Kế thừa tư tưởng Hồ Chí Minh về chăm lo đời sống nhân dân để độc lập tự do đơm hoa kết trái hạnh phúc cho người dân, Thành phố đã là cái nôi của nhiều phong trào an sinh xã hội lan tỏa cả nước.
Năm 2026 ghi dấu kỷ niệm 80 năm Ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh ra Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến (19/12/1946) và 60 năm Lời kêu gọi đồng bào và chiến sĩ cả nước (17/7/1966). Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Thành phố đang chuyển hóa tinh thần yêu nước, tự lực, tự cường từ hai lời hiệu triệu thiêng liêng của Bác ấy thành nguồn lực nội sinh mạnh mẽ, vững bước tiến vào kỷ nguyên phát triển giàu mạnh, thịnh vượng.
*Những giá trị tư tưởng sống mãi với thời gian
Giá trị tư tưởng nổi bật được thể hiện trong hai Lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh là khẳng định độc lập, tự do là giá trị thiêng liêng, cao cả nhất của dân tộc Việt Nam: “Chúng ta thà hy sinh tất cả chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ” và “Không có gì quý hơn độc lập, tự do!”. Tinh thần “Không có gì quý hơn độc lập, tự do” trở thành lời hiệu triệu thiêng liêng, cổ vũ toàn Đảng, toàn quân, toàn dân ta đứng lên thực hiện cuộc kháng chiến trường kỳ, chống giặc ngoại xâm, làm nên những thắng lợi lịch sử như Điện Biên Phủ năm 1954 và Đại thắng mùa Xuân năm 1975 thống nhất đất nước.
Theo Thượng tướng Nguyễn Văn Gấu, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, hai Lời kêu gọi thiêng liêng của Bác chính là sự kết tinh cao độ tư tưởng Hồ Chí Minh về ý chí, quyết tâm bảo vệ độc lập, tự do; sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc; phát huy nội lực, tự chủ chiến lược, tự lực, tự cường, bản lĩnh, trí tuệ và niềm tin tất thắng của dân tộc Việt Nam. Đó là sự khái quát sâu sắc thực tiễn cách mạng Việt Nam, phản ánh xu thế vận động của thời đại - thời đại đấu tranh vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội.
Ngày nay, khi đất nước ta đứng trước ngưỡng cửa của kỷ nguyên vươn mình, tinh thần "Không có gì quý hơn độc lập, tự do" tiếp tục mang một hình thái mới. Phó Giáo sư, Tiến sĩ Dương Trung Ý, Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản cho rằng, độc lập ngày nay không chỉ là chủ quyền lãnh thổ, mà còn là tự chủ về chiến lược phát triển, tự cường về kinh tế, khoa học công nghệ, bảo đảm vị thế quốc gia trên trường quốc tế và không rơi vào cái bẫy phụ thuộc hay bị cô lập.
Đứng ở góc độ nghiên cứu, Tiến sĩ Nguyễn Thu Vân, Viện Khoa học xã hội Vùng Nam Bộ phân tích, bài học lịch sử về việc chủ động nâng cao năng lực nội sinh, phát huy sức mạnh tại chỗ từ quá khứ chính là hành trang quý báu để vùng đất Nam Bộ và cả nước tiếp tục đổi mới, sáng tạo trong bối cảnh hội nhập hiện nay. Bài học lịch sử về việc tự nâng cao năng lực nội sinh, phát huy sức mạnh tại chỗ từ quá khứ vẫn còn nguyên giá trị thời đại đối với công cuộc phát triển đô thị hiện nay. Đó là tự chủ về chiến lược phát triển, tự cường về kinh tế, khoa học công nghệ, bảo đảm vị thế quốc gia để tránh nguy cơ biến “độc lập thành cô lập”.
Thông qua hai Lời kêu gọi, Chủ tịch Hồ Chí Minh xác lập quan điểm nhất quán rằng độc lập là tiền đề của tự do, và tự do là cơ sở để nhân dân đạt được hạnh phúc, đó là chân lý độc lập tự do gắn với hạnh phúc của nhân dân. Người từng khẳng định: “Nếu nước độc lập mà dân không hưởng hạnh phúc tự do, thì độc lập cũng chẳng có nghĩa lý gì”. Đây chính là giá trị nhân văn sâu sắc, đặt con người vào vị trí trung tâm của mọi sự phát triển.
Chính vì vậy, giá trị lớn lao của hai Lời kêu gọi còn là khả năng khơi dậy, quy tụ lòng người để xây dựng thế trận lòng dân và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc. Khi viết hai văn kiện này, Chủ tịch Hồ Chí Minh không hướng đến một giai tầng, một lực lượng riêng rẽ, mà Người hiệu triệu toàn thể quốc dân đồng bào. Rằng: “Bất kỳ đàn ông, đàn bà, bất kỳ người già, người trẻ, không chia tôn giáo, đảng phái, dân tộc. Hễ là người Việt Nam thì phải đứng lên đánh thực dân Pháp để cứu Tổ quốc”. Lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chuyển hóa lòng yêu nước của mọi người dân Việt Nam thành sức mạnh hành động cụ thể, xây dựng "thế trận lòng dân" vững chắc, trở thành thành trì kiên cố và yếu tố quan trọng quyết định mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam.
