Từ nền tảng văn hóa biển được hun đúc qua hàng nghìn năm lịch sử đến khát vọng hội nhập và đổi mới hôm nay, Hải Phòng đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu trở thành trung tâm kinh tế biển hiện đại của khu vực.
Là thành phố cảng biển lớn nhất miền Bắc, Hải Phòng sở hữu nền văn hóa biển đặc sắc được hun đúc qua hàng nghìn năm lịch sử. Những giá trị về bản lĩnh, tinh thần mở cửa, sáng tạo và khát vọng vươn xa đang trở thành nền tảng quan trọng để thành phố triển khai Quyết định số 1189/QĐ-TTg ngày 2/7/2026 của Thủ tướng Chính phủ về Kế hoạch triển khai đồng bộ hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam.
*Phát triển từ nền tảng biển
Hải Phòng là vùng đất mang những dấu tích phát triển đặc biệt của đất nước. Theo thông tin của Ủy ban nhân dân đặc khu Cát Hải, Di chỉ khảo cổ Cái Bèo nằm ở bờ Đông Nam đảo Cát Bà, đặc khu Cát Hải là một trong những cái nôi sớm nhất của văn hóa biển Việt Nam, có niên đại khoảng 7.000 năm, xuất hiện trước văn hóa Hạ Long. Đây là làng chài cổ có quy mô lớn nhất từng được phát hiện ở Việt Nam, minh chứng sinh động cho quá trình con người chinh phục biển từ rất sớm.
Còn theo tư liệu của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hải Phòng, Giáo sư, Tiến sĩ, Nhà giáo Nhân dân Nguyễn Quang Ngọc viết, từ thế kỷ XVI, Kinh đô Dương Kinh của nhà Mạc dù còn trong quá trình xây dựng đã mang dáng dấp của một cảng thị lớn, mở đầu cho chiến lược vươn ra biển của quốc gia Đại Việt. Đến thế kỷ XVII - XVIII, tại vùng đất này hình thành cảng cửa khẩu từng được ghi dấu trên bản đồ hàng hải thế giới như một đô thị cảng sầm uất, góp phần đưa Đại Việt hội nhập sâu hơn vào mạng lưới thương mại trên Biển Đông. Đây chính là nền móng hình thành đô thị cảng Hải Phòng trong hành trình phát triển hướng biển của dân tộc.
Ngày 19/7/1888, Hội đồng thành phố Hải Phòng được thành lập, mở ra giai đoạn phát triển mạnh mẽ của một đô thị cảng hiện đại. Cuối thế kỷ XIX, Hải Phòng đã trở thành thành phố lớn thứ ba Đông Dương, là trung tâm công nghiệp, thương mại, giao thông và tài chính quan trọng. Bước sang thế kỷ XX, thành phố không chỉ là đầu tàu kinh tế mà còn là cái nôi của phong trào công nhân và cách mạng, góp phần quan trọng vào sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam.
Trong các cuộc kháng chiến, Hải Phòng ghi dấu ấn với truyền thống "Trung dũng - Quyết thắng", vừa kiên cường bảo vệ cửa ngõ chiến lược vừa giữ vững vai trò đầu mối chi viện cho tiền tuyến. Sau ngày đất nước thống nhất, thành phố tiếp tục tiên phong trong công cuộc đổi mới, từng bước khẳng định vị thế là cực tăng trưởng của vùng Bắc Bộ và trung tâm kinh tế biển hàng đầu cả nước. Qua hàng thế kỷ, con người Hải Phòng đã bồi đắp nên bản sắc văn hóa biển giàu bản lĩnh, cởi mở, sáng tạo và khát vọng vươn xa.
Bước vào kỷ nguyên số, khi kinh tế biển, logistics, cảng biển thông minh và chuyển đổi số trở thành động lực phát triển, những giá trị văn hóa ấy tiếp tục là nguồn lực nội sinh, tạo nền tảng để Hải Phòng xây dựng đô thị cảng quốc tế hiện đại, giữ vững vai trò cửa ngõ hội nhập và tiên phong cùng đất nước trong kỷ nguyên phát triển mới. Những giá trị văn hóa biển chính là nền tảng quan trọng để Hải Phòng phát huy lợi thế, xây dựng thành phố phát triển bền vững trong tương lai.
Những giá trị ấy được phản ánh qua kết quả phát triển kinh tế - xã hội nổi bật của thành phố, đặc biệt trong thu hút đầu tư nước ngoài. Hiện Hải Phòng có 1.868 dự án FDI còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký khoảng 54 tỷ USD; đồng thời đang nghiên cứu xây dựng Khu Thương mại tự do với nhiều cơ chế ưu đãi đặc biệt nhằm tạo động lực tăng trưởng mới.
*Tầm vóc mới từ khát vọng vươn khơi
Tổ hợp Khu công nghiệp DEEP C (DEEP C) là một trong những minh chứng cho quá trình chuyển dịch sang mô hình phát triển xanh của Hải Phòng. Không chỉ đóng góp vào tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm, DEEP C còn thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, sử dụng hiệu quả tài nguyên và thể hiện sự đồng hành giữa chính quyền với doanh nghiệp trong xây dựng đô thị cảng hiện đại.
