Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Cắt giảm thủ tục phải đi đôi với kiểm soát an toàn
Nếu không biết nguồn gốc, không kiểm soát được quá trình lưu thông mà vũ khí, phương tiện vẫn xuất hiện thì rất nguy hiểm.
Tiếp tục chương trình Kỳ họp, sáng 26/10, Quốc hội thảo luận tại tổ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ, Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ và dự án Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia.
Đánh giá hai dự luật liên quan trực tiếp đến an ninh quốc gia, sự an toàn của người dân và sự phát triển của đất nước, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng, yêu cầu đặt ra là phải phòng ngừa sớm, quản lý đúng trách nhiệm, tạo thuận lợi cho hoạt động hợp pháp của người dân và tổ chức. Quy định phải rõ ràng, chặt chẽ, khả thi, bảo vệ được lợi ích quốc gia và quyền lợi của người dân.
Về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ, Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đồng tình với hướng cắt giảm thủ tục. Những nội dung đã được thực hiện theo nghị quyết của Chính phủ cần được đánh giá để hoàn thiện. Cải cách phải giảm phiền hà nhưng vẫn bảo đảm khả năng kiểm soát an toàn. Hai yêu cầu này phải đi liền với nhau, không thể buông lỏng, coi nhẹ.
Nêu ý kiến thảo luận, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, giảm thủ tục về vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ phải đi cùng với khả năng kiểm soát đối tượng và quá trình lưu thông. Bãi bỏ giấy phép kinh doanh công cụ hỗ trợ phải gắn với việc kiểm tra các điều kiện còn phải tuân thủ. Đây là loại hàng hóa đặc biệt, có tính đặc thù; sử dụng sai đối tượng, sai mục đích có thể gây hậu quả rất nghiêm trọng. Phải kiểm soát nguồn gốc, người được mua, số lượng mua bán và xử lý doanh nghiệp khi chấm dứt hoạt động. Bỏ giấy phép nhưng không được bỏ trống trách nhiệm quản lý. Nếu không biết nguồn gốc, không kiểm soát được quá trình lưu thông mà vũ khí, phương tiện vẫn xuất hiện thì rất nguy hiểm.
Cắt giảm giấy tờ trong hồ sơ trang bị vũ khí phải đi cùng cơ chế xác minh. Không yêu cầu nộp văn bản đồng ý của cấp có thẩm quyền thì phải đối chiếu được những thông tin đó. Cơ quan nhà nước chủ động khai thác dữ liệu đã có, không bắt tổ chức cung cấp lại thông tin và phải chịu trách nhiệm về kết quả xác minh. Vì vậy, năng lực quản lý, lưu trữ dữ liệu của các cơ quan nhà nước rất quan trọng.
Trước đây, khi thiếu dữ liệu, chúng ta thường yêu cầu người dân hoặc cơ quan liên quan khai báo lại. Cách tiếp cận phải thay đổi: người dân đã khai báo thì cơ quan nhà nước phải lưu trữ, quản lý thông tin đó. Giấy tờ đã được xác nhận, cấp rồi thì không thể đến đâu cũng phải khai báo, photocopy, công chứng, xác nhận lại. Các cơ quan nhà nước phải liên thông, kiểm soát được dữ liệu, vừa giảm phiền hà cho người dân, vừa giảm thủ tục trao đổi giữa các cơ quan, tiết kiệm thời gian và chi phí. Việc rút ngắn thời hạn, phân cấp thẩm quyền thu hồi phải bảo đảm năng lực tiếp nhận, bảo quản và xử lý an toàn- Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thảo luận.
Nhấn mạnh việc chuyển sang hậu kiểm về phòng cháy, chữa cháy phải ngăn ngừa được nguy cơ trước khi xảy ra cháy, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ rõ, bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu của cơ quan nhà nước không có nghĩa là bỏ trách nhiệm nghiệm thu của chủ đầu tư, chủ sở hữu trước khi đưa công trình, phương tiện vào sử dụng. Thiết kế được thẩm định đúng chưa có nghĩa công trình đã được thi công đúng và vận hành an toàn. Phải làm rõ trách nhiệm của chủ đầu tư, tư vấn, thi công, giám sát trong xác nhận chất lượng thực tế; xử lý nghiêm việc xác nhận sai, làm giả hồ sơ nghiệm thu.
“Những hành vi này đã xảy ra và nếu tiếp diễn sẽ để lại hậu quả vô cùng nghiêm trọng”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh.
Cải cách hành chính càng đòi hỏi phải làm nghiêm túc ngay từ đầu. Nếu tất cả các khâu đều được thực hiện nghiêm túc thì có thể giảm thủ tục kiểm tra, đánh giá thường xuyên mà vẫn bảo đảm an toàn. An toàn phải được duy trì trong suốt quá trình sử dụng, bảo hành, bảo quản, sửa chữa, cải tạo, cơi nới hoặc thay đổi công năng. Mỗi khi có sự can thiệp vào công trình, phải đặc biệt coi trọng yêu cầu an toàn, không để phát sinh sự tùy tiện trong quá trình thực hiện.
