Nghị quyết 80-NQ/TW đã xác lập cách tiếp cận mới khi đặt văn hóa trong tổng thể cấu trúc phát triển quốc gia, coi văn hóa vừa là nền tảng tinh thần, vừa là nguồn lực nội sinh quan trọng.
Ngày 21/4, Viện Thông tin Khoa học xã hội (thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) tổ chức tọa đàm khoa học với chủ đề “Cơ hội và thách thức trong quá trình triển khai Nghị quyết 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045”. Sự kiện thu hút đông đảo các nhà quản lý, nhà khoa học và đại diện doanh nghiệp nhằm nhận diện những vấn đề đặt ra từ thực tiễn, đồng thời đề xuất các giải pháp khả thi để đưa Nghị quyết vào cuộc sống.
Phát biểu tại tọa đàm, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Hùng Cường, Viện trưởng Viện Thông tin Khoa học xã hội nhấn mạnh, Nghị quyết 80-NQ/TW đã xác lập cách tiếp cận mới khi đặt văn hóa trong tổng thể cấu trúc phát triển quốc gia, coi văn hóa vừa là nền tảng tinh thần, vừa là nguồn lực nội sinh quan trọng. Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu này, cần tăng cường kết nối giữa tri thức khoa học với công tác quản lý và thực tiễn đời sống.
Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Hùng Cường, các diễn đàn đối thoại chính sách như tọa đàm lần này có ý nghĩa thiết thực trong việc làm rõ các vấn đề lý luận và thực tiễn, qua đó góp phần nâng cao chất lượng tham mưu, hoạch định chính sách về phát triển văn hóa trong giai đoạn mới.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Thu Phương, Viện trưởng Viện Văn hóa Nghệ thuật Quốc gia Việt Nam cho rằng, Nghị quyết 80-NQ/TW là kết quả của quá trình tập hợp trí tuệ từ nhiều cơ quan, chuyên gia, với từng nội dung được cân nhắc kỹ lưỡng. Điểm đáng chú ý nhất là sự chuyển dịch tư duy phát triển văn hóa, từ quản lý sang kiến tạo, lấy nội lực làm nền tảng để phát huy sức mạnh.
Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Thu Phương, văn hóa không còn đứng ngoài mà đã trở thành một trụ cột của phát triển, gắn kết chặt chẽ với kinh tế, chính trị và xã hội. Việc Nghị quyết xác định văn hóa là nền tảng, mục tiêu, động lực, đồng thời là “hệ điều tiết” cho thấy cách nhìn toàn diện hơn về vai trò của văn hóa trong đời sống xã hội, đặc biệt trong việc định hướng hành vi và chuẩn mực ứng xử. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất hiện nay là khâu triển khai. Vấn đề không chỉ là nhận thức, mà là làm sao cụ thể hóa các quan điểm thành chính sách và hành động phù hợp với thực tiễn.
Từ thực tiễn hoạt động, Nghệ sĩ nhân dân Vương Duy Biên, nguyên Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho rằng, để Nghị quyết đi vào cuộc sống, cần lựa chọn đúng trọng tâm, tập trung vào các lĩnh vực, sản phẩm văn hóa cụ thể, đồng thời tháo gỡ các điểm nghẽn về cơ chế và thị trường. Một điểm mới quan trọng là phát triển văn hóa được xác định là sự nghiệp của toàn xã hội, trong đó doanh nghiệp giữ vai trò ngày càng rõ nét. Tuy nhiên, yếu tố cốt lõi vẫn là sáng tạo của mỗi cá nhân. Nghệ sĩ nhân dân Vương Duy Biên cho rằng, công nghiệp văn hóa cần hội tụ ba yếu tố: “sáng tạo - bản sắc - lan tỏa”, trong đó sáng tạo là nền tảng.
Đánh giá bối cảnh hiện nay, Nghệ sĩ nhân dân Vương Duy Biên nhận định Việt Nam có nhiều điều kiện thuận lợi hơn trước đây về nguồn lực và nhận thức, song điểm nghẽn lớn nhất vẫn là tư duy. Nếu không thay đổi cách nghĩ, rất khó tạo ra chuyển biến thực chất trong phát triển văn hóa.
Từ những trao đổi tại tọa đàm, nhiều đại biểu cho rằng, để văn hóa thực sự trở thành động lực phát triển, cần thay đổi cách tiếp cận theo hướng gắn bảo tồn với khai thác, đưa các giá trị truyền thống tham gia trực tiếp vào đời sống đương đại, nhất là trong các ngành công nghiệp văn hóa. Một số ý kiến nhấn mạnh, yếu tố con người giữ vai trò trung tâm trong quá trình này. Đây được xem là yếu tố quyết định, bởi dù có cơ chế, chính sách hay nguồn lực, nếu thiếu vai trò chủ thể của con người thì khó tạo ra giá trị văn hóa có sức lan tỏa và bền vững./.
