Trước những nguy cơ ngày càng phức tạp trên môi trường số, việc bảo vệ trẻ em không thể chỉ là cảnh báo hay ngăn chặn, mà cần sự tham gia của gia đình, nhà trường, lực lượng chức năng và cộng đồng mạng.
Tại Tây Ninh, chiến dịch “Không một mình 2026 – Kết nối không tổn thương” đã được phát động nhằm tiếp cận gần gũi hơn với thanh thiếu niên, trong đó những người có sức ảnh hưởng trên mạng xã hội góp phần đưa thông điệp an toàn số đến cộng đồng.
* Biến sức lan tỏa trên mạng xã hội thành trách nhiệm cộng đồng
Mạng xã hội đã trở thành một phần quen thuộc trong đời sống của trẻ em và thanh thiếu niên. Bên cạnh cơ hội học tập, giải trí và kết nối, môi trường này cũng tiềm ẩn những nguy cơ như lừa đảo, dụ dỗ, đánh cắp thông tin cá nhân, phát tán nội dung độc hại và các hình thức thao túng tâm lý. Trong nhiều trường hợp, trẻ có thể gặp rủi ro mà chưa đủ kỹ năng nhận biết hoặc không biết tìm kiếm sự trợ giúp ở đâu.
Chiến dịch “Không một mình 2026 – Kết nối không tổn thương” được phát động ngày 9/10/2026 tại Hà Nội, với sự tham gia của Bộ Công an, Bộ Giáo dục và Đào tạo, UNICEF cùng các đối tác. Thông điệp của chiến dịch nhấn mạnh rằng trẻ em cần được trang bị kỹ năng tự bảo vệ, đồng thời phải có những người lớn và cộng đồng đáng tin cậy đồng hành khi các em gặp vấn đề trên không gian mạng.
Tại Tây Ninh, chị Nguyễn Thị Y Bình (TikToker Y Bình) lựa chọn cách truyền tải thông điệp qua những nội dung gần gũi với người trẻ. Các video kết hợp giới thiệu điểm đến, ẩm thực địa phương cùng với những tình huống thực tế về sử dụng mạng xã hội an toàn. Qua đó, các thông điệp về bảo vệ thông tin cá nhân, kiểm chứng nguồn tin và nhận diện hành vi đáng ngờ có cơ hội tiếp cận người xem rộng rãi hơn.
Thời gian tới, chị Y Bình dự định xây dựng chuỗi video ngắn “Tây Ninh đáng khám phá – thông tin đáng tin”, kết hợp giới thiệu ẩm thực, điểm đến địa phương với việc chia sẻ kỹ năng an toàn số theo cách gần gũi, dễ hiểu. Trong quá trình sản xuất nội dung, chị sẽ kiểm chứng thông tin từ nhiều nguồn đáng tin cậy, chủ động trao đổi với các thành viên Câu lạc bộ Niềm tin số tỉnh Tây Ninh khi có vấn đề chưa rõ và kịp thời đính chính nếu phát hiện sai sót. Chị Y Bình mong muốn góp phần lan tỏa những thông tin tích cực, chính xác, giúp việc chia sẻ điều hay trở thành xu hướng trong cộng đồng, góp phần hình thành thói quen sử dụng mạng xã hội có trách nhiệm trong giới trẻ.
Trong khi đó, anh Phạm Gia Quốc Thống có kinh nghiệm vận hành hơn 30 trang, nhóm cộng đồng với tổng lượng thành viên hơn 30 triệu người, đồng thời tham gia cộng đồng KOC với hơn 8.000 thành viên. Với quy mô tiếp cận lớn, những người quản trị và sáng tạo nội dung như anh Quốc Thống có khả năng góp phần định hướng cách cộng đồng tiếp nhận, chia sẻ thông tin.
Tuy nhiên, sức lan tỏa càng lớn càng đòi hỏi trách nhiệm cao. Một thông tin chưa được kiểm chứng, nội dung xâm phạm quyền riêng tư hay bài đăng vô tình tiếp tay cho hành vi lừa đảo đều có thể gây ra hệ quả vượt khỏi phạm vi một tài khoản cá nhân. Vì vậy, trách nhiệm của người có ảnh hưởng là tạo ra nội dung thu hút, nhưng đồng thời phải kiểm chứng thông tin, quản lý cộng đồng và ứng xử khi phát hiện nội dung có nguy cơ gây hại.
Anh Quốc Thống cho rằng, việc tham gia chiến dịch cần được thể hiện bằng những hành động cụ thể: ưu tiên nguồn tin đáng tin cậy, thận trọng khi chia sẻ thông tin liên quan đến trẻ em, không lan truyền hình ảnh hoặc dữ liệu cá nhân khi chưa được phép, đồng thời hướng người dùng đến các kênh hỗ trợ phù hợp khi phát hiện dấu hiệu không tốt.
