Sau gần 23 năm đứng lớp tại một ngôi trường vùng ven còn nhiều khó khăn, cô giáo Lý Vũ Phương Khanh (sinh năm 1982), Trường Trung học cơ sở Tân Thạnh (thành phố Cần Thơ) vẫn miệt mài thắp sáng tri thức, chắp cánh ước mơ đến trường cho học sinh Khmer tại địa phương.
Cô Khanh cũng là một trong 34 nhà giáo tiêu biểu toàn quốc được tuyên dương trong chương trình "Chia sẻ cùng thầy cô" năm 2026.
* Dùng tiếng mẹ đẻ, giữ học trò nghèo với con chữ
Trường Trung học cơ sở Tân Thạnh (trước đây là Trường Trung học cơ sở Tân Hưng) nằm ở vùng quê còn nhiều khó khăn, hiện có 615 học sinh tại điểm trường chính, trong đó, hơn 70% là con em đồng bào Khmer. Khó khăn lớn nhất trong công tác giáo dục tại đây xuất phát từ hoàn cảnh kinh tế của người dân. Phần lớn phụ huynh trong độ tuổi lao động phải rời quê, đến các khu công nghiệp ở đô thị lớn làm ăn để con em ở nhà cho ông bà chăm sóc. Thiếu sự quan tâm, kèm cặp thường xuyên của cha mẹ, trong khi cuộc sống còn nhiều thiếu thốn khiến việc học tập của các em gặp không ít trở ngại, nguy cơ bỏ học luôn hiện hữu.
Đối mặt với tình trạng học sinh có nguy cơ bỏ học cao, cô Khanh quyết định "đến từng ngõ, gõ từng nhà", phát huy lợi thế là người Khmer để tiếp cận, tháo gỡ nút thắt trong tư tưởng của phụ huynh.
"Mình là người Khmer, sinh ra và lớn lên ở đây nên mình rất thấu hiểu khó khăn của bà con. Mình dùng chính tiếng mẹ đẻ - tiếng Khmer để nói chuyện, tâm tình với ông bà, cha mẹ các em. Khi nghe người giáo viên giao tiếp bằng tiếng dân tộc mình, phụ huynh cảm thấy gần gũi, cởi mở và tin tưởng hơn nhiều", cô Khanh bộc bạch.
Bằng ngôn ngữ của sự đồng cảm, cô kiên trì thuyết phục họ hiểu rằng, việc cho con em lao động chân tay sớm chỉ giải quyết được vấn đề trước mắt nhưng học vấn mới là con đường dài hạn để thoát nghèo, mở ra tương lai tươi sáng hơn.
Trong số những học sinh được cô vận động trở lại trường, trường hợp của em T.T.T để lại nhiều kỷ niệm đối với cô Khanh. Từng phải nghỉ học giữa chừng để lên Bình Dương mưu sinh, T tưởng chừng đã phải khép lại con đường học tập. Không bỏ cuộc, cô Khanh chủ động tìm kiếm thông tin, nhiều lần gọi điện động viên em và thuyết phục gia đình. Sự kiên trì, tận tâm cùng những lời khuyên chân thành của cô đã giúp T trở lại trường, hoàn thành chương trình trung học cơ sở.
Cô Dương Thị Thanh Tú, Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Tân Thạnh chia sẻ, cô Khanh là giáo viên rất nhiệt huyết, đặc biệt quan tâm đến học sinh, nhất là những em có hoàn cảnh khó khăn. Cô không ngần ngại đến tận nhà để tìm hiểu, động viên và tìm cách hỗ trợ các em đến trường. Cô còn chủ động kết nối, tìm kiếm nguồn học bổng, nhà hảo tâm giúp đỡ học sinh nghèo có nguy cơ bỏ học.
Không chỉ tận tâm với học trò, cô Khanh còn là tấm gương sáng về tinh thần trách nhiệm. Suốt 23 năm gắn bó với nghề, cô Khanh có trọn vẹn 23 năm liên tục đảm nhận vai trò giáo viên chủ nhiệm, luôn bám sát và thấu hiểu từng hoàn cảnh của các em. Với năng lực chuyên môn vững vàng, tính cách cởi mở và hòa đồng, cô Khanh luôn được Hội đồng sư phạm nhà trường đánh giá rất cao, thường xuyên hỗ trợ, chia sẻ kinh nghiệm cho các giáo viên trẻ.
