Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu: Muốn có nguồn nhân lực tốt, trước hết phải có người thầy tốt
Phó Thủ tướng đề nghị phân định rõ mục tiêu, chức năng và cơ chế quản lý đối với tuyển sinh lớp 10, Kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông và tuyển sinh đại học, từ đó xây dựng phương thức tổ chức phù hợp cho từng loại hình.
Chiều 29/7, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu chủ trì cuộc họp với Bộ Giáo dục và Đào tạo, các cơ sở giáo dục, các chuyên gia về một số nội dung trọng tâm thuộc lĩnh vực giáo dục và đào tạo.
Tại cuộc họp, Thứ trưởng Thường trực Bộ Giáo dục và Đào tạo Phạm Ngọc Thưởng đã báo cáo một số nội dung về việc giảm tải trong dạy và học đối với giáo dục phổ thông; tổ chức thi tốt nghiệp trung học phổ thông; công tác tuyển sinh đại học; xây dựng quy định tiêu chuẩn, điều kiện, quy trình bổ nhiệm, miễn nhiệm chức danh Giáo sư, Phó giáo sư.
Đại diện các cơ sở giáo dục, chuyên gia, nhà khoa học và lãnh đạo các bộ, cơ quan đã thảo luận, đóng góp ý kiến và kiến nghị nhằm cải thiện chất lượng giáo dục cũng như phương án tuyển sinh, thi tốt nghiệp phổ thông trung học phù hợp trong giai đoạn hiện nay.
Theo Bộ trưởng Bộ Giáo dục Đào tạo Hoàng Minh Sơn, thực tiễn hơn 40 năm Đổi mới cho thấy chúng ta đã tích lũy được nhiều bài học kinh nghiệm quý báu trong công tác thi và tuyển sinh. Các kỳ thi ngày càng được tổ chức bài bản, an toàn và tạo thuận lợi hơn cho học sinh, phụ huynh. Những hạn chế phát sinh cần được nhìn nhận thẳng thắn để tiếp tục hoàn thiện. Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ xử lý nghiêm các vi phạm, tăng cường ứng dụng công nghệ, phân tích dữ liệu, kiểm tra chéo và giám sát nhằm phòng ngừa gian lận, đồng thời coi trọng giáo dục đạo đức, liêm chính và ý thức tuân thủ pháp luật trong toàn hệ thống giáo dục.
Để nâng cao chất lượng giáo dục đại học, Bộ trưởng nhấn mạnh, cần tiếp tục tăng cường đầu tư có trọng tâm về đội ngũ giảng viên, cơ sở vật chất và nghiên cứu khoa học, tạo điều kiện để các trường phát triển bền vững. Với sự quan tâm của Đảng, Nhà nước cùng sự đồng hành của các bộ, ngành, địa phương và toàn xã hội, ngành Giáo dục sẽ từng bước tháo gỡ những hạn chế, tạo chuyển biến mạnh mẽ, thực chất, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Phát biểu kết luận, Phó Thủ tướng cho biết, những ý kiến tại hội nghị là nguồn thông tin quan trọng để Bộ Giáo dục và Đào tạo nghiên cứu, đánh giá tác động, hoàn thiện phương án, báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.
Về công tác tuyển sinh và thi cử, Phó Thủ tướng đề nghị phân định rõ mục tiêu, chức năng và cơ chế quản lý đối với tuyển sinh lớp 10, Kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông và tuyển sinh đại học, từ đó xây dựng phương thức tổ chức phù hợp cho từng loại hình. Đối với tuyển sinh lớp 10, cần tổ chức đánh giá tổng thể trên phạm vi cả nước về điều kiện trường lớp, đội ngũ giáo viên, công tác hướng nghiệp và phân luồng; nghiên cứu ban hành các chuẩn về điều kiện học tập, chất lượng đề thi, dữ liệu và công khai thông tin; đồng thời giao địa phương chủ động lựa chọn phương thức tuyển sinh phù hợp với điều kiện thực tế, giảm áp lực thi cử nhưng vẫn bảo đảm mọi học sinh đều có lộ trình học tập phù hợp, không để xảy ra tình trạng đứt gãy trong quá trình giáo dục.
