Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân chỉ rõ 5 thách thức lớn trong chuyển đổi số
Bộ Khoa học và Công nghệ cam kết đồng hành cùng các đơn vị, địa phương, doanh nghiệp và người dân trong tổ chức thực hiện, hướng tới quốc gia số hiện đại, kinh tế số năng động, xã hội số an toàn, nhân văn.
Sáng 9/10, tại Hà Nội, Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức sự kiện chào mừng Ngày Chuyển đổi số quốc gia năm 2026 (10/10 hàng năm). Với chủ đề: "Từ kiến trúc, nền tảng, dữ liệu đến kết quả thực chất, nâng cao hiệu quả quản trị quốc gia", Ngày Chuyển đổi số quốc gia năm nay nhấn mạnh yêu cầu chuyển từ xây dựng kiến trúc, nền tảng và dữ liệu sang khai thác hiệu quả các nguồn lực số, tạo ra kết quả cụ thể, đo lường được trong quản trị, điều hành, phát triển kinh tế - xã hội và phục vụ người dân, doanh nghiệp.
Phát biểu tại sự kiện, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân nhấn mạnh, Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực quan trọng hàng đầu của phát triển. Thời gian qua, nền tảng phục vụ chuyển đổi số quốc gia tiếp tục được củng cố; hành lang pháp lý, Khung kiến trúc quốc gia số và các nền tảng số dùng chung từng bước được hoàn thiện.
Đến tháng 9/2026, mạng 5G đã phủ sóng được 91,99% dân số; cáp quang đã đến 100% xã phường. Đến tháng 6/2026, kinh tế số tiếp tục tăng trưởng và đóng góp thiết thực vào GDP. Hiện nay, cả nước có 81.600 doanh nghiệp công nghệ số. Đặc biệt, doanh thu công nghiệp công nghệ số đã đạt gần 3,6 triệu tỷ đồng.
Tuy nhiên, nhìn vào thực tiễn, Bộ trưởng Vũ Hải Quân nhận định vẫn còn 5 thách thức lớn ở chuyển đổi số. Đó là về dữ liệu, tiến độ xây dựng dữ liệu ở một số lĩnh vực, một số bộ, ngành vẫn còn chậm. Về nền tảng, hiện nay đã có nhiều nền tảng, tuy nhiên việc phát triển các nền tảng vẫn chưa đồng đều, tiến độ chậm và đôi khi vẫn còn theo hướng riêng của các bộ, các ngành. Về hạ tầng, đề cập đến hạ tầng điện tử, hạ tầng tính toán hiệu năng cao để phục vụ nghiên cứu về AI, dữ liệu; hạ tầng tại các vùng lõm sóng, hiện nay cả nước vẫn còn một số vùng lõm chưa xử lý được. Đối với doanh nghiệp, AI phát triển rất nhanh, nhưng việc đưa vào ứng dụng, đặc biệt tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ, vẫn chưa đạt tiến độ như mong muốn. Về nguồn nhân lực, hiện nay nhân lực phụ trách chuyển đổi số tại các bộ, ngành, các địa phương và đặc biệt là tại các xã vẫn đang thiếu những người có chuyên môn sâu về chuyển đổi số và cũng cần đào tạo, huấn luyện một cách bài bản để có thể đảm đương được công việc trong tương lai.
Từ 5 thách thức này, Bộ trưởng đánh giá, tốc độ giải ngân trong lĩnh vực chuyển đổi số là chậm nhất so với nhóm khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số có tốc độ giải ngân chậm.
Bộ trưởng Vũ Hải Quân đề nghị thời gian tới cần tập trung hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu lực và đổi mới cách thức quản lý. Mỗi chương trình cần được cụ thể hóa thành nhiệm vụ, có sản phẩm, thời gian và trách nhiệm xác định rõ ràng; kết quả cần được đo bằng dữ liệu hoạt động thực tế mức độ sử dụng, tỉ lệ dữ liệu, chia sẻ, thời gian và chi phí. Bộ sẽ tiếp tục hoàn thiện tiêu chuẩn, quy chuẩn, hướng dẫn và công cụ giám sát; kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các bộ, ngành, địa phương.
Cùng với đó, trong phát triển hạ tầng số, nền tảng số và dữ liệu đồng bộ, dùng chung, các cơ quan cần bám sát Khung kiến trúc quốc gia số, ưu tiên kế thừa, tích hợp và dùng chung; chỉ đầu tư mới khi thực sự cần thiết. Hạ tầng băng rộng, 5G, điện toán đám mây, trung tâm dữ liệu phải được phát triển theo hướng xanh, an toàn. Dữ liệu phải đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất và được chia sẻ theo phân quyền. Trí tuệ nhân tạo phải xuất phát từ bài toán thực tiễn, dựa trên dữ liệu chất lượng, có kiểm soát rủi ro và đo được kết quả.