Người mua nhà, thuê địa điểm kinh doanh không thể tự kiểm chứng chất lượng toàn bộ hệ thống phòng cháy, chữa cháy và không thể phải gánh chịu hậu quả do sai phạm của chủ đầu tư. Khi có vi phạm, phải khắc phục nguy cơ, xác định trách nhiệm bồi thường theo pháp luật và làm rõ việc giải quyết quyền lợi của người bị thiệt hại.
“Báo cáo giải trình cho biết đã có quy định về cập nhật hoặc thông báo kết quả nghiệm thu trước khi đưa công trình, phương tiện vào sử dụng, nhưng cần làm rõ ai tiếp nhận, ai đánh giá nguy cơ và ai có thẩm quyền quyết định kiểm tra. Công trình có nguy cơ cao, đông người phải được giám sát kịp thời, cơ sở chấp hành tốt cần được giảm các cuộc kiểm tra không cần thiết”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh.
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, việc bỏ giấy phép lưu thông phương tiện chữa cháy, cứu nạn cũng phải đi cùng với kiểm soát chất lượng, truy xuất và thu hồi sản phẩm không an toàn. Việc thừa nhận kết quả đánh giá phải có căn cứ, kiểm chứng được. Thiết bị dùng để cứu người phải hoạt động tin cậy khi cần sử dụng, nếu không được kiểm tra thường xuyên, phương tiện, trang bị có thể đầy đủ nhưng không hoạt động được hoặc không đáp ứng điều kiện vận hành. Vì vậy, cùng với việc bỏ thủ tục phải có cơ chế kiểm tra phù hợp.
Chỉ rõ tháo gỡ vướng mắc phải gắn với các giải pháp bảo đảm an toàn, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, đối với các cơ sở cũ chưa đáp ứng yêu cầu phòng cháy, cần phân loại, hướng dẫn giải pháp kỹ thuật khả thi. Với cơ sở có thể khắc phục, phải chỉ rõ việc cần làm, thời hạn và căn cứ xác nhận kết quả. Trường hợp nguy hiểm trực tiếp phải xử lý kịp thời, không để người dân, doanh nghiệp chờ đợi kéo dài, nhưng cũng không hợp thức hóa tình trạng không an toàn của cơ sở, công trình.
"Phải tránh cả hai khuynh hướng này xảy ra”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chỉ rõ.
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, cần bảo đảm đồng bộ pháp luật về xây dựng, chất lượng sản phẩm, Luật Thủ đô, pháp luật về phát triển đô thị. Khi bỏ yêu cầu giấy tờ phải sửa đổi căn cứ xử lý tương ứng, nhưng vẫn phải giữ cơ chế xử lý công trình không an toàn. Quy định chuyển tiếp cần kế thừa kết quả đã được giải quyết, tránh bắt doanh nghiệp thực hiện lại nhiều lần.
Thảo luận tại tổ, Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an cho biết, phạm vi sửa đổi, bổ sung dự thảo luật này ngoài thể chế hoá những quy định, kết luận theo thẩm quyền thì chủ yếu là cắt giảm, đơn giản hoá thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh, với mục tiêu tạo điều kiện thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp.
Về ý kiến tại sao bãi bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu về phòng cháy chữa cháy, theo Bộ trưởng, khi nghiên cứu, đề xuất, Cơ quan soạn thảo nhận thấy, từ ngày 1/7/2026, Chính phủ đã có Nghị định bãi bỏ thủ tục kiểm tra này. Trong thực tiễn khi làm, việc bãi bỏ thủ tục này là rất cần thiết, vì bản chất của công tác kiểm tra nghiệm thu về phòng cháy chữa cháy và thẩm định này là kiểm soát chấp hành quy định của pháp luật.
"Chúng ta đã có thủ tục thẩm định thiết kế, khi thiết kế đã có thủ tục thẩm định, khi hoàn thành công trình mà kiểm tra nữa là không cần thiết", Bộ trưởng Lương Tam Quang lý giải và khẳng định, việc bỏ thủ tục này không làm giảm hiệu quả, trách nhiệm trong công tác này mà chỉ giảm thủ tục hành chính. Nhưng việc kiểm tra vẫn đảm bảo quy định.
Về việc hậu kiểm, dự thảo luật đã bổ sung khoản 2, Điều 11 về kết hợp với công tác kiểm tra định kỳ. Kết hợp kiểm tra việc chấp hành quy định về thẩm định thiết kế, nghiệm thu về phòng cháy chữa cháy của chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình. Gắn trách nhiệm của chủ đầu tư, kết hợp kiểm tra định kỳ, nên công tác hậu kiểm không bị buông lỏng. Hiệu quả công tác phòng cháy chữa cháy sẽ tốt hơn. Quy định như vậy cũng gắn trách nhiệm của người dân về phòng cháy chữa cháy.
Luật cũng bổ sung trách nhiệm của chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình, chủ phương tiện giao thông khi bỏ thủ tục kiểm tra nghiệm thu này. Khoản 4 Điều 18 quy định: Chủ đầu tư, chủ sở hữu, chủ phương tiện giao thông chỉ được đưa vào khai thác sử dụng sau khi đã nghiệm thu phòng cháy chữa cháy theo thiết kế và đã được thẩm định. Chủ đầu tư, chủ sở hữu, chủ phương tiện phải có trách nhiệm thực hiện các yêu cầu trong việc áp dụng các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật thẩm định thi công, giám sát thi công…/.
