Nghị quyết số 22-NQ/TW mang ý nghĩa chiến lược lâu dài, tiếp tục cụ thể hóa quan điểm bảo vệ Tổ quốc "từ sớm, từ xa", chủ động phòng ngừa, nhận diện và xử trí các nguy cơ, thách thức ngay từ khi mới xuất hiện.
Nghị quyết số 22-NQ/TW về Chiến lược An ninh quốc gia được Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV ban hành ngày 28/7/2026 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, thể hiện bước phát triển mới trong tư duy, nhận thức và phương thức bảo vệ an ninh quốc gia của Đảng trong kỷ nguyên phát triển mới.
Chủ động kiến tạo môi trường an ninh từ sớm, từ xa
Thiếu tướng, Phó Giáo sư, Tiến sỹ Nguyễn Văn Sáu, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và Lịch sử quốc phòng Việt Nam cho rằng, sau 7 năm thực hiện Nghị quyết số 51-NQ/TW ngày 5/9/2019 về Chiến lược bảo vệ an ninh quốc gia, thực tiễn đã xuất hiện nhiều vấn đề mới, đòi hỏi tư duy và cách tiếp cận ở tầm cao hơn. Nghị quyết số 22-NQ/TW mang ý nghĩa chiến lược lâu dài, tiếp tục cụ thể hóa quan điểm bảo vệ Tổ quốc "từ sớm, từ xa", chủ động phòng ngừa, nhận diện và xử trí các nguy cơ, thách thức ngay từ khi mới xuất hiện.
Nghị quyết đáp ứng đòi hỏi cấp thiết của môi trường an ninh đang biến đổi nhanh chóng, phức tạp và khó dự báo. Các thách thức đến từ những nguy cơ an ninh truyền thống, phi truyền thống, không gian mạng, công nghệ mới, kinh tế, năng lượng, môi trường, dịch bệnh... Vì vậy, bảo vệ an ninh quốc gia không thể chỉ là phản ứng khi nguy cơ đã trở thành vấn đề, mà phải chuyển mạnh sang chủ động dự báo, phòng ngừa, quản trị rủi ro, nâng cao sức chống chịu quốc gia.
Điểm có ý nghĩa rất sâu sắc của Nghị quyết là gắn chặt an ninh với phát triển. An ninh vừa giữ vững ổn định chính trị - xã hội, bảo vệ độc lập, chủ quyền, lợi ích quốc gia - dân tộc, đồng thời phải tạo lập môi trường hòa bình, ổn định, an toàn để phát triển nhanh, bền vững, nâng cao đời sống nhân dân. Đây là sự chuyển mạnh từ tư duy "bảo vệ để phát triển" sang tư duy "an ninh kiến tạo và bảo đảm điều kiện cho phát triển". Bên cạnh đó, Nghị quyết cũng tạo cơ sở chính trị quan trọng để phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và toàn dân; kết hợp chặt chẽ quốc phòng, an ninh, đối ngoại, kinh tế, văn hóa, khoa học - công nghệ; xây dựng thế trận an ninh nhân dân gắn với thế trận quốc phòng toàn dân và thế trận lòng dân vững chắc. Có thể nói, Nghị quyết về Chiến lược An ninh quốc gia là một bước tiến mới về tư duy chiến lược: chủ động hơn, dự báo tốt hơn, phòng ngừa từ sớm hơn, xử lý từ xa hơn và quan trọng nhất là gắn bảo đảm an ninh với kiến tạo môi trường hòa bình, ổn định để đất nước phát triển nhanh, bền vững, hiện thực hóa thắng lợi các mục tiêu của Nghị quyết Đại hội XIV và hai mục tiêu 100 năm.
Trong bối cảnh chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo (AI) mở ra không gian phát triển mới, mặt khác cũng tạo ra những dạng thức nguy cơ mới đối với an ninh quốc gia. Dữ liệu trở thành tài nguyên chiến lược, không gian mạng trở thành không gian cạnh tranh, tác chiến, đấu tranh mới. AI có thể được sử dụng để gia tăng năng lực phòng thủ nhưng cũng có thể bị lợi dụng để tấn công, giả mạo, thao túng thông tin. Theo Thiếu tướng Nguyễn Văn Sáu, bảo đảm an ninh quốc gia phải đi trước một bước, không để công nghệ phát triển đến đâu, nguy cơ xuất hiện đến đó mới tìm cách ứng phó. Mọi hệ thống số, cơ sở dữ liệu và nền tảng AI quan trọng phải được xây dựng theo nguyên tắc "an toàn, an ninh ngay từ đầu", có khả năng phát hiện, cảnh báo, ứng cứu, phục hồi khi xảy ra sự cố. Nghị quyết số 57-NQ/TW đã xác định bảo đảm an ninh mạng, an ninh dữ liệu và chủ quyền quốc gia trên không gian mạng là yêu cầu xuyên suốt của phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Bên cạnh đó, cần làm chủ công nghệ và dữ liệu chiến lược. “Từ sớm, từ xa” trước hết là chủ động xây dựng năng lực tự chủ về công nghệ lõi, AI, dữ liệu lớn, điện toán đám mây, bán dẫn, mật mã và các giải pháp an ninh mạng. Không thể bảo vệ vững chắc chủ quyền số nếu phụ thuộc quá mức vào công nghệ, nền tảng và hạ tầng bên ngoài; cần hình thành hệ sinh thái công nghệ an ninh mạng Việt Nam, ưu tiên nghiên cứu, phát triển, làm chủ các công nghệ then chốt.