* Đổi mới từng giờ học, khơi dậy niềm say mê khám phá
Bên cạnh sự nhạy bén và thấu cảm trong công tác chủ nhiệm, cô Lý Vũ Phương Khanh còn không ngừng đổi mới, sáng tạo trong chuyên môn. Đảm nhận giảng dạy bộ môn Khoa học tự nhiên (thuộc phân môn Hóa học) - môn học vốn khô khan, nặng nề với các công thức và thuật ngữ khó nhớ, cô Khanh hiểu rằng, phương pháp truyền thống sẽ không thể thu hút được học sinh vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Điểm sáng trong phương pháp của cô chính là mô hình "Hóa học từ gian bếp". Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào những dụng cụ, hóa chất đắt tiền trong phòng thí nghiệm, cô tận dụng ngay những nguyên vật liệu gần gũi, quen thuộc hằng ngày ở địa phương để làm giáo cụ trực quan. "Hóa học không phải là thứ gì đó xa xôi. Tôi lấy muối, đường, bột mì, giấm ăn, dầu ăn hay xăng để minh họa cho bài giảng. Tôi hướng dẫn các em thực hành làm giấm, ủ rượu trái cây, pha chế siro, hay điều chế xà phòng ngay tại lớp", cô Khanh hào hứng kể lại. Những giờ học trải nghiệm, tự tay tạo ra sản phẩm thực tế đã biến các tiết Hóa học trở thành những "bữa tiệc" khoa học, phá vỡ tâm lý e ngại ban đầu của học sinh.
Em Đinh Công Minh Thư, học sinh lớp 9A4 chia sẻ, học tiết của cô, em cảm thấy rất vui và hào hứng. Cô luôn tổ chức các trò chơi hay thực hành giúp không khí lớp học sôi nổi hơn.
Song song với đổi mới chuyên môn, cô Khanh lồng ghép khéo léo giáo dục kỹ năng sống vào các tiết sinh hoạt lớp. Nhận thấy học sinh đồng bào thường nhút nhát, cô tạo ra hoạt động nhóm, trò chơi dân gian để khích lệ sự tự tin, giúp các em bộc lộ bản thân và trang bị khả năng ứng phó trước các tình huống ngoài xã hội.
Nắm bắt xu thế thời đại số, cô linh hoạt sử dụng mạng xã hội như Zalo, Facebook để kết bạn với học trò. Việc này không chỉ giúp thu hẹp khoảng cách thế hệ mà còn trở thành kênh kết nối yêu thương hiệu quả. "Chỉ cần một dòng tin nhắn qua Zalo 'Cô ơi, em bị sốt rồi' là tôi biết ngay tình trạng của các em, kịp thời hướng dẫn ông bà cách chăm sóc, nhắc nhở uống thuốc và động viên tinh thần để các em mau khỏe", cô Khanh chia sẻ.
Những nỗ lực đổi mới và cống hiến không ngừng nghỉ của cô giáo Lý Vũ Phương Khanh được ghi nhận xứng đáng bằng một bề dày thành tích rất tự hào. Nhiều năm liền (từ năm học 2015-2016 đến 2024-2025), cô liên tục đạt danh hiệu Chiến sĩ thi đua cơ sở. Cô được trao tặng 4 Bằng khen của Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh và vinh dự đón nhận Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ năm 2025.
Dù nhận được nhiều thành tích tự hào nhưng tâm nguyện lớn nhất của nữ giáo viên lại không dành cho bản thân mình. Cô mong các cấp chính quyền, ngành giáo dục tiếp tục quan tâm đầu tư hoàn thiện cơ sở vật chất, trang bị thêm phòng thí nghiệm hiện đại cho các trường vùng ven. Và điều cô mong mỏi nhất chính là sự chung tay của cộng đồng, nhà hảo tâm xây dựng những quỹ học bổng lâu dài, bền vững cho học sinh nghèo, học sinh đồng bào dân tộc thiểu số, đảm bảo rằng, ước mơ đến trường của các em sẽ không bao giờ bị đứt gãy vì gánh nặng mưu sinh.
Sau 23 năm miệt mài “gieo chữ” nơi vùng ven còn nhiều khó khăn, chứng kiến nhiều thế hệ học trò trưởng thành, cô Khanh vẫn giữ nguyên ngọn lửa nhiệt huyết như những ngày đầu đứng lớp. Bằng tình yêu nghề và sự tận tâm với học trò, cô đã góp phần nâng cao dân trí, tiếp thêm động lực để những học sinh có hoàn cảnh khó khăn vững bước trên hành trình học tập, hướng tới tương lai tốt đẹp hơn./.