Đối với Kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông, Phó Thủ tướng yêu cầu cần tiếp tục giữ ổn định vì đây là công cụ đánh giá chuẩn đầu ra của hệ thống giáo dục. Bộ Giáo dục và Đào tạo cần xây dựng lộ trình đổi mới toàn diện công tác khảo thí đến năm 2030; tập trung hoàn thiện ngân hàng đề thi, rà soát quy chế, tăng cường ứng dụng công nghệ, phân định rõ trách nhiệm giữa Bộ và địa phương, nâng cao hiệu quả giám sát, phòng, chống gian lận, nhất là gian lận công nghệ cao. Việc triển khai thi trên máy tính là xu hướng tất yếu nhưng phải được đánh giá đầy đủ về hạ tầng, an ninh, chi phí và tác động, bảo đảm có giai đoạn thí điểm trước khi triển khai trên diện rộng.
Đối với tuyển sinh đại học, cần tiếp tục bảo đảm quyền tự chủ của các cơ sở giáo dục đại học gắn với trách nhiệm giải trình và chuẩn chất lượng; duy trì hệ thống tuyển sinh chung trên nền tảng dữ liệu thống nhất; khẩn trương ban hành chuẩn tối thiểu đối với các kỳ thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy, đồng thời chuẩn hóa các phương thức tuyển sinh trên cơ sở dữ liệu và hiệu quả thực tiễn.
Về cơ chế công nhận và bổ nhiệm chức danh Giáo sư, Phó giáo sư, Phó Thủ tướng đề nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo tiếp tục nghiên cứu đổi mới theo hướng thực chất, lấy chuẩn hóa, phân cấp, tự chủ và hậu kiểm làm nguyên tắc xuyên suốt. Việc đổi mới không chỉ dừng ở cắt giảm thủ tục hay cấp hội đồng mà phải gắn chức danh với vị trí việc làm, khung năng lực và yêu cầu cụ thể của từng cơ sở giáo dục đại học. Đồng thời, cần ban hành khung tiêu chuẩn tối thiểu theo từng nhóm ngành và sứ mệnh đào tạo, giao các trường đại học đủ điều kiện tự thành lập hội đồng, quyết định bổ nhiệm trên cơ sở tiêu chuẩn không thấp hơn chuẩn quốc gia và chịu trách nhiệm toàn diện về quyết định của mình.
Bên cạnh việc mở rộng quyền tự chủ, cần thiết lập cơ chế kiểm soát chặt chẽ thông qua phản biện độc lập ngoài cơ sở đào tạo, kiểm soát xung đột lợi ích, công khai hồ sơ, căn cứ xét duyệt và thực hiện hậu kiểm trên cơ sở đánh giá rủi ro. Chức danh Giáo sư, Phó giáo sư phải gắn với kết quả giảng dạy, nghiên cứu khoa học, hướng dẫn nghiên cứu sinh và năng lực dẫn dắt học thuật; được đánh giá định kỳ, không hoàn thành nhiệm vụ thì không bổ nhiệm lại hoặc xem xét miễn nhiệm.
Đối với việc xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh, Phó Thủ tướng thống nhất cần tăng cường chế tài nhằm nâng cao tính răn đe đối với các hành vi vi phạm trong giáo dục và nghiên cứu khoa học. Tuy nhiên, cùng với kỷ luật nghiêm minh, Nhà nước cần tiếp tục quan tâm cả về chế độ vật chất và điều kiện tinh thần đối với đội ngũ nhà giáo, bảo đảm vị thế, uy tín và sự tôn trọng dành cho người thầy trong xã hội.
Phó Thủ tướng khẳng định, muốn xây dựng đội ngũ nhân lực tốt, trước hết phải xây dựng được đội ngũ nhà giáo tốt. Vì vậy, cần nâng cao chất lượng đầu vào, hoàn thiện chính sách đào tạo, bảo đảm việc làm, thu nhập và cơ hội phát triển nghề nghiệp cho sinh viên sư phạm, đồng thời đặt ra yêu cầu cao về phẩm chất, năng lực và trách nhiệm nghề nghiệp ngay từ quá trình đào tạo./.
