Khi đồng bào có sinh kế ổn định, có việc làm, có thu nhập, có điều kiện tiếp cận giáo dục, y tế và được sống trong môi trường văn hóa được bảo tồn, phát huy thì đó chính là nền tảng quan trọng nhất để xây dựng vùng đồng bào dân tộc thiểu số ngày càng phát triển bền vững.
Thành phố Cần Thơ là trung tâm logistics, giáo dục, y tế của vùng Đồng bằng sông Cửu Long, nơi hội tụ bản sắc văn hóa đa dạng của nhiều dân tộc anh em. Cần Thơ đã quyết liệt triển khai các chính sách đồng bộ nhằm phát triển toàn diện vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
*Phát triển toàn diện mạng lưới an sinh xã hội vùng đồng bào
Ông Lâm Hoàng Mẫu, Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo thành phố Cần Thơ chia sẻ, khi đồng bào có sinh kế ổn định, có việc làm, có thu nhập, có điều kiện tiếp cận giáo dục, y tế và được sống trong môi trường văn hóa được bảo tồn, phát huy thì đó chính là nền tảng quan trọng nhất để xây dựng vùng đồng bào dân tộc thiểu số ngày càng phát triển bền vững.
Từ “kim chỉ nam” này, các chính sách đầu tư đã và đang tạo ra bước chuyển biến mạnh mẽ, làm thay đổi diện mạo nông thôn, nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân thông qua hai trụ cột chính: bảo đảm an sinh xã hội toàn diện và hỗ trợ sinh kế giúp đồng bào vươn lên thoát nghèo.
Sau sắp xếp, Cần Thơ có 38 xã, phường thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số với 297 ấp, trong đó có 141 ấp, khu vực thuộc diện đặc biệt khó khăn. Thành phố có 28 dân tộc anh em cùng sinh sống, chiếm17,37% tổng dân số, đồng bào Khmer là đông nhất, tiếp đến là đồng bào dân tộc Hoa. Trên nền tảng dân cư đa dạng đó, thành phố ưu tiên hoàn thiện kết cấu hạ tầng thiết yếu. Đến nay, hệ thống giao thông nông thôn và cầu đường giao thương đã được kiên cố hóa, đạt 100% xã, phường vùng đồng bào dân tộc thiểu số có đường ô tô đến trung tâm. Cùng với đó, 100% xã, phường đã có điện lưới quốc gia, bảo đảm trên 99,8% hộ có điện sử dụng an toàn. Đáng chú ý, 100% đồng bào đã được tiếp cận dịch vụ viễn thông, thông tin và các phương tiện nghe, nhìn để phục vụ đời sống văn hóa tinh thần.
Trong khuôn khổ Chương trình mục tiêu quốc gia, thành phố đã hỗ trợ đất ở cho 306 hộ, hỗ trợ nhà ở cho 3.334 hộ và hỗ trợ nước sinh hoạt phân tán cho 3.216 hộ, đem lại lợi ích thiết thực cho hàng nghìn gia đình. Cần Thơ xem bảo hiểm y tế là chính sách an sinh xã hội quan trọng nhằm bảo đảm mọi người dân đều được tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe, giảm áp lực tài chính khi ốm đau và hạn chế nguy cơ tái nghèo do bệnh tật. Thành phố trích ngân sách địa phương hỗ trợ thêm 30% để nâng mức đóng bảo hiểm y tế lên 100% cho đồng bào ở địa bàn khó khăn. Năm 2025, thành phố đã chi hơn 21,2 tỉ đồng để mua 112.190 thẻ bảo hiểm y tế. Chính sách này đã đi vào thực tiễn và phát huy hiệu quả rõ rệt, điển hình như tại xã Gia Hòa - nơi có 42% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số. Đến nay, tỷ lệ người dân tham gia và được cấp thẻ bảo hiểm y tế ở xã đã đạt 100% với mức hưởng 100%.
Ông Lâm Hal, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Gia Hòa chia sẻ, người dân địa phương rất phấn khởi trước sự quan tâm của Đảng và Nhà nước. Sức khỏe được chăm sóc tốt hơn, bà con yên tâm lao động sản xuất, đời sống vật chất, tinh thần không ngừng được cải thiện, góp phần kéo giảm tỷ lệ hộ nghèo của xã xuống chỉ còn khoảng 0,2%.
Công tác giáo dục luôn được chú trọng thông qua việc duy trì tổ chức dạy chữ và tiếng Khmer, tiếng Hoa cho con em đồng bào. Việc xây dựng bổ sung, nâng cấp cơ sở vật chất, thiết bị, đồ dùng dạy học cho 10 trường phổ thông dân tộc nội trú góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, rút ngắn khoảng cách chênh lệch về trình độ dân trí. Các chùa Khmer tiếp tục được đầu tư, chăm lo để phát huy vai trò là trung tâm sinh hoạt văn hóa và giáo dục truyền thống của đồng bào. Các dịp lễ Tết cổ truyền như Sene Dolta, Chôl Chnăm Thmây của đồng bào Khmer luôn được chính quyền các cấp quan tâm triển khai chu đáo, góp phần giữ gìn phong tục, tập quán tốt đẹp và tăng cường khối đại đoàn kết.
