Sáng 5/6 tại Hà Nội, Bệnh viện Châm cứu Trung ương tổ chức Hội thảo quốc tế với chủ đề "Ứng dụng Trí tuệ nhân tạo và công nghệ tiên tiến trong Y học cổ truyền" (AITM 2026).
Đây là lần đầu tiên tại Việt Nam, một diễn đàn khoa học quy mô quốc tế đi sâu phân tích, đánh giá và dự báo tương lai của ngành châm cứu, y học cổ truyền dưới góc nhìn của trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn (Big Data). Hội thảo được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến trên các nền tảng số, thu hút hơn 400 đại biểu là các chuyên gia, nhà nghiên cứu công nghệ y sinh từ các tổ chức khoa học, trường đại học và bệnh viện uy tín của Nhật Bản, Hoa Kỳ, Trung Quốc...
Giáo sư Liu Bao Yan, Chủ tịch Liên hiệp Hội Châm cứu Thế giới; cùng đại diện Tổ chức Y tế thế giới (WHO) tham dự hội thảo.
* Nguồn lực quan trọng cần được bảo tồn, phát triển và phát huy
Phát biểu tại hội thảo, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà nhấn mạnh: Đối với Việt Nam, y học cổ truyền không chỉ là một phương pháp chữa bệnh mà còn là kho tàng tri thức quý báu, là di sản văn hóa, là bản sắc dân tộc và là nguồn lực quan trọng cần được bảo tồn, phát triển và phát huy hiệu quả trong giai đoạn hiện nay.
Trong những năm qua, Đảng và Nhà nước luôn quan tâm phát triển y học cổ truyền, kết hợp y học cổ truyền với y học hiện đại; phát triển hệ thống khám bệnh, chữa bệnh bằng y học cổ truyền; thúc đẩy nghiên cứu khoa học, kiểm chứng hiệu quả các phương pháp điều trị, các bài thuốc, vị thuốc và các phương pháp chữa bệnh không dùng thuốc.
Thứ trưởng Bộ Y tế nêu rõ: Những chỉ đạo, định hướng gần đây của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về phát triển y học cổ truyền Việt Nam trong giai đoạn mới có ý nghĩa hết sức quan trọng. Đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã nhấn mạnh yêu cầu phát triển y học cổ truyền trên nền tảng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; chuẩn hóa, số hóa và hiện đại hóa y học cổ truyền; biến những giá trị truyền thống thành nguồn lực phát triển mới của đất nước. Đây là định hướng chiến lược đặt ra yêu cầu đối với toàn ngành Y tế phải tiếp tục đổi mới tư duy phát triển y học cổ truyền theo hướng khoa học hơn, hiện đại hơn, hội nhập hơn nhưng vẫn giữ gìn được bản sắc riêng của nền y học dân tộc Việt Nam.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Văn Thanh, Giám đốc Bệnh viện Châm cứu Trung ương nhận định: Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư với sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, học máy, AI tạo sinh và các nền tảng y tế số đang tạo ra những thay đổi sâu sắc trong lĩnh vực y tế. Đối với y học cổ truyền, các công nghệ này sẽ góp phần chuẩn hóa dữ liệu, hỗ trợ nghiên cứu khoa học, nâng cao chất lượng điều trị và mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ y tế cho người dân. Công nghệ không thay thế người thầy thuốc mà là công cụ hỗ trợ để nâng cao năng lực chuyên môn, giảm sai sót, tối ưu hóa quy trình khám chữa bệnh và mang lại hiệu quả tốt hơn cho người bệnh. Vì vậy, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong y học cổ truyền không chỉ là xu hướng tất yếu mà còn là yêu cầu thực tiễn nhằm hiện đại hóa nền y học cổ truyền Việt Nam.
Các đại biểu trình bày 19 báo cáo khoa học và kết quả nghiên cứu mới nhất, chia sẻ những thành tựu công nghệ y sinh tiên tiến theo các nhóm chủ đề cốt lõi. Tiêu biểu là chủ đề Định hướng chiến lược và Kết nối toàn cầu với các tham luận định hướng tầm vĩ mô như “Định hướng phát triển Y học cổ truyền Việt Nam trong bối cảnh kỷ nguyên số” của Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Văn Thanh; báo cáo chuyên đề của Giáo sư Liu Bao Yan và nội dung “Kết nối ứng dụng Trí tuệ nhân tạo trong y học cổ truyền” do Tiến sĩ Sung Chol KIM (Trung tâm Y học cổ truyền, Trụ sở chính WHO) trình bày. Các báo cáo tham luận cũng đề cập đến đào tạo nhân lực và quản trị an toàn như bảo đảm tính bền vững cho hệ thống y tế số qua các tổng quan về ứng dụng AI trong đào tạo, huấn luyện y học cổ truyền, ứng dụng AI trong cảnh giác dược, hỗ trợ quyết định lâm sàng...
