Ngày 2/6 tại Hà Nội, Nhà xuất bản Hội Nhà văn tổ chức ra mắt tập thơ song ngữ Việt - Anh “Sự mê đắm của Hồ Gươm - The Ecstasy of Ho Guom” và triển lãm tranh của nhà thơ người Mỹ Bruce Weigl.
Tập thơ “Sự mê đắm của Hồ Gươm” dày 280 trang, do nhà thơ Trần Lê Khánh chuyển ngữ, Nhà xuất bản Hội Nhà văn ấn hành. Các tác phẩm trong tập thơ là kết tinh của những trải nghiệm, quan sát và suy tư của Bruce Weigl về Hà Nội.
Giáo sư, nhà thơ Bruce Weigl sinh năm 1948 tại bang Ohio (Mỹ). Ông từng tham chiến tại Việt Nam giai đoạn 1967-1968. Sau này, ông trở thành một trong những tiếng nói phản chiến nổi bật của văn học Mỹ hậu chiến và là một người bạn thân thiết của đất nước và con người Việt Nam.
Trong suốt sự nghiệp sáng tác, Bruce Weigl đã xuất bản 14 tập thơ, hai lần vào chung kết giải Pulitzer dành cho thơ và giành nhiều giải thưởng văn học uy tín như Lannan Literary Award, Robert Creeley Award hay Paterson Poetry Prize. Từ năm 1988 đến nay, ông thường xuyên trở lại Hà Nội để sáng tác, dịch thuật và tìm cảm hứng từ đời sống văn hóa Việt.
Tên tuổi ông gắn liền với những tác phẩm ám ảnh về chiến tranh Việt Nam như Bài ca bom Napalm - một bản cáo trạng đau đớn về sự tàn khốc của chiến tranh và hành trình kiếm tìm sự cứu rỗi của con người. Năm 2024, Bruce Weigl được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trao tặng Huân chương Hữu nghị vì những đóng góp trong việc quảng bá văn học Việt Nam và thúc đẩy giao lưu văn hóa - văn học giữa Việt Nam và Hoa Kỳ.
Trong tập thơ “Sự mê đắm của Hồ Gươm”, Bruce Weigl đưa người đọc bước vào một Hà Nội được nhìn từ “bên kia chiến tuyến” - nơi ký ức chiến tranh, mặc cảm tội lỗi, sự sám hối và tình yêu dành cho Việt Nam cùng tồn tại trong một dòng cảm xúc mãnh liệt. Hồ Gươm hiện lên không chỉ như một biểu tượng văn hóa của Hà Nội, mà còn như một không gian tinh thần, nơi nhà thơ đối diện với quá khứ và tìm thấy sự phục sinh cho tâm hồn mình.
Tập thơ là dòng chảy đan xen giữa hiện tại và ký ức, giữa vẻ đẹp đời thường của Hà Nội với những dư âm chưa bao giờ khép lại của chiến tranh. Trong thơ Bruce Weigl, người đọc bắt gặp những con phố Hà Nội về đêm, những dáng người co ro ngủ bên ghế đá, những buổi sáng quanh Hồ Gươm, những cơn mưa, mặt nước, ánh trăng… Tất cả hiện lên bằng ánh nhìn của một thi sĩ vừa mê đắm vừa day dứt, vừa hoang dại vừa tha thiết kiếm tìm sự cứu rỗi.
Bên cạnh dấu ấn của Bruce Weigl, tập thơ còn ghi nhận đóng góp đặc biệt của nhà thơ Trần Lê Khánh trong vai trò dịch giả. Bản chuyển ngữ giàu nhạc tính và tinh tế đã giúp giữ lại được chất trữ tình, vẻ đẹp mê đắm cùng chiều sâu tâm trạng trong nguyên tác tiếng Anh, đưa độc giả Việt Nam đến gần hơn với thế giới thi ca của Bruce Weigl.
Nhà thơ Bruce Weigl chia sẻ, ông đã đem lòng yêu Việt Nam từ rất lâu. Trong các tác phẩm do ông sáng tác, từ thơ, văn xuôi, hồi ký đến hội họa… luôn có sự hiện diện đặc biệt của Việt Nam. Đó là những con phố xung quanh căn hộ của ông, quán cà phê nhộn nhịp, con người Việt Nam bình dị trồng cây ven đường, sự cô đơn mỗi khi Tết đến, mọi chuyển động của Việt Nam...
Nói về lý do xuất bản tập thơ tại Việt Nam, nhà thơ Bruce Weigl cho biết, ông muốn chia sẻ những bài thơ này với bạn bè và độc giả Việt Nam bởi chúng thể hiện tình yêu của ông dành cho đất nước và nền văn hóa lâu đời của Việt Nam. Những vần thơ đó thuộc về Việt Nam và cũng chính Việt Nam đã nuôi dưỡng nên những bài thơ ấy…
Phát biểu tại sự kiện, Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam Nguyễn Quang Thiều cho rằng hành trình của Bruce Weigl đến Việt Nam là một câu chuyện đặc biệt. Gần 60 năm trước, người lính Mỹ Bruce Weigl từng đến Việt Nam và tham gia chiến tranh. Nhưng trong những lần trở lại Việt Nam sau năm 1975, ông mang theo những bài thơ viết về Việt Nam và tình yêu sâu nặng dành cho mảnh đất này. Điều đặc biệt trong thơ Bruce Weigl là ông không miêu tả Hà Nội theo cách trực diện mà khám phá một Hà Nội mới từ chính những điều quen thuộc nhất. Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều cũng đánh giá cao bản dịch của Trần Lê Khánh khi vừa giữ được sự trong sáng của tiếng Việt, vừa bảo tồn những đặc tính quan trọng trong thơ Bruce Weigl.
Bên cạnh việc ra mắt tập thơ song ngữ, triển lãm tranh của Bruce Weigl giới thiệu tới công chúng những bức tranh về chủ đề Việt Nam - Hà Nội, những câu chuyện đời thường giản dị nhưng vô cùng truyền cảm hứng của một người lính Mỹ đem lòng yêu Việt Nam sâu sắc./.