Ông Bruno Jaspaert, Tổng Giám đốc Tổ hợp Khu công nghiệp DEEP C, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (EuroCham) nhiều lần ghi nhận sự chuyển mình mạnh mẽ của Hải Phòng. Theo ông, cải cách hành chính, đầu tư hạ tầng và tầm nhìn phát triển dài hạn của lãnh đạo thành phố đã tạo nền tảng quan trọng để Hải Phòng tiếp tục thu hút các dòng vốn đầu tư chất lượng cao, hướng tới mục tiêu trở thành đô thị biển hiện đại, có vị thế trong khu vực. Trong lần phát biểu gần đây, ông Bruno Jaspaert chia sẻ với các sinh viên rằng, sinh viên không cần tìm kiếm ở đâu xa, bởi chính Hải Phòng là nơi hội tụ của tinh hoa.
Cùng với Tổ hợp Khu công nghiệp DEEP C, Khu công nghiệp Nam Cầu Kiền là khu công nghiệp xanh, sinh thái đầu tiên của cả nước. Ông Phạm Hồng Điệp, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Cổ phần SHINEC (chủ đầu tư Khu công nghiệp Nam Cầu Kiền) chia sẻ, trong kỷ nguyên mới - kỷ nguyên của chuyển đổi số, kinh tế xanh, kinh tế tri thức và hội nhập toàn cầu sâu rộng - vị thế, vai trò của doanh nhân, doanh nghiệp ngày càng trở nên then chốt, đóng vai trò quan trọng trong kiến tạo động lực phát triển bền vững cho quốc gia. Với vị thế là đầu tàu công nghiệp, logistics, cảng biển, Hải Phòng không chỉ là địa phương có tốc độ tăng trưởng kinh tế ấn tượng mà còn đang đặt ra yêu cầu cấp thiết trong việc hình thành đội ngũ doanh nhân bản lĩnh, sáng tạo, làm giàu cho quê hương và có khát vọng vươn ra quốc tế. Theo ông Phạm Hồng Điệp, để Hải Phòng trở thành trung tâm công nghiệp, dịch vụ, đổi mới sáng tạo hàng đầu, cần hình thành đội ngũ doanh nhân có bản lĩnh, tinh thần dân tộc, tư duy hiện đại và khát vọng hội nhập. Cụ thể, đội ngũ doanh nhân Hải Phòng trong kỷ nguyên mới cần có tư duy chiến lược toàn cầu, hành động cụ thể tại địa phương. Doanh nhân Hải Phòng không chỉ kinh doanh trong phạm vi thành phố mà cần định vị mình trong chuỗi cung ứng khu vực và quốc tế.
Cũng theo ông Phạm Hồng Điệp, đặc trưng của người Hải Phòng là sự quyết đoán, kiên cường, do đó cần phát huy bản sắc này để vượt qua những rào cản trong quá trình hội nhập, chuyển đổi. Đội ngũ doanh nhân tiếp tục xây dựng văn hóa kinh doanh tử tế, nuôi dưỡng khát vọng vươn tầm, xây dựng doanh nghiệp "của người Việt - do người Việt - vì người Việt", góp phần khẳng định vị thế kinh tế Việt Nam trên trường quốc tế.
Ông Trần Bảo Huy, một người Hải Phòng từng sinh sống, làm việc tại Hàn Quốc, Trung Quốc cho biết, chiến lược phát triển Khu kinh tế ven biển phía Nam rộng 20.000 ha định hướng trở thành khu kinh tế sinh thái thế hệ 3.0, phát triển cảng biển và Khu Thương mại tự do là tầm nhìn táo bạo nhưng rất sáng suốt để đón đầu tương lai. Từ hành trình của bản thân và nhiều bạn bè, đồng nghiệp, ông Trần Bảo Huy chia sẻ, thế hệ trí thức trẻ Hải Phòng ở nước ngoài đang ngày càng lớn mạnh với bản lĩnh hội nhập, nền tảng khoa học vững vàng và ý thức rõ rệt về trách nhiệm với quê hương. Những người trẻ không chỉ mang theo tri thức mới về logistics, cảng biển thông minh, chuyển đổi số hay phát triển xanh mà còn có mạng lưới kết nối quốc tế, sẵn sàng trở thành cầu nối giữa Hải Phòng với các trung tâm tri thức và công nghệ trên thế giới.
Ông Trần Bảo Huy khẳng định, Hải Phòng là nơi ông sinh ra và lớn lên. Dù đi đến vùng trời nào, quê hương vẫn luôn là nơi hướng về. Ông tin tưởng, với truyền thống "Trung dũng - Quyết thắng", Hải Phòng không chỉ trở thành pháo đài kinh tế biển vững chắc của Tổ quốc mà còn có tầm ảnh hưởng trên bản đồ hàng hải quốc tế.
Từ nền tảng văn hóa biển được hun đúc qua hàng nghìn năm lịch sử đến khát vọng hội nhập và đổi mới hôm nay, Hải Phòng đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu trở thành trung tâm kinh tế biển hiện đại của khu vực. Việc phát huy hệ giá trị văn hóa không chỉ góp phần gìn giữ bản sắc mà còn tạo nguồn lực nội sinh để thành phố bứt phá trong kỷ nguyên phát triển mới./.