* Xác định rõ mục tiêu cuối cùng của ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong y học cổ truyền
Thứ trưởng Bộ Y tế nhấn mạnh, hiện nay, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, công nghệ số và các nền tảng thông minh đang tạo ra những thay đổi sâu sắc trong lĩnh vực y tế trên toàn thế giới. Trí tuệ nhân tạo đã và đang được ứng dụng rộng rãi trong hỗ trợ chẩn đoán, điều trị, nghiên cứu khoa học, quản lý hồ sơ sức khỏe điện tử và quản trị bệnh viện.
Cho rằng đối với y học cổ truyền, tiềm năng ứng dụng của công nghệ là rất lớn, Thứ trưởng Bộ Y tế đề nghị các cơ quan quản lý, các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh y học cổ truyền, các cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu, doanh nghiệp công nghệ và các đơn vị liên quan tiếp tục quan tâm tới nhiều nội dung đặc thù của y học cổ truyền như tứ chẩn, biện chứng luận trị, đánh giá thể trạng, lựa chọn huyệt vị, theo dõi đáp ứng điều trị, phục hồi chức năng hay chăm sóc sức khỏe chủ động đều có thể được hỗ trợ hiệu quả bởi các công nghệ hiện đại.
Theo đó, cần xác định rõ mục tiêu cuối cùng của ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong y học cổ truyền là phục vụ người bệnh và cộng đồng. Mọi giải pháp công nghệ phải hướng tới nâng cao chất lượng chẩn đoán, điều trị, phục hồi chức năng, tăng khả năng tiếp cận dịch vụ y tế, giảm chi phí, nâng cao hiệu quả quản lý và đem lại lợi ích thiết thực cho người dân.
Cần đẩy mạnh chuẩn hóa và số hóa tri thức y học cổ truyền. Muốn ứng dụng hiệu quả trí tuệ nhân tạo thì phải có dữ liệu chất lượng. Vì vậy, cần tập trung chuẩn hóa thuật ngữ chuyên môn, quy trình kỹ thuật, hồ sơ bệnh án, dữ liệu lâm sàng, tiêu chí đánh giá và kết quả điều trị; từng bước xây dựng cơ sở dữ liệu y học cổ truyền thống nhất phục vụ công tác quản lý, nghiên cứu khoa học, đào tạo và khám bệnh, chữa bệnh.
Thứ trưởng Bộ Y tế cũng yêu cầu tiếp tục thúc đẩy sự kết hợp chặt chẽ giữa y học cổ truyền và y học hiện đại trên cơ sở khoa học, bằng chứng và an toàn người bệnh. Đây là hướng đi phù hợp để phát huy thế mạnh của mỗi nền y học, góp phần nâng cao hiệu quả điều trị và chăm sóc sức khỏe nhân dân. Đồng thời, cần đặc biệt quan tâm phát triển nguồn nhân lực y học cổ truyền trong thời kỳ chuyển đổi số. Đội ngũ cán bộ y tế không chỉ cần giỏi chuyên môn, giàu kinh nghiệm lâm sàng mà còn phải có năng lực tiếp cận, ứng dụng và làm chủ công nghệ mới; đồng thời tiếp tục giữ gìn y đức, trách nhiệm nghề nghiệp và những giá trị nhân văn của người thầy thuốc.
Khẳng định cần tăng cường hợp tác quốc tế và liên kết đa ngành trong nghiên cứu khoa học, đào tạo, chuyển giao công nghệ và ứng dụng thực tiễn, Thứ trưởng Bộ Y tế yêu cầu các bệnh viện chuyên khoa đầu ngành, các cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu và doanh nghiệp công nghệ cần phát huy vai trò tiên phong trong đổi mới sáng tạo, xây dựng các mô hình ứng dụng trí tuệ nhân tạo có hiệu quả trong chẩn đoán, điều trị, phục hồi chức năng và quản trị bệnh viện.
“Bộ Y tế luôn quan tâm, tạo điều kiện thuận lợi để lĩnh vực y học cổ truyền tiếp tục phát triển theo hướng khoa học, hiện đại và hội nhập quốc tế; tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách; thúc đẩy nghiên cứu khoa học, chuyển đổi số, đào tạo nguồn nhân lực và mở rộng hợp tác quốc tế nhằm phát huy tốt nhất tiềm năng, lợi thế của y học cổ truyền Việt Nam”, Thứ trưởng Bộ Y tế nêu rõ. Đồng thời mong muốn những kết quả của hội thảo sẽ sớm được chuyển hóa thành các chương trình hành động, các nhiệm vụ nghiên cứu khoa học, các giải pháp công nghệ và các mô hình ứng dụng cụ thể, phục vụ thiết thực cho công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân./.