Đối với nhiệm vụ xây dựng Chính phủ số, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, Bộ trưởng yêu cầu số hóa phải đi cùng tái cấu trúc quy trình, liên thông giữa các cơ quan và tái sử dụng thông tin Nhà nước đã có; hướng dẫn các phương pháp người dân, doanh nghiệp chỉ cần cung cấp thông tin một lần. Dịch vụ công phải trực tuyến toàn trình, dễ sử dụng, không phụ thuộc vào địa bàn. Chỉ đạo, điều hành phải dựa nhiều hơn vào dữ liệu thời gian thực. Mục tiêu cuối cùng là giảm thời gian, giảm chi phí, giảm giấy tờ và nâng cao sự hài lòng.
Để phát triển kinh tế số trở thành động lực tăng trưởng mới, Bộ trưởng cho rằng, chuyển đổi số phải thấm sâu vào mọi ngành, lĩnh vực và doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp vừa và nhỏ, hợp tác xã, hộ kinh doanh; gắn với đổi mới sản xuất, thương mại điện tử, thanh toán số, quản trị thông minh và nâng cao năng suất.
“Cần phát triển công nghiệp công nghệ số, doanh nghiệp Việt Nam và sản phẩm Make in Viet Nam; làm chủ các công nghệ chiến lược như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, điện toán đám mây, dữ liệu lớn và Internet vạn vật. Đồng thời, thúc đẩy khởi nghiệp sáng tạo, mô hình kinh doanh mới và thương mại hóa kết quả nghiên cứu, qua đó nâng tỷ trọng đóng góp của kinh tế số”, Bộ trưởng nhấn mạnh.
Trong phát triển xã hội số bao trùm, nhân lực số chất lượng cao và niềm tin số, Bộ trưởng cho rằng, chuyển đổi số phải đến được cơ sở, thu hẹp khoảng cách giữa các vùng, miền, không ai bị bỏ lại phía sau; cần phổ cập kỹ năng số, nâng cao năng lực cho cán bộ cấp xã, đào tạo nhân lực công nghệ chiến lược và hình thành văn hóa số. An toàn, an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân và quyền lợi người dùng phải được bảo đảm ngay từ khâu thiết kế, tạo dựng niềm tin trên môi trường số.
Bộ trưởng Vũ Hải Quân nêu rõ, Bộ Khoa học và Công nghệ cam kết đồng hành cùng các đơn vị, địa phương, doanh nghiệp và người dân trong tổ chức thực hiện, hướng tới quốc gia số hiện đại, kinh tế số năng động, xã hội số an toàn, nhân văn. Mỗi khoản đầu tư cho chuyển đổi số đều phải tạo ra giá trị có thể đo đếm được.
Trong khuôn khổ sự kiện, các đại biểu đã thực hiện nghi thức bấm nút khai trương Nền tảng ứng dụng chuyển đổi số cấp xã.
Cũng trong chuỗi sự kiện nhân ngày Chuyển đổi số quốc gia năm 2026 diễn ra từ 8-10/10, Triển lãm Chuyển đổi số và Đô thị thông minh với quy mô hơn 200 gian hàng đã được tổ chức nhằm giới thiệu các sản phẩm, nền tảng và giải pháp công nghệ; đồng thời, tạo không gian kết nối giữa cơ quan quản lý, địa phương, doanh nghiệp và cộng đồng công nghệ.
Một trong những hoạt động chuyên môn nổi bật là Diễn đàn cấp cao Chuyển đổi số quốc gia, tập trung vào các vấn đề trọng tâm như chính phủ số và dịch vụ công thế hệ mới, ứng dụng AI trong quản trị, dữ liệu an toàn, tin cậy, kinh tế số, xã hội số và nâng cao năng lực số quốc gia.
Chuỗi hoạt động hưởng ứng Ngày Chuyển đổi số quốc gia năm 2026 được kỳ vọng lan tỏa các mô hình, giải pháp hiệu quả, tăng cường kết nối giữa cơ quan quản lý, địa phương, doanh nghiệp và cộng đồng công nghệ, qua đó thúc đẩy việc khai thác kiến trúc, nền tảng và dữ liệu để tạo ra giá trị thiết thực trong quản trị, phát triển kinh tế - xã hội và phục vụ người dân, doanh nghiệp./.
