Việc Tòa án nhân dân khu vực 1 - Quảng Ninh đưa vụ án dân sự công ích đầu tiên ra xét xử theo cơ chế mới là bước tiến quan trọng trong việc bảo vệ lợi ích công cộng bằng phán quyết tư pháp.
Sáng 28/8, Tòa án nhân dân khu vực 1 - Quảng Ninh mở phiên tòa xét xử sơ thẩm vụ án “Xâm phạm lợi ích công trong lĩnh vực đất đai”, liên quan đến công trình tường bao nằm trong hành lang an toàn đường bộ tại đường dẫn cầu Bãi Cháy. Đây là vụ án dân sự công ích đầu tiên được Tòa án nhân dân đưa ra xét xử trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh theo Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội.
Phiên tòa được kết nối trực tuyến từ điểm cầu trung tâm Tòa án nhân dân khu vực 1 - Quảng Ninh đến 8 điểm cầu gồm Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Quảng Ninh, 6 Viện Kiểm sát nhân dân khu vực trên địa bàn tỉnh và Trường Đại học Kiểm sát nhằm phục vụ công tác theo dõi, trao đổi và rút kinh nghiệm nghiệp vụ trong toàn ngành. Nguyên đơn khởi kiện là Viện Kiểm sát nhân dân khu vực 1 - Quảng Ninh. Bị đơn gồm ông Đ.H.T và bà B.T.H, cùng cư trú tại tổ 1, khu 4, phường Bãi Cháy, tỉnh Quảng Ninh. Cơ quan, đơn vị có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan được xác định gồm UBND phường Bãi Cháy và Công ty Cổ phần Quản lý và Xây dựng công trình giao thông 236.
Theo hồ sơ vụ án, ngày 19/9/2019, hộ gia đình ông Đ.H.T và bà B.T.H tiến hành xây dựng công trình tường bao tại lý trình Km115+270, phía phải tuyến đường dẫn cầu Bãi Cháy. Căn cứ kết quả kiểm tra và đánh giá hiện trạng ngày 5/5/2026, cơ quan chức năng xác định tường bao được xây dựng bằng gạch bao quanh diện tích đất có kích thước 9m x 6,3m (tương đương khoảng 56,7m²), chiều cao bờ tường 1,34m, độ dày 0,15m và nền được đổ bê tông. Qua xác minh có sự phối hợp của Ban điều hành cầu Bãi Cháy, Sở Xây dựng tỉnh Quảng Ninh và UBND phường Bãi Cháy, các cơ quan chuyên môn kết luận toàn bộ công trình nằm trong phạm vi hành lang an toàn đường bộ, thuộc trường hợp bắt buộc phải tháo dỡ để bảo vệ kết cấu hạ tầng giao thông.
Trước tình trạng công trình vi phạm kéo dài, ngày 7/4/2026, Viện Kiểm sát nhân dân khu vực 1 - Quảng Ninh đã ban hành quyết định yêu cầu ông Đ.H.T và bà B.T.H chấm dứt hành vi vi phạm, tự nguyện phá dỡ công trình và hoàn trả mặt bằng. Tuy nhiên, hết thời hạn quy định, các bị đơn không chấp hành. Nhằm bảo vệ tài sản công và lợi ích cộng đồng, ngày 15/7/2026, Viện Kiểm sát nhân dân khu vực 1 - Quảng Ninh chính thức ban hành quyết định khởi kiện vụ án dân sự công ích, đề nghị Tòa án buộc các bị đơn phá dỡ toàn bộ tường bao, trả lại diện tích đất hành lang an toàn đường bộ cho UBND phường Bãi Cháy quản lý.
Ngày 20/7/2026, Tòa án nhân dân khu vực 1 - Quảng Ninh thụ lý vụ án, tiến hành thẩm định tại chỗ và hoàn tất các thủ tục tố tụng để đưa vụ việc ra xét xử công khai.
Sau khi Tòa án ban hành quyết định đưa vụ án ra xét xử, ngày 24/8, UBND phường Bãi Cháy có văn bản thông báo ông Đ.H.T và bà B.T.H đã chủ động tự nguyện tháo dỡ toàn bộ công trình vi phạm, bàn giao lại mặt bằng cho địa phương.
Do việc khắc phục diễn ra sát ngày mở phiên tòa, Hội đồng xét xử đã tiến hành thẩm tra công khai các tài liệu, chứng cứ mới tại phiên tòa. Xác nhận các bị đơn đã khắc phục hoàn toàn vi phạm và đại diện nguyên đơn rút toàn bộ yêu cầu khởi kiện, Hội đồng xét xử Tòa án nhân dân khu vực 1 - Quảng Ninh đã căn cứ các điều 217, 218, 219, 235 và khoản 2 Điều 273 Bộ luật Tố tụng dân sự, quyết định đình chỉ giải quyết vụ án dân sự sơ thẩm.
Việc Tòa án nhân dân khu vực 1 - Quảng Ninh đưa vụ án dân sự công ích đầu tiên ra xét xử theo cơ chế mới là bước tiến quan trọng trong việc bảo vệ lợi ích công cộng bằng phán quyết tư pháp. Quá trình tố tụng không chỉ trực tiếp thúc đẩy người vi phạm tự giác khắc phục hậu quả tồn tại qua nhiều năm, mà còn tạo tiền lệ thực tiễn quý báu cho các cơ quan tiến hành tố tụng trong việc giải quyết các tranh chấp, vi phạm tương tự liên quan đến đất đai, tài sản công và hành lang an toàn giao thông trên địa bàn./.