*Vận dụng tư tưởng của Bác trong kỷ nguyên mới
Tinh thần, tư tưởng về độc lập dân tộc và tự lực, tự cường của Chủ tịch Hồ Chí Minh khi đi vào vùng đất Nam Bộ nói riêng và Thành phố Hồ Chí Minh nói chung, đã hòa quyện với tính cách năng động, nghĩa hiệp, đoàn kết và sáng tạo của người dân nơi đây. Sài Gòn- Gia Định- Chợ Lớn- Thành phố Hồ Chí Minh là nơi phản ảnh sâu sắc nhất, thể hiện rõ ràng nhất tiến trình hiện thực hóa mong ước độc lập dân tộc, thống nhất đất nước của Người và cũng là nơi thể hiện rõ tinh thần tự lực, tự cường và khát vọng vươn lên của cả dân tộc trong quá trình xây dựng và phát triển Thành phố.
Khi nói về ý nghĩa thực tiễn của những Lời kêu gọi của Hồ Chủ tịch đối với Thành phố, ông Lê Quốc Phong, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh cho biết: Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh đã chuyển hóa tư tưởng, đạo đức, phong cách Chủ tịch Hồ Chí Minh thành những giá trị, niềm tự hào thông qua những chương trình, công trình, việc làm cụ thể, phù hợp với điều kiện kinh tế - văn hóa - xã hội của Thành phố.
Nghị quyết 09-NQ/TW của Bộ Chính trị ban hành ngày 19/5/2026 về xây dựng và phát triển Thành phố Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên mới và khung thể chế từ dự thảo Luật Đô thị đặc biệt chính là bệ phóng pháp lý mạnh mẽ cho Thành phố vươn lên và bay xa. Việc được trao quyền tự chủ cao hơn để tự quyết các dự án hạ tầng chiến lược như hệ thống đường vành đai, mạng lưới metro theo mô hình TOD (Transit Oriented Development - mô hình phát triển đô thị lấy hệ thống giao thông công cộng làm trung tâm), hay siêu cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ... đã cụ thể hóa tinh thần "tự lực cánh sinh", giúp Thành phố hướng tới những bước phát triển đột phá trong thời gian tới.
Kế thừa tư tưởng Hồ Chí Minh về chăm lo đời sống nhân dân để độc lập tự do đơm hoa kết trái hạnh phúc cho người dân, Thành phố đã là cái nôi của nhiều phong trào an sinh xã hội lan tỏa cả nước. Phong trào xây dựng "Nhà tình nghĩa" khởi nguồn từ Củ Chi năm 1982, phong trào "Nhà tình thương" năm 1998, hay chương trình "Xóa đói giảm nghèo"... đã giúp hàng vạn hộ dân ổn định cuộc sống.
Đặc biệt, trong đại dịch COVID-19, sức mạnh đại đoàn kết thể hiện rõ hơn bao giờ hết với những mô hình sáng tạo như "ATM gạo", "Siêu thị 0 đồng" và hàng nghìn tình nguyện viên tôn giáo xông pha tuyến đầu. Hệ thống Mặt trận Tổ quốc Thành phố đóng vai trò nòng cốt quy tụ sự đoàn kết của các tầng lớp nhân dân, huy động hàng nghìn tỷ đồng và hàng chục nghìn tấn hàng hóa cứu trợ để "không ai bị bỏ lại phía sau". Những kết quả đó thêm một lần nữa khẳng định tinh thần tự lực, tự cường không chỉ để chiến đấu, mà còn để yêu thương và bảo vệ, chăm lo cuộc sống của nhân dân nơi thành phố mang tên Bác.
Phó Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh Văn Thị Bạch Tuyết, đối với Thành phố, giá trị cốt lõi được khẳng định trong Lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến và Lời kêu gọi đồng bào và chiến sĩ cả nước của Chủ tịch Hồ Chí Minh là động lực để khơi dậy khát vọng phát triển, phát huy truyền thống đoàn kết, năng động, nghĩa tình, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung; tiên phong cùng cả nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Việc phát triển Thành phố Hồ Chí Minh hôm nay không chỉ là yêu cầu kinh tế mà còn là yêu cầu chính trị và lịch sử. Thành phố mang tên Bác phải tiếp tục là nơi thể hiện rõ nhất tinh thần tự chủ, tự cường và khát vọng vươn lên của dân tộc Việt Nam.
Thời gian dần trôi qua, bối cảnh thời đại đã có nhiều thay đổi, nhưng ý chí độc lập tự do, tinh thần tự lực, tự cường, tự tin từ hai Lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn là ngọn đuốc soi đường cho cách mạng Việt Nam. Bằng những hành động cụ thể, thiết thực, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Thành phố đang nêu cao tinh thần, tư tưởng của Người về độc lập tự do gắn liền với tinh thần tự chủ, tự cường, tự tin để viết tiếp những trang sử mới, xứng đáng là Thành phố Anh hùng mang tên Bác, cùng cả nước vững bước vào kỷ nguyên vươn mình phát triển giàu mạnh của dân tộc./.
