Trợ cấp thất nghiệp là điểm tựa an sinh giúp người lao động bị mất việc làm giảm bớt khó khăn, có nguồn lực để ổn định cuộc sống và tìm kiếm cơ hội mới.
Trong bối cảnh thị trường lao động liên tục biến động, khi việc làm bị gián đoạn, thu nhập mất đi, khoản trợ cấp thất nghiệp là nguồn hỗ trợ quan trọng giúp người lao động giảm bớt khó khăn, có nguồn lực để ổn định cuộc sống và tìm kiếm cơ hội việc làm mới. Chính sách bảo hiểm thất nghiệp đã được điều chỉnh theo hướng bao phủ rộng hơn, rút ngắn thời gian chờ hưởng trợ cấp và tăng khả năng hỗ trợ người lao động trong giai đoạn chuyển đổi việc làm
Điểm tựa an sinh khi người lao động mất việc
Hơn 30 năm tham gia bảo hiểm thất nghiệp, sau khi nghỉ việc tại một doanh nghiệp ở Nghệ An, chị Trần Huyền Thương, gần 50 tuổi, được hưởng trợ cấp hơn 4 triệu đồng mỗi tháng. Khoản tiền này chưa thể bù đắp hoàn toàn thu nhập bị mất, nhưng giúp chị có thêm điều kiện trang trải sinh hoạt, giảm bớt sự phụ thuộc vào con cái trong thời gian tìm kiếm công việc mới.
Ở độ tuổi gần 50, việc chuyển đổi nghề nghiệp không dễ dàng. Chị Thương mong muốn tìm được công việc nhẹ nhàng, phù hợp với sức khỏe và hoàn cảnh gia đình. Bởi vậy, khoảng thời gian hưởng trợ cấp thất nghiệp cũng là quãng thời gian để chị cân nhắc, lựa chọn công việc phù hợp thay vì phải vội vàng nhận một công việc bất kỳ để có thu nhập.
Tại phường Tân Phong, tỉnh Lai Châu, chị Lâm Thị Dịu cũng nhận được khoản trợ cấp thất nghiệp 3 triệu đồng mỗi tháng sau khi nghỉ việc. Nguồn hỗ trợ này giúp chị duy trì sinh hoạt, thu xếp cuộc sống trong khi tìm kiếm công việc mới.
Mỗi người có một hoàn cảnh khác nhau, song điểm chung là khi quan hệ lao động chấm dứt, khoản trợ cấp thất nghiệp trở thành nguồn tài chính quan trọng giúp họ không rơi ngay vào tình trạng khó khăn. Đối với những người đã lớn tuổi, có trách nhiệm chăm lo gia đình hoặc gặp khó khăn khi tìm kiếm việc làm mới, ý nghĩa của chính sách càng rõ nét.
Theo số liệu thị trường lao động, trong quý III/2026, tỷ lệ thất nghiệp trong độ tuổi lao động ở mức 2,22%, tương đương quý trước và cùng kỳ năm trước. Tính chung 9 tháng năm 2026, cả nước có gần 1,07 triệu người thất nghiệp trong độ tuổi lao động. Dù thị trường lao động có những chuyển biến tích cực, tình trạng mất việc và gián đoạn thu nhập vẫn là rủi ro mà một bộ phận người lao động phải đối mặt.
Trong hoàn cảnh đó, bảo hiểm thất nghiệp giữ vai trò chia sẻ rủi ro, hỗ trợ người lao động duy trì cuộc sống khi mất việc. Quan trọng hơn, chính sách tạo điều kiện để người lao động có thời gian tìm kiếm công việc mới, hạn chế những tác động tiêu cực của thất nghiệp đối với bản thân và gia đình.
Mở rộng đối tượng, tạo thuận lợi cho người sử dụng lao động
Một trong những thay đổi đáng chú ý của chính sách bảo hiểm thất nghiệp là việc mở rộng phạm vi người lao động thuộc diện tham gia. Luật Việc làm số 74/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, đã điều chỉnh quy định về đối tượng tham gia, hướng tới bảo vệ thêm những nhóm lao động có quan hệ việc làm ngắn hạn, dễ bị ảnh hưởng khi doanh nghiệp thay đổi phương án sản xuất, kinh doanh.
Theo ông Trần Tuấn Tú, Trưởng phòng Bảo hiểm thất nghiệp, Cục Việc làm (Bộ Nội vụ), Luật Việc làm năm 2025 mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm thất nghiệp tới người làm việc theo hợp đồng lao động có thời hạn từ đủ 1 tháng trở lên, thay cho quy định trước đây áp dụng đối với hợp đồng từ đủ 3 tháng. Thay đổi này góp phần đưa thêm người lao động vào hệ thống bảo vệ, nhất là nhóm có thời gian làm việc ngắn.
Đối với lao động thời vụ trong các lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp và diêm nghiệp, Luật cũng có quy định phù hợp hơn với đặc điểm sử dụng lao động. Thay vì phải thực hiện đóng bảo hiểm thất nghiệp theo từng lần, người sử dụng lao động được lựa chọn đóng theo chu kỳ 3 tháng hoặc 6 tháng; thời hạn đóng chậm nhất là ngày cuối cùng của tháng tiếp theo ngay sau chu kỳ đóng.
Theo ông Trần Tuấn Tú, quy định này tạo thuận lợi cho người sử dụng lao động trong tổ chức thực hiện, đồng thời giúp người lao động thuộc nhóm việc làm thời vụ có điều kiện tham gia chính sách thuận tiện hơn.
Thực tế tại Khánh Hòa cho thấy nhu cầu tham gia và thụ hưởng chính sách bảo hiểm thất nghiệp vẫn rất đáng quan tâm. Trong 9 tháng năm 2026, toàn tỉnh có 229.019 người tham gia bảo hiểm thất nghiệp, đạt tỷ lệ bao phủ 28,92% lực lượng lao động trong độ tuổi; 12.989 người nộp hồ sơ đề nghị hưởng trợ cấp thất nghiệp.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa Lê Huyền cho biết, địa phương xác định nhiệm vụ lao động, việc làm và thực hiện các chính sách bảo hiểm có ý nghĩa quan trọng đối với đời sống người dân, sự ổn định của thị trường lao động và mục tiêu phát triển bền vững. Với thế mạnh về kinh tế biển, du lịch, dịch vụ, logistics, năng lượng tái tạo và thủy sản, tỉnh chú trọng bảo đảm quyền lợi người lao động, đồng thời gắn chính sách an sinh với yêu cầu ổn định nguồn nhân lực phục vụ phát triển kinh tế.
Việc kết nối chính sách bảo hiểm thất nghiệp với hoạt động tư vấn, giới thiệu việc làm là yêu cầu quan trọng để người lao động sớm ổn định nghề nghiệp. Trong 9 tháng năm 2026, Khánh Hòa tổ chức 108 phiên giao dịch việc làm, thu hút 412 lượt doanh nghiệp tham gia; tư vấn việc làm, chính sách lao động cho hơn 10.700 lượt người và giới thiệu việc làm thành công cho hàng nghìn lao động.
Các hoạt động này góp phần mở rộng cơ hội tiếp cận thông tin tuyển dụng, giúp người lao động có thêm lựa chọn sau khi chấm dứt công việc cũ. Khi chính sách trợ cấp thất nghiệp được thực hiện đồng bộ với tư vấn, giới thiệu việc làm, hỗ trợ đào tạo và nâng cao kỹ năng, người lao động có thêm điều kiện thích ứng với yêu cầu mới của thị trường./.