*Hỗ trợ sinh kế, tạo đòn bẩy phát triển bền vững
Bên cạnh phát triển đồng bộ mạng lưới an sinh xã hội vững chắc, các chính sách hỗ trợ sinh kế đóng vai trò như một đòn bẩy chiến lược. Đến cuối năm 2025, thành phố có 1.953 hộ nghèo thuộc đồng bào dân tộc thiểu số (chiếm 34,99% tổng số hộ nghèo toàn thành phố) và số hộ cận nghèo là 6.368 hộ (chiếm tỷ lệ 25,81% tổng số hộ cận nghèo). Dù kinh tế có nhiều khởi sắc, nhưng những con số cho thấy áp lực xóa đói giảm nghèo tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số vẫn đòi hỏi sự đầu tư chuyên biệt.
Để tháo gỡ khó khăn, Sở Dân tộc và Tôn giáo đã bám sát các chủ trương của Đảng và Nhà nước, tham mưu triển khai nhiều mô hình sinh kế phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa bàn và từng nhóm hộ. Thành phố đã thực hiện 130 mô hình, dự án hỗ trợ phát triển sản xuất đa dạng hóa sinh kế cộng đồng, đồng thời hỗ trợ chuyển đổi nghề cho 5.802 hộ. Thành phố đã tạo điều kiện tối đa để đồng bào tiếp cận các nguồn vốn tín dụng chính sách từ Ngân hàng Chính sách xã hội. Kết quả có 2.084 lượt hộ được vay vốn ưu đãi theo Nghị định số 28/2022/NĐ-CP với tổng kinh phí lên tới 81.553 triệu đồng, đạt tỷ lệ giải ngân 99,03%, giúp bà con về sinh kế, xây dựng nhà ở và chuyển đổi nghề nghiệp.
Hiệu quả của các chương trình lồng ghép nguồn vốn được thể hiện sinh động tại cơ sở, điển hình như tại xã Nhu Gia, nơi đồng bào Khmer chiếm 39,67%. Đến năm 2025, toàn xã Nhu Gia chỉ còn 71 hộ nghèo đa chiều và 214 hộ cận nghèo. Năm 2025, xã Nhu Gia đã sử dụng nguồn vốn Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững kết hợp với nguồn vốn chuyển tiếp từ huyện Mỹ Xuyên cũ để triển khai "Mô hình chăn nuôi bò sinh sản". Dự án này đã cấp 28 con bò cái cho 17 hộ thuộc Tổ cộng đồng chăn nuôi số 1 với tổng kinh phí thực hiện hơn 620 triệu đồng. Vừa qua, xã tiếp tục đa dạng hóa sinh kế khi tổ chức bàn giao 60 con dê sinh sản (gồm 15 con đực và 45 con cái) cho 15 hộ dân. Tổng kinh phí thực hiện dự án nuôi dê là hơn 895 triệu đồng.
Theo ông Hồ Thanh Tuấn, Trưởng phòng Kinh tế xã Nhu Gia, đồng bào Khmer sau khi vay vốn từ ngân hàng chính sách luôn có ý thức tốt, thực hiện nghĩa vụ đóng lãi định kỳ, tạo tiền đề để tiếp tục thụ hưởng các chính sách ưu đãi khác, nâng cao năng lực tự thoát nghèo. Các hộ dân tham gia dự án cũng được cơ quan chuyên môn hướng dẫn áp dụng quy trình kỹ thuật chăn nuôi bài bản. Quá trình phân bổ nguồn vốn tại địa phương luôn bám sát nguyên tắc "Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng", đảm bảo hỗ trợ đúng đối tượng và trọng tâm.
Công tác đào tạo nghề và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực gắn với giải quyết việc làm luôn được thành phố đặc biệt chú trọng. Giai đoạn 2021 - 2025, địa phương đã tổ chức 542 lớp trang bị kỹ năng nghề, ngoại ngữ và hỗ trợ thủ tục đi làm việc ở nước ngoài cho thanh niên cùng người lao động là đồng bào dân tộc thiểu số. Đây được xem là "chìa khóa" then chốt tạo ra những bước chuyển biến toàn diện về kinh tế - xã hội tại các khu vực này.
Có thể thấy, những chủ trương của Đảng và Nhà nước về công tác dân tộc đang được chuyển hóa thành những thành quả sống động, thiết thực tại Cần Thơ. Những giải pháp kết hợp hài hòa giữa kiến tạo mạng lưới an sinh xã hội toàn diện, chăm lo sức khỏe y tế, văn hóa, giáo dục và trao sinh kế - việc làm đã và đang hỗ trợ đồng bào vươn lên mạnh mẽ, từ đó xây dựng vùng đồng bào dân tộc thiểu số ngày càng phát triển toàn diện và bền vững./.
