Vinh cũng bày tỏ sự nể phục đối với những phụ nữ đã lập gia đình nhưng vẫn tiếp tục theo đuổi thể thao thành tích cao. “Để duy trì được sự nghiệp trong hoàn cảnh ấy, mỗi người phải cố gắng rất nhiều nhằm cân bằng giữa trách nhiệm gia đình, mong muốn phát triển bản thân và sự cống hiến cho đất nước”, Thu Vinh chia sẻ.
Việc quan tâm đến đời sống, điều kiện tập luyện và cơ hội phát triển nghề nghiệp của các nữ vận động viên có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển lâu dài của thể thao nước nhà. Bên cạnh việc nâng cao chất lượng tập luyện và hỗ trợ phục hồi chấn thương, cần chú trọng định hướng nghề nghiệp sau giải nghệ, đồng thời tạo điều kiện để các vận động viên cân bằng giữa sự nghiệp và cuộc sống.
Sự đồng hành từ gia đình, Ban huấn luyện và các đơn vị quản lý thể thao sẽ giúp nữ vận động viên có thêm điểm tựa trong những giai đoạn khó khăn, yên tâm theo đuổi đam mê và phát huy năng lực. Qua đó, những đóng góp của phụ nữ trong thể thao không chỉ được ghi nhận qua thành tích thi đấu mà còn được tiếp nối bằng cơ hội phát triển nghề nghiệp bền vững./.
