Ngày 22/7, Đoàn đại biểu Quốc hội Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức Hội thảo góp ý Dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi) và Bộ Luật Tố tụng Hình sự (sửa đổi), dự kiến trình xin ý kiến tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI.
Tại hội thảo, các đại biểu cho rằng, đã có đủ căn cứ chính trị, pháp lý và thực tiễn để sửa đổi, bổ sung Bộ Luật Hình sự và Bộ Luật Tố tụng Hình sự hiện hành nhằm thể chế hóa đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng về công tác phòng, chống tội phạm trong điều kiện xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới. Đồng thời, việc sửa đổi, bổ sung nhằm đảm bảo tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật; giải quyết những vướng mắc thực tiễn trong triển khai Bộ Luật Hình sự, Bộ Luật Tố tụng Hình sự; góp phần đảm bảo quyền, lợi ích hợp pháp của Nhà nước, cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và nhân dân.
Đại diện Viện Kiểm sát nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh nhận xét, các sửa đổi của Bộ Luật Tố tụng Hình sự (sửa đổi) tập trung vào 8 nhóm nội dung chính gồm: Bổ sung thủ tục rút gọn đối với vụ án có bị can, bị cáo tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt để được hưởng khoan hồng; hoàn thiện thủ tục xét xử phúc thẩm rút gọn; bổ sung thủ tục tố tụng trong trường hợp người bị buộc tội được tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự; mở rộng phạm vi khởi tố vụ án theo yêu cầu của bị hại; hạn chế áp dụng biện pháp tạm giam; hoàn thiện thẩm quyền tố tụng; đổi mới phương thức hoạt động tố tụng theo hướng thực hiện tố tụng điện tử; luật hóa các cơ chế đã được Quốc hội cho phép thí điểm và khắc phục những bất cập phát sinh từ thực tiễn thi hành Bộ luật; hoàn thiện các quy định về hợp tác quốc tế trong tố tụng hình sự.
Góp ý cụ thể vào quy định về mở rộng phạm vi khởi tố theo yêu cầu của bị hại, đại diện Viện Kiểm sát nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, dự thảo đã bổ sung 3 tội phạm ít nghiêm trọng về xâm phạm sở hữu chỉ được khởi tố khi có yêu cầu của bị hại để phù hợp với thực tiễn. Tuy nhiên, xét về tính chất, mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi thì các tội “Công nhiên chiếm đoạt tài sản” (Điều 172), “Trộm cắp tài sản” (Điều 173), “Chiếm giữ trái phép tài sản” (Điều 176), “Sử dụng trái phép tài sản” (Điều 177), “Vô ý gây thiệt hại nghiêm trọng đến tài sản” (Điều 180) Bộ luật Hình sự cũng là các tội phạm ít nghiêm trọng, người phạm tội đã tích cực bồi thường, khắc phục toàn bộ hậu quả cho người bị thiệt hại thì tính chất nguy hiểm cho xã hội gần như tương đương với các tội phạm đã bổ sung. Ngoài ra cũng cần xem xét các tội có lỗi vô ý mà gây thiệt hại về tài sản như “Vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ” mà gây thiệt hại về tài sản (Điều 260), Bộ luật Hình sự cũng cần nghiên cứu, xem xét đưa vào quy định tại Điều 161 Bộ Luật Tố tụng Hình sự dự thảo.
Trong khi đó, Tiến sĩ Trần Hữu Tiến, Trường Đại học Cảnh sát nhân dân cho rằng, dự thảo Bộ luật Hình sự được sửa đổi tương đối toàn diện, với số lượng điều luật được sửa đổi, bổ sung hơn 50% cùng những chính sách hình sự quan trọng được đề cập, nghiên cứu pháp điển hóa. Vì vậy, cần cấu trúc lại Bộ luật Hình sự với tính chất là văn bản quy phạm pháp luật, được pháp điển hóa lần thứ 4, không phải là Luật sửa đổi, bổ sung; đồng thời chỉnh sửa lại nội dung các quy định có trích dẫn chương và điều luật cho phù hợp sau khi sắp xếp, điều chỉnh.
Góp ý vào dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi), đại diện Trường Đại học An ninh nhân dân đề nghị quy định tại Điều 421 về tội phá hoại hòa bình, chống loài người và tội phạm chiến tranh theo hướng phân hóa trách nhiệm hình sự giữa các hành vi thực hiện tội phạm ở các giai đoạn khác nhau với nhóm hành vi và khung hình phạt khác nhau; tách quy định tại Điều 422 thành 2 tội danh riêng biệt là tội chống loài người và tội diệt chủng; nghiên cứu ổ sung trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại đối với các tội phá hoại hòa bình, chống loài người và tội phạm chiến tranh…
Từ thực tiễn công tác, ông Bùi Anh Tú, đại diện Thuế Thành phố Hồ Chí Minh đề xuất bổ sung dự thảo Bộ luật Tố tụng Hình sự (sửa đổi) thêm điều khoản quy định về thay đổi tên gọi, nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan, chức danh để đảm bảo sự hoạt động liên tục công tác điều tra trong trường hợp phát sinh sắp xếp, tổ chức bộ máy. Đồng thời, ông Bùi Anh Tú đề xuất nâng mức phạt về tội "trốn thuế" (Điều 200) theo hướng nếu phạt tiền thì phạt từ 1 đến 3 lần số thuế trốn và không khống chế mức tối đa; đề nghị xem xét lại Điều 203 về tội in, phát hành, mua bán trái phép hóa đơn, chứng từ thu nộp ngân sách nhà nước theo hướng đảm bảo hành vi nào gây nguy hại đến xã hội hơn thì bị xử lý cao hơn. Cụ thể, tách điểm b, Khoản 1, Điều 203 thành 2 hành vi gồm: hành vi vi phạm về hóa đơn và hành vi vi phạm về chứng từ thu nộp ngân sách nhà nước…/.
