Đây là lần đầu tiên việc tẩu tán tài sản nhằm né tránh trách nhiệm và hợp thức hóa sai phạm được nêu rõ là hành vi bị nghiêm cấm đối với đảng viên.

Trong Quy định số 207-QĐ/TW Ban Chấp hành Trung ương ban hành ngày 26/7/2026 về những điều đảng viên không được làm có Điều 15 với nội dung tương tự Điều 16 trong Quy định số 37-QĐ/TW (ngày 25/10/2021) nhưng được bổ sung mệnh đề “Tẩu tán tài sản, hợp thức hoá sai phạm”.

Đây là lần đầu tiên việc tẩu tán tài sản nhằm né tránh trách nhiệm và hợp thức hóa sai phạm được nêu rõ là hành vi bị nghiêm cấm đối với đảng viên.

Quy định số 37-QĐ/TW không gọi tên trực tiếp hành vi “tẩu tán tài sản” trong 19 điều đảng viên không được làm nhưng Quy định số 207-QĐ/TW lại làm điều này là có lý do.

Các văn bản trước đây về những điều đảng viên không được làm tính khái quát cao, điều chỉnh hành vi của đảng viên bằng các quy định chung về kê khai tài sản hoặc xử lý theo pháp luật hình sự, phòng chống tham nhũng khi có vụ việc xảy ra. Các quy định cũ chưa tính hết được các thủ đoạn tinh vi của người vi phạm, trong đó có cả đảng viên, khi đối phó với cơ quan chức năng.

Qua thực tế xử lý các vụ án tham nhũng, kinh tế lớn gần đây, cơ quan chức năng phát hiện nhiều trường hợp người vi phạm khi bị phát hiện hoặc nhận thấy dấu hiệu bị kiểm tra thì đã nhanh chóng chuyển nhượng, tẩu tán tài sản cho người thân nhằm trốn tránh việc thu hồi tài sản bất minh.

Quy định số 207-QĐ/TW với việc bổ sung hành vi “tẩu tán tài sản, hợp thức hóa sai phạm” vào danh mục 19 điều đảng viên không được làm là nhằm tăng cường tính răn đe và đồng bộ hóa với Luật Phòng, chống tham nhũng.

Việc sửa đổi, bổ sung trong Quy định số 207-QĐ/TW cho thấy Ban Chấp hành Trung ương theo sát tình hình thực tế và điều chỉnh các văn bản về kỷ luật đảng phù hợp với cuộc sống và đồng bộ với các điều luật ở Việt Nam.

Trong thời gian qua các vụ án kinh tế và tham nhũng tại Việt Nam liên quan đến cán bộ, đảng viên đã tăng về quy mô và tính chất phức tạp, đòi hỏi cơ quan chức năng phải đẩy mạnh công tác điều tra, xử lý nghiêm minh theo quy định pháp luật và Điều lệ Đảng.

Có những cán bộ, đảng viên suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống đã lạm dụng quyền hạn được giao để trục lợi. Có sự móc nối giữa doanh nghiệp tư nhân và người có thẩm quyền trong cơ quan nhà nước gây thất thoát tài sản lớn. Các sai phạm thường tập trung vào quản lý đất đai, đầu tư công, đấu thầu, tài chính, ngân hàng và chứng khoán...

Trong năm 2025, cấp ủy, ủy ban kiểm tra các cấp đã thi hành kỷ luật hơn 330 tổ chức đảng và 9.600 đảng viên. Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Ủy ban Kiểm tra Trung ương đã kỷ luật 23 cán bộ diện Trung ương quản lý.

Theo số liệu của Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, trong 6 tháng đầu năm 2026, cấp ủy, ủy ban kiểm tra các cấp đã thi hành kỷ luật 65 tổ chức đảng và 3.375 đảng viên, trong đó có 2 cán bộ thuộc diện Trung ương quản lý.

Về mặt xử lý pháp luật, hàng loạt vụ án lớn đã được khởi tố, điều tra và đưa ra xét xử công khai mà không có vùng cấm, không có ngoại lệ.

Trong năm 2025, các cơ quan tiến hành tố tụng tại Việt Nam đã khởi tố mới tổng cộng 3.325 vụ án với 8.516 bị can về các tội kinh tế, tham nhũng và lạm dụng chức vụ, trong đó có 585 vụ án với 1.585 bị can về các tội tham nhũng.

