Thành phố Hồ Chí Minh sẽ ưu tiên những chương trình, nhiệm vụ có sản phẩm đầu cuối cụ thể, cần thời gian đầu tư dài hạn và có sự phối hợp chặt chẽ giữa ba nhà: Nhà nước, nhà khoa học - viện trường và doanh nghiệp.
Giai đoạn 2026-2030, Thành phố Hồ Chí Minh sẽ đổi mới mạnh mẽ tư duy quản lý chương trình, nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, chuyển từ cấp kinh phí sang đầu tư. Cùng với đó, thay vì thực hiện các nhiệm vụ riêng lẻ, Thành phố tổ chức theo chương trình, cụm, chuỗi nhiệm vụ, hướng tới hình thành các sản phẩm, giải pháp và mô hình có khả năng ứng dụng thực tiễn, tạo tác động lớn đối với kinh tế - xã hội. Đây là định hướng được chia sẻ tại Hội nghị triển khai Chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo giai đoạn 2026 - 2030, do Sở Khoa học và Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức ngày 4/8.
Ông Lê Văn Thăng, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, đáp ứng yêu cầu phát triển của Thành phố trong giai đoạn phát triển mới, hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo phải đi vào trung tâm của quá trình phát triển, đóng góp vào việc thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số. Các nhiệm vụ khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo hướng tới việc tạo ra sản phẩm, công nghệ, mô hình, giải pháp, chính sách có khả năng ứng dụng, chuyển giao, thương mại hóa và giải quyết được các bài toán lớn của Thành phố. Để thực hiện định hướng này, Thành phố sẽ huy động sự tham gia của đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp để giải quyết các bài toán lớn. Nhà nước sẽ đóng vai trò kiến tạo, đặt hàng và dẫn dắt; đồng thời hoàn thiện các cơ chế, quy chế và hướng dẫn theo hướng thuận lợi nhất để các nhà khoa học, tổ chức nghiên cứu và doanh nghiệp tham gia thực hiện nhiệm vụ.
Theo ông Lê Văn Thăng, Thành phố sẽ ưu tiên những chương trình, nhiệm vụ có sản phẩm đầu cuối cụ thể, cần thời gian đầu tư dài hạn và có sự phối hợp chặt chẽ giữa ba nhà: Nhà nước, nhà khoa học - viện trường và doanh nghiệp. Trong đó, cùng với nguồn lực phù hợp cho nghiên cứu cơ bản, Thành phố ưu tiên nhiều hơn cho các nghiên cứu định hướng ứng dụng, có khả năng hình thành sản phẩm, giải pháp, mô hình phục vụ trực tiếp yêu cầu phát triển và mang lại những tác động thiết thực. Với cách tiếp cận này, nguồn lực khoa học và công nghệ của Thành phố sẽ được tập trung, phân bổ có trọng tâm, trọng điểm, bảo đảm tính liên kết giữa các nhiệm vụ, chương trình và các bên tham gia.
Một trong những thay đổi quan trọng trong công tác quản lý là chuyển từ tư duy cấp phát kinh phí sang đầu tư cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Việc quản lý nhiệm vụ khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo sẽ chú trọng đến hiệu quả đầu ra và tác động của nhiệm vụ, thay vì chỉ tập trung nghiệm thu, cấp kinh phí theo từng giai đoạn hoặc nội dung riêng lẻ.
Hiệu quả đầu ra của các nhiệm vụ khoa học công nghệ được đánh giá trên mức độ tương xứng giữa kết quả đạt được với nguồn lực ngân sách đã sử dụng; số lượng sản phẩm; giá trị khoa học; giá trị tư vấn chính sách; khả năng ứng dụng thực tiễn và đóng góp cho đổi mới sáng tạo. Thành phố cũng đánh giá tác động dài hạn của nhiệm vụ đối với phát triển kinh tế - xã hội, văn hóa, giáo dục, môi trường, bảo đảm quốc phòng - an ninh, tiềm lực và vị thế khoa học; đối với ngành sản xuất, doanh nghiệpvà đời sống xã hội; tác động chính sách, cung cấp luận cứ khoa học...
Với mục tiêu trở thành trung tâm khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo hàng đầu Đông Nam Á, giai đoạn đoạn 2026 - 2030, Thành phố Hồ Chí Minh tập trung triển khai 7 nhóm chương trình khoa học công nghệ trọng điểm, gồm: Công nghệ số và đô thị thông minh, Công nghiệp công nghệ cao, Y tế và chăm sóc sức khỏe, Nông nghiệp công nghệ cao, Công nghệ vận hành đô thị, Khoa học xã hội và nhân văn, Vườn ươm khoa học và công nghệ trẻ.
Bên cạnh nghiên cứu, phát triển và hoàn thiện cơ sở lý luận, phục vụ hoạch định chủ trương, chính sách và quản trị, Thành phố ưu tiên nghiên cứu, ứng dụng, làm chủ và thương mại hóa các công nghệ chiến lược, công nghệ số, công nghệ xanh, công nghệ sinh học, vật liệu mới, tự động hóa, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và các nền tảng công nghệ lõi.
Đến năm 2030, Thành phố đặt mục tiêu tổng chi xã hội cho nghiên cứu phát triển (R&D) đạt 2 - 3% GRDP, trong đó chi ngoài ngân sách trên 60%; triển khai ít nhất 50 nhiệm vụ khoa học công nghệ mỗi năm; ít nhất 60% kết quả nghiên cứu được ứng dụng; hình thành ít nhất 5 trung tâm xuất sắc… Để đạt các mục tiêu này, Thành phố tập trung hoàn thiện hành lang pháp lý khoa học và công nghệ; thúc đẩy thương mại hóa, hỗ trợ đưa các kết quả nghiên cứu ra thị trường; phát triển nguồn nhân lực thông qua đào tạo, thu hút chuyên gia; mở rộng hợp tác thu hút doanh nghiệp và nguồn lực quốc tế; đồng thời tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ trong khu vực nhà nước./.