Điều quan trọng là phải chuyển mạnh từ “phòng thủ bị động” sang “phòng thủ chủ động”; xây dựng năng lực tình báo, cảnh báo sớm, phân tích dữ liệu để nhận diện nguy cơ trước khi chúng trở thành sự cố; thường xuyên diễn tập các kịch bản tấn công mạng, rò rỉ dữ liệu, thao túng thông tin, tấn công vào hạ tầng trọng yếu. Quan điểm này phù hợp với yêu cầu xây dựng “thế trận an ninh mạng chủ động, toàn diện”, xử lý nguy cơ “từ sớm, từ xa”.
Thiếu tướng Nguyễn Văn Sáu khẳng định, công nghệ dù hiện đại đến đâu cũng không thể thay thế con người. Do đó, cần nâng cao năng lực số, ý thức bảo vệ dữ liệu và kỹ năng nhận diện tin giả, deepfake, các phương thức lừa đảo cho cán bộ, doanh nghiệp, người dân; xây dựng môi trường thông tin lành mạnh, củng cố niềm tin xã hội. Cuối cùng, cần phải nâng cao năng lực quản trị quốc gia, phối hợp liên ngành. An ninh số không thể chỉ là nhiệm vụ của lực lượng chuyên trách, mà phải trở thành trách nhiệm thường xuyên của cả hệ thống chính trị, doanh nghiệp công nghệ và toàn dân; kết hợp chặt chẽ quốc phòng, an ninh, đối ngoại, khoa học - công nghệ và kinh tế.
Bảo vệ an ninh quốc gia "từ sớm, từ xa" trong kỷ nguyên AI đòi hỏi chủ động nhìn trước nguy cơ, chuẩn bị trước năng lực, phòng ngừa trước khi bị động và hành động trước khi khủng hoảng xảy ra. Mục tiêu cuối cùng là bảo vệ chủ quyền, lợi ích quốc gia - dân tộc, tạo dựng không gian số an toàn, tin cậy để đất nước phát triển nhanh, bền vững – Thiếu tướng Nguyễn Văn Sáu nhấn mạnh.
Phát huy vai trò cựu chiến binh từ cơ sở
Trong triển khai thế trận an ninh nhân dân, cựu chiến binh là một trong những lực lượng có vai trò quan trọng. Theo Đại tá Đỗ Phú Thọ, Tổng Biên tập Báo Cựu chiến binh Việt Nam, cựu chiến binh là những người đã qua quân ngũ, có uy tín, gương mẫu trong cộng đồng. Họ trực tiếp tham gia bảo vệ an ninh chính trị, hòa giải mâu thuẫn, cung cấp tin báo có giá trị và xây dựng phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc tại địa phương. Đây cũng là lực lượng tin cậy của Đảng, Nhà nước, đi đầu trong đấu tranh chống các quan điểm sai trái, âm mưu “diễn biến hòa bình”, giữ vững ổn định chính trị ngay từ cơ sở.
Thực tế thời gian qua, nhiều hội viên cựu chiến binh đã cung cấp nhiều nguồn tin quan trọng, giúp lực lượng công an xử lý kịp thời các vụ việc phức tạp về an ninh trật tự. Bên cạnh đó, cựu chiến binh cũng tích cực tham gia các tổ hòa giải ở khu dân cư, trực tiếp cảm hóa, giáo dục người lầm lỗi, thanh thiếu niên chậm tiến, hỗ trợ họ tái hòa nhập cộng đồng. Nhiều mô hình do cựu chiến binh xây dựng đã phát huy hiệu quả cao như “Tổ tự quản an ninh trật tự”, “Cựu chiến binh tham gia bảo đảm an toàn giao thông”…
Là cơ quan ngôn luận của Trung ương Hội Cựu chiến binh Việt Nam, Báo Cựu chiến binh Việt Nam duy trì thường xuyên trên các ấn phẩm báo in hằng tuần, hằng tháng và báo điện tử những chuyên mục, nội dung tuyên truyền về bảo vệ an ninh Tổ quốc, trong đó có trang "An ninh", trang "Pháp luật", chuyên mục "Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng". Thông qua những câu chuyện thực tế, Báo tập trung nâng cao nhận thức cho cán bộ, hội viên cựu chiến binh, bạn đọc về những nguy cơ, thách thức an ninh mới, đặc biệt là các vấn đề phát sinh trong môi trường số; đồng thời hướng dẫn nhận diện thông tin xấu, độc và nâng cao khả năng đấu tranh với các quan điểm sai trái, thù địch.
Nhấn mạnh Nghị quyết số 22-NQ/TW đề ra nhiều định hướng mới nhằm nâng cao năng lực bảo vệ an ninh quốc gia trong bối cảnh hội nhập quốc tế, gia tăng các thách thức an ninh phi truyền thống, Đại tá Đỗ Phú Thọ kì vọng, Nghị quyết sẽ góp phần nâng cao nhận thức của cán bộ, hội viên cựu chiến binh về xây dựng thế trận an ninh nhân dân gắn với chuyển đổi số. Qua đó, phát huy vai trò gương mẫu của cựu chiến binh trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, giữ gìn an ninh trật tự, tham gia hiệu quả phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc ngay từ cơ sở./.
