Nghị quyết số 57-NQ/TW xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là đột phá quan trọng hàng đầu, tạo động lực phát triển nhanh và bền vững.
Trong quá trình triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, phát triển nguồn nhân lực số là điều kiện quan trọng để chuyển hóa các thành tựu công nghệ thành giá trị thực tiễn. Không chỉ đáp ứng yêu cầu vận hành công nghệ, nhân lực số còn góp phần nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và hiệu quả phát triển kinh tế - xã hội.
*Đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số quốc gia
Nghị quyết số 57-NQ/TW xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là đột phá quan trọng hàng đầu, tạo động lực phát triển nhanh và bền vững. Để hiện thực hóa mục tiêu này, bên cạnh đầu tư hạ tầng số và công nghệ, Việt Nam cần chú trọng phát triển nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn, kỹ năng số và khả năng thích ứng với môi trường làm việc mới.
Trong bối cảnh dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và tự động hóa ngày càng được ứng dụng rộng rãi, nhân lực số không chỉ là đội ngũ chuyên gia công nghệ mà còn bao gồm lực lượng lao động có khả năng sử dụng công cụ số, phân tích thông tin và vận dụng công nghệ vào công việc. Đây là yếu tố quyết định hiệu quả khai thác hạ tầng, thúc đẩy đổi mới phương thức quản lý, sản xuất và kinh doanh.
Ông Hoàng Hữu Hạnh, Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số quốc gia (Bộ Khoa học và Công nghệ) cho biết, thực hiện Nghị quyết số 52-NQ/TW của Bộ Chính trị về chủ động tham gia cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và Chương trình Chuyển đổi số quốc gia, Việt Nam xác định hạ tầng số, trí tuệ nhân tạo và nhân lực số là những trụ cột phát triển. Nhân lực số có vai trò quyết định tốc độ và hiệu quả chuyển đổi số, đòi hỏi phải phát triển cả về số lượng, chất lượng, đồng thời chú trọng thu hút và bồi dưỡng nhân tài để sáng tạo công nghệ, hình thành các mô hình kinh doanh mới.
Yêu cầu phát triển nhân lực số cũng được đặt ra trong lĩnh vực tiêu chuẩn, đo lường và chất lượng, nơi công nghệ và dữ liệu ngày càng giữ vai trò quan trọng trong quản lý, đánh giá sự phù hợp, kiểm định, thử nghiệm và truy xuất nguồn gốc. Đội ngũ nhân lực có năng lực số sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng và yêu cầu ngày càng cao của thị trường.
Ông Lê Minh Tâm, Giám đốc Trung tâm Đào tạo nghiệp vụ Tiêu chuẩn - Đo lường - Chất lượng (Ủy ban Tiêu chuẩn - Đo lường - Chất lượng quốc gia) cho rằng, nguồn nhân lực số là yếu tố cốt lõi quyết định hiệu quả phát triển kinh tế - xã hội nói chung và hệ thống tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng nói riêng. Đầu tư cho hạ tầng kỹ thuật, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo sẽ khó phát huy hiệu quả nếu thiếu đội ngũ có trình độ chuyên môn, kỹ năng số để xây dựng, áp dụng và triển khai các hoạt động.
Quyết định số 1202/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án đào tạo, phát triển nguồn nhân lực trong lĩnh vực tiêu chuẩn - đo lường - chất lượng đặt mục tiêu đến năm 2030 đào tạo, bồi dưỡng khoảng 20.000 lượt cán bộ, công chức, viên chức và người lao động; phát triển 1.500 chuyên gia chuyên sâu về hạ tầng chất lượng quốc gia.
Đề án hướng tới xây dựng chương trình đào tạo hiện đại, ứng dụng nền tảng số và tăng cường đánh giá năng lực sau đào tạo. Đây là hướng đi góp phần gắn hoạt động đào tạo với nhu cầu thực tế, từng bước hình thành đội ngũ có khả năng đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số. Cùng với đó, việc mở rộng hợp tác quốc tế, trao đổi chuyên gia và cập nhật kiến thức theo chuẩn mực tiên tiến sẽ giúp nâng cao năng lực chuyên môn, ngoại ngữ và khả năng tham gia xây dựng, áp dụng tiêu chuẩn khu vực, quốc tế.
*Chuyển năng lực số thành giá trị năng suất
Nghị quyết số 57-NQ/TW nhấn mạnh yêu cầu tăng cường đầu tư, đổi mới, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo, bảo đảm nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Đối với doanh nghiệp, nhiệm vụ này cần được cụ thể hóa bằng việc nâng cao kỹ năng số cho người lao động, gắn đào tạo với yêu cầu công việc và thúc đẩy ứng dụng công nghệ vào quy trình sản xuất, kinh doanh.
Thực tế cho thấy, đầu tư công nghệ chưa đồng nghĩa với nâng cao năng suất nếu người lao động chưa có khả năng khai thác dữ liệu, vận hành hệ thống và đổi mới phương thức làm việc. Vì vậy, phát triển nhân lực số cần được nhìn nhận là quá trình chuyển đổi năng lực của toàn bộ lực lượng lao động, không chỉ giới hạn ở bộ phận công nghệ thông tin.
Bà Lê Thị Hoài Thương, Giám đốc Đối ngoại Công ty Trách nhiệm hữu hạn Nestlé Việt Nam cho rằng, nhân lực số giữ vai trò then chốt trong hoạt động doanh nghiệp. Nhân lực số không chỉ là kỹ sư công nghệ mà còn bao gồm những người có khả năng làm việc trong môi trường số, vận dụng tư duy số để thích ứng, sáng tạo và nâng cao hiệu quả vận hành.
Theo bà Lê Thị Hoài Thương, nhân lực số giúp chuyển công nghệ thành giá trị thực thông qua khai thác dữ liệu, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Phương thức quản lý dựa trên dữ liệu giúp doanh nghiệp đưa ra quyết định chính xác hơn, chuẩn hóa quy trình và duy trì cải tiến liên tục, thay vì chủ yếu dựa vào kinh nghiệm.
Tại Nestlé Việt Nam, mô hình “Nhà máy kết nối” được triển khai nhằm số hóa dữ liệu và quy trình sản xuất, giúp cắt giảm khoảng 60% các hoạt động không tạo giá trị, nâng cao hiệu quả vận hành, đồng thời bảo đảm chất lượng, an toàn và phát triển bền vững.
Trong bối cảnh hội nhập, doanh nghiệp còn phải đáp ứng các yêu cầu quốc tế về chất lượng, truy xuất nguồn gốc, quản trị dữ liệu và phát triển bền vững. Nhân lực số có vai trò kết nối các khâu trong chuỗi giá trị, từ thu mua, sản xuất đến phân phối; hỗ trợ giám sát thông minh, phân tích dữ liệu và ra quyết định kịp thời. Qua đó, doanh nghiệp có thể tối ưu hóa nguồn lực, thích ứng với biến động thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Để triển khai hiệu quả Nghị quyết số 57-NQ/TW, phát triển nhân lực số cần gắn với nhu cầu thực tiễn của từng ngành, lĩnh vực. Nhà nước giữ vai trò hoàn thiện cơ chế, chính sách; cơ sở đào tạo đổi mới chương trình, phương thức giảng dạy; doanh nghiệp chủ động xác định nhu cầu và đào tạo, nâng cao kỹ năng cho người lao động./.