* Nhận diện nguy cơ, tạo điểm tựa để trẻ tìm kiếm trợ giúp
Thượng tá Võ Thành Phương, Phó Trưởng phòng Cảnh sát hình sự về an ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an tỉnh Tây Ninh lưu ý những nguy cơ trẻ em có thể gặp phải khi tương tác với người lạ trên mạng.
Các đối tượng xấu có thể sử dụng tài khoản giả, xây dựng lòng tin qua thời gian, sau đó khai thác thông tin cá nhân hoặc dẫn dụ nạn nhân thực hiện những yêu cầu bất thường. Một số thủ đoạn còn lợi dụng tâm lý sợ hãi, đe dọa và gây áp lực để buộc trẻ làm theo, trong đó có hình thức lừa đảo được gọi là “bắt cóc online”.
Trước những tình huống này, trẻ cần được hướng dẫn không vội tin người chỉ quen qua mạng, không cung cấp thông tin cá nhân, mật khẩu, mã xác thực dùng một lần (OTP), không chuyển tiền theo yêu cầu đáng ngờ và không làm theo những lời đe dọa. Khi cảm thấy bất an, các em nên dừng tương tác, lưu giữ thông tin cần thiết nếu an toàn và báo ngay cho cha mẹ, thầy cô hoặc người lớn đáng tin cậy để được hỗ trợ.
Điều quan trọng là không để trẻ tự giải quyết những sự việc vượt quá khả năng của mình. Đôi khi vì lo sợ bị trách mắng hoặc bị tước quyền sử dụng thiết bị, các em có thể che giấu sự việc, khiến nguy cơ kéo dài và hậu quả nghiêm trọng hơn. Vì vậy, người lớn cần tạo được môi trường để trẻ sẵn sàng chia sẻ, thay vì chỉ phản ứng bằng cách cấm đoán hoặc quy trách nhiệm cho các em.
Thượng tá Võ Thành Phương cho biết, địa phương đã phát động và triển khai Chiến dịch “Không một mình 2026 – Kết nối không tổn thương”, tập trung vào hai nhiệm vụ gắn bó với nhau: trang bị kỹ năng nhận diện nguy cơ và bảo đảm trẻ biết tìm đến ai khi cần giúp đỡ. Nhà trường, gia đình, lực lượng chức năng và những người sáng tạo nội dung có thể đảm nhận những vai trò khác nhau, nhưng cần thống nhất thông điệp và hướng dẫn rõ ràng về cách xử lý tình huống.
Trong đó, nhà trường và gia đình giữ vai trò gần gũi nhất trong việc hướng dẫn, lắng nghe và nhận biết những thay đổi bất thường ở trẻ. Lực lượng chức năng cung cấp thông tin chính thống, hướng dẫn nhận diện thủ đoạn và tiếp nhận tin báo; còn những người có sức ảnh hưởng trên mạng xã hội góp phần chuyển tải thông điệp bằng hình thức phù hợp với từng nhóm người dùng.
Các hoạt động truyền thông cũng cần tránh chỉ dừng ở những khẩu hiệu chung. Thay vào đó, có thể sử dụng các tình huống thường gặp để hướng dẫn trẻ cách nhận biết tài khoản giả mạo, xử lý lời mời kết bạn đáng ngờ, bảo vệ dữ liệu cá nhân và tìm kiếm sự hỗ trợ khi bị đe dọa. Nội dung càng cụ thể, trẻ càng dễ ghi nhớ và vận dụng trong thực tế.
Bên cạnh đó, việc bảo vệ trẻ cần gắn với nguyên tắc tôn trọng quyền riêng tư, không công khai thông tin nhạy cảm của nạn nhân và không tạo thêm áp lực cho trẻ khi các em lên tiếng. Khi phát hiện trường hợp có nguy cơ bị xâm hại hoặc lừa đảo, người lớn cần ưu tiên sự an toàn của trẻ, đồng thời kết nối với cơ quan có thẩm quyền để được hướng dẫn xử lý.
Theo Thượng tá Võ Thành Phương, chiến dịch “Không một mình 2026 – Kết nối không tổn thương” vì thế không chỉ là hoạt động truyền thông trong một thời điểm, mà còn đặt ra yêu cầu xây dựng thói quen sử dụng mạng an toàn và văn hóa ứng xử có trách nhiệm trong cộng đồng. Khi trẻ được trang bị kiến thức, được lắng nghe và biết nơi tìm kiếm trợ giúp, các em sẽ có thêm điểm tựa để ứng phó với những rủi ro trên môi trường số.