Trong 6 tháng của năm 2026, các cơ quan tiến hành tố tụng trong cả nước đã khởi tố mới 1.985 vụ án với 4.671 bị can, truy tố 1.886 vụ án với 4.520 bị can, xét xử sơ thẩm 1.721 vụ án với 4.415 bị cáo về các tội tham nhũng, kinh tế, lạm dụng chức vụ.

Quy định số 207-QĐ/TW với việc bổ sung hành vi “tẩu tán tài sản, hợp thức hóa sai phạm” vào danh mục 19 điều đảng viên không được làm cũng thể hiện việc Ban Chấp hành Trung ương quan tâm đến công tác thu hồi tài sản do tham nhũng, phù hợp với xu hướng xử lý theo pháp luật hiện hành.

Luật Phòng, chống tham nhũng quy định: “Tài sản tham nhũng phải được thu hồi, tịch thu; người có hành vi tham nhũng gây thiệt hại thì phải bồi thường, bồi hoàn theo quy định của pháp luật” (Khoản 3, Điều 4) và “Cơ quan, tổ chức có thẩm quyền phải áp dụng các biện pháp cần thiết để thu hồi, tịch thu tài sản tham nhũng; tài sản tham nhũng phải được trả lại cho chủ sở hữu, người quản lý hợp pháp hoặc sung quỹ nhà nước; người đưa hối lộ mà chủ động khai báo trước khi bị phát hiện hành vi đưa hối lộ thì được trả lại tài sản đã dùng để hối lộ” (Điều 70).

Trên thực tế, công tác thu hồi tài sản đã có sự chuyển biến tích cực. Trong năm 2025, các cơ quan tố tụng đã tạm giữ, kê biên, phong tỏa, thu giữ số tài sản trị giá trên 1.270 tỷ đồng và nhiều tài sản có giá trị khác. Riêng các vụ án Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực theo dõi thì trong giai đoạn thi hành án dân sự đã thu hồi gần 22.500 tỷ đồng (đạt 55%), nâng tổng số tiền thu hồi được từ khi thành lập Ban Chỉ đạo đến nay là 119.830 tỷ đồng.

Tuy nhiên, nhìn chung tiến độ thu hồi tài sản trong nhiều vụ án kinh tế còn chậm, tỷ lệ thu hồi nhìn chung chưa cao và chưa tương xứng với yêu cầu của Quốc hội cũng như kỳ vọng của xã hội – kết quả thu hồi trung bình chỉ đạt khoảng 40% so với tổng giá trị tài sản bị thất thoát, chiếm đoạt.

Điều này cho thấy cơ chế thu hồi tài sản vẫn còn gặp nhiều trở ngại cả về pháp lý, tổ chức thực hiện và năng lực phối hợp.

Một trong những hạn chế lớn là công tác xác minh, truy tìm tài sản trong nhiều vụ án chưa được triển khai kịp thời và đầy đủ ngay từ giai đoạn đầu. Việc làm rõ dòng tiền, nguồn gốc tài sản, xác định tài khoản, bất động sản hoặc các tài sản giá trị của người phạm tội và người liên quan chưa được chú trọng đúng mức.

Trong nhiều trường hợp, đến khi khởi tố vụ án hoặc khởi tố bị can thì tài sản đã bị tẩu tán, chuyển dịch hoặc hợp thức hóa dưới nhiều hình thức, gây khó khăn cho việc kê biên và phong tỏa.

Bên cạnh đó, hoạt động thu hồi tài sản trong một số vụ án vẫn thiên về chứng minh tội phạm mà chưa quan tâm đúng mức đến việc xác minh, truy nguyên và kiểm soát tài sản

Trong các vụ có liên quan đến tài khoản ngân hàng, việc chậm phong tỏa khiến tài sản dễ dàng được dịch chuyển qua nhiều chủ thể, nhiều tầng nấc, làm mất dấu hoặc mất khả năng thu hồi. Ngoài ra, yêu cầu phối hợp giữa các cơ quan tiến hành tố tụng đôi khi còn chưa đầy đủ, chưa kịp thời, hoặc chưa sát với tính chất của vụ án.

Việc bổ sung hành vi “tẩu tán tài sản, hợp thức hóa sai phạm” vào Quy định về những điều đảng viên không được làm là bước bịt lỗ hổng quan trọng trong việc xử lý đảng viên vi phạm Điều lệ Đảng.

Quy định này trực tiếp ngăn chặn việc chuyển dịch tài sản tham nhũng cho người thân, qua đó xóa bỏ tư duy “hy sinh đời bố củng cố đời con”, siết chặt kỷ luật đảng nói riêng và nâng cao hiệu quả chống tham nhũng nói chung./.