Chiếc MiG-21 này vẫn giữ được khung thân tương đối nguyên vẹn, tuy nhiên do trải qua hơn bốn thập kỷ trưng bày ngoài trời, nhiều bộ phận ở cánh, đầu và đuôi đã bị ăn mòn, biến dạng; lớp sơn bên ngoài bong tróc và một số chi tiết bị thất lạc.
Ngày 29/3, nguồn tin từ Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Cà Mau cho biết, đơn vị vừa tổ chức thành công việc di dời chiếc máy bay tiêm kích MiG-21 từ vị trí cũ tại đường Nguyễn Trãi, phường An Xuyên về trụ sở đơn vị tại đường 3/2, phường Tân Thành. Đây là hoạt động cấp thiết nhằm bảo quản, bảo trì hiện vật lịch sử quý giá sau một thời gian dài chịu ảnh hưởng của thời tiết và điều kiện ngoại cảnh.
Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh đã huy động hàng chục cán bộ, chiến sĩ cùng hệ thống phương tiện kỹ thuật gồm xe cẩu chuyên dụng và xe siêu trường siêu trọng. Do hiện vật nằm trong khu vực có cây cối rậm rạp, lực lượng chức năng đã phát quang, dọn dẹp lối đi và điều động xe cẩu 20 tấn để đưa chiếc tiêm kích vượt qua hệ thống cổng rào cao 5m tại vị trí cũ. Cuộc vận chuyển bắt đầu vào lúc 23 giờ đêm qua (28/3) dưới sự phối hợp chặt chẽ của lực lượng Cảnh sát giao thông và Kiểm soát quân sự nhằm đảm bảo an toàn tuyệt đối trên hành trình xuyên qua các tuyến phố huyết mạch như Phan Ngọc Hiển, Lý Thường Kiệt và điểm đến là đường 3/2.
Giải thích về phương án vận chuyển vào ban đêm, lãnh đạo Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Cà Mau cho biết: “Mặc dù chiếc máy bay hiện chỉ còn trọng lượng khoảng 1 tấn, nhưng kích thước bề ngoài rất cồng kềnh, gây khó khăn lớn khi di chuyển qua các khu vực có hệ thống lưới điện giăng ngang. Đơn vị đã xây dựng nhiều kịch bản, trong đó đặc biệt lưu ý đến tình trạng ùn tắc giao thông do sự hiếu kỳ của người dân. Vì vậy, phương án di dời đêm khuya được lựa chọn để đảm bảo mật độ giao thông thấp nhất và an toàn tối đa cho nhân dân. Việc di dời khẩn cấp này nhằm đưa hiện vật về đơn vị để thực hiện các biện pháp bảo quản, tránh hư hỏng thêm.”
Theo khảo sát của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Cà Mau, chiếc MiG-21 này vẫn giữ được khung thân tương đối nguyên vẹn, tuy nhiên do trải qua hơn bốn thập kỷ trưng bày ngoài trời, nhiều bộ phận ở cánh, đầu và đuôi đã bị ăn mòn, biến dạng; lớp sơn bên ngoài bong tróc và một số chi tiết bị thất lạc. Hiện vật này có lịch sử gắn liền với giai đoạn sau ngày thống nhất đất nước. Năm 1985, tỉnh Minh Hải (nay là tỉnh Cà Mau) phối hợp với Quân khu 9 đưa 3 máy bay về trưng bày. Sau đợt triển lãm, hai chiếc đã được thu hồi, riêng chiếc MiG-21 được giao lại cho địa phương quản lý nhưng do thiếu hụt hồ sơ qua nhiều giai đoạn chia tách địa giới hành chính nên việc xác định cơ quan chủ quản gặp nhiều khó khăn.
Lý giải về nguồn gốc của hiện vật, Đại tá Kiều Văn Dũng, nguyên Phó Tham mưu trưởng Sư đoàn Không quân 370 cho biết, vào những năm 1980, trong thời gian thực hiện nghĩa vụ quốc tế tại Campuchia, Quân chủng Phòng không - Không quân đã lập cơ quan đại diện tại phía Nam. Khi đó, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Bảy, trên cương vị Phó Tham mưu trưởng Quân chủng đã chỉ đạo tặng một số máy bay hết niên hạn phục vụ cho các tỉnh phía Nam để trưng bày giáo dục truyền thống, trong đó có tỉnh Minh Hải.
Đại tá Kiều Văn Dũng nhấn mạnh: “Sau khi tiếp nhận, các máy bay này hoàn toàn thuộc quyền quản lý của địa phương phục vụ mục đích triển lãm. Tuy nhiên, sau khi cơ quan đại diện của Quân chủng giải thể và tỉnh Minh Hải chia tách, hồ sơ quản lý đã bị thất lạc. Do đó, chiếc MiG-21 tại Cà Mau hiện thuộc thẩm quyền giải quyết và quản lý của địa phương chứ không thuộc quản lý của các cơ quan thuộc Quân khu 9."
Việc di dời và bảo tồn chiếc tiêm kích MiG-21 – loại phi cơ phản lực siêu thanh huyền thoại của Liên Xô từng lập nhiều chiến công trong không quân Việt Nam là hành động có ý nghĩa quan trọng. Sau khi được bảo trì, đây sẽ tiếp tục là hiện vật minh chứng cho truyền thống lịch sử quân sự, phục vụ công tác giáo dục truyền thống cách mạng cho các thế hệ./.
