Tinh thần xuyên suốt là chuyển từ khai thác lợi thế tài nguyên sang làm chủ công nghệ vật liệu; từ phát triển theo chiều rộng sang chiều sâu.
Chiều 24/9, tại Hà Nội, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Liên hiệp Hội Việt Nam) phối hợp với Ban Tuyên giáo Trung ương tổ chức Hội thảo tuyên truyền, phổ biến, quán triệt Kết luận số 83-KL/TW của Bộ Chính trị về phát triển công nghiệp vật liệu Việt Nam.
Phát biểu tại hội thảo, Phó trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Phan Xuân Thủy cho biết, những năm qua, công nghiệp vật liệu của Việt Nam đã từng bước phát triển, cơ bản đáp ứng nhu cầu về nhiều loại vật tư, nguyên liệu, đóng góp vào tăng trưởng, xây dựng kết cấu hạ tầng, việc làm và xuất khẩu; bước đầu nghiên cứu, sản xuất một số vật liệu mới, vật liệu xanh và vật liệu tái chế. Tuy nhiên, kết quả chưa tương xứng với tiềm năng và yêu cầu phát triển; sản xuất còn dựa nhiều vào khai thác tài nguyên, tiêu hao năng lượng, giá trị gia tăng thấp; việc chế biến sâu và làm chủ công nghệ lõi còn hạn chế. Nhiều vật liệu chất lượng cao, vật liệu công nghệ cao và vật liệu đặc chủng còn phụ thuộc vào nhập khẩu. Liên kết giữa nghiên cứu, đào tạo và sản xuất chưa chặt chẽ; chưa có doanh nghiệp nòng cốt đủ sức dẫn dắt chuỗi giá trị.
Vì vậy, Kết luận số 83-KL/TW của Bộ Chính trị về phát triển công nghiệp vật liệu Việt Nam xác định công nghiệp vật liệu là ngành công nghiệp nền tảng, có yếu tố quyết định năng lực tự chủ chiến lược, năng lực cạnh tranh quốc gia và khả năng làm chủ công nghệ lõi. Tinh thần xuyên suốt là chuyển từ khai thác lợi thế tài nguyên sang làm chủ công nghệ vật liệu; từ phát triển theo chiều rộng sang chiều sâu; từ tham gia chuỗi cung ứng sang từng bước làm chủ các công đoạn có giá trị gia tăng cao.
Giáo sư, Viện sĩ Châu Văn Minh, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam cho rằng, Kết luận số 83-KL/TW cũng đặt ra trách nhiệm rất cụ thể. Với mạng lưới các hội ngành toàn quốc, các tổ chức khoa học và công nghệ cùng đội ngũ đông đảo chuyên gia, nhà khoa học, Liên hiệp Hội Việt Nam cần phát huy mạnh hơn vai trò tập hợp trí thức, tư vấn - phản biện, kết nối liên ngành và phổ biến kiến thức. Thời gian tới, Liên hiệp Hội Việt Nam sẽ tiếp tục phối hợp với Ban Tuyên giáo Trung ương và các cơ quan liên quan tuyên truyền, phổ biến tinh thần Kết luận số 83-KL/TW tới các hội thành viên; đồng thời khuyến khích các hội chuyên ngành chủ động lựa chọn những vấn đề thuộc thế mạnh của mình để tổ chức chuyên gia nghiên cứu, hiến kế, tư vấn và phản biện.
Liên hiệp Hội Việt Nam cũng sẵn sàng làm cầu nối giữa nhà khoa học - viện, trường - doanh nghiệp - cơ quan quản lý, huy động các mạng lưới chuyên gia đa ngành tham gia vào những vấn đề lớn như vật liệu chiến lược, vật liệu mới, đất hiếm, bán dẫn, năng lượng, vật liệu xanh, kinh tế tuần hoàn, tiêu chuẩn - quy chuẩn và phát triển nguồn nhân lực.
“Giá trị của hội thảo không chỉ nằm ở việc hiểu sâu hơn Kết luận số 83-KL/TW, mà quan trọng hơn là tạo thêm sự kết nối và hình thành những ý tưởng có thể chuyển thành nhiệm vụ, chương trình, chính sách và sản phẩm cụ thể. Các ý kiến tại hội thảo sẽ được Ban Tổ chức tổng hợp, nghiên cứu, phục vụ công tác tuyên truyền và quá trình triển khai Kết luận này trong thời gian tới”, Giáo sư, Viện sĩ Châu Văn Minh khẳng định.
Theo ông Nguyễn Ngọc Thành, Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp, Bộ Công Thương, Kết luận số 83-KL/TW đã tạo cơ sở chính trị quan trọng để chuyển công nghiệp vật liệu từ một tập hợp các ngành sản xuất đầu vào thành một năng lực nền tảng của nền công nghiệp quốc gia. Ông Nguyễn Ngọc Thành đề xuất, việc triển khai Kết luận trong thời gian tới cần tập trung vào ba yêu cầu xuyên suốt: Lựa chọn đúng trọng tâm; tổ chức được chuỗi giá trị; quản lý và đánh giá được bằng kết quả.
Theo đó, lựa chọn đúng trọng tâm để tập trung nguồn lực vào những vật liệu, công nghệ và công đoạn thực sự có ý nghĩa đối với sự phát triển của đất nước. Tổ chức được chuỗi giá trị để lợi thế về tài nguyên, thị trường và nguồn lực thực sự chuyển hóa thành công nghệ, doanh nghiệp và năng lực sản xuất trong nước. Quản lý bằng kết quả để từng nhiệm vụ, cơ chế và nguồn lực được giao đều có sản phẩm cụ thể, có thể theo dõi, đánh giá và điều chỉnh kịp thời.
Tại hội thảo, các đại biểu tập trung phân tích, làm sâu sắc hơn vị trí và nội hàm của "tự chủ chiến lược" trong công nghiệp vật liệu; việc xây dựng phòng thí nghiệm trọng điểm, trung tâm thử nghiệm, kiểm định đạt chuẩn quốc tế; chính sách phát triển nhóm nghiên cứu mạnh, thu hút chuyên gia và nhân lực trình độ cao. Đồng thời, đề xuất các giải pháp đủ mạnh để khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nguồn nhân lực chất lượng cao thực sự trở thành động lực chủ yếu./.
