Biệt phái, dạy liên trường và thuyên chuyển là những giải pháp trước mắt nhằm đưa nguồn nhân lực từ nơi đang dôi dư đến những cơ sở còn thiếu.
Trong khi toàn tỉnh còn thiếu hơn 6.000 giáo viên, một số trường học, địa phương ở Nghệ An lại dôi dư giáo viên ở từng cấp học, môn học sau quá trình sắp xếp mạng lưới trường, lớp. Trước thực trạng này, ngành Giáo dục tỉnh đang triển khai đồng thời các giải pháp biệt phái, dạy liên trường, thuyên chuyển và rà soát nhu cầu nhân lực, hướng tới điều tiết đội ngũ theo từng môn học, vị trí việc làm, phù hợp điều kiện thực tế của địa phương và hoàn cảnh giáo viên.
*Điều tiết từ nơi thừa sang nơi thiếu
Đầu tháng 10/2026, Sở Giáo dục và Đào tạo Nghệ An quyết định biệt phái 76 viên chức giữa các cơ sở giáo dục công lập, đồng thời giao nhiệm vụ dạy liên trường cho giáo viên. Thời gian thực hiện từ ngày 11/10/2026 đến hết ngày 31/5/2028.
Đây là năm thứ hai ngành Giáo dục Nghệ An triển khai biệt phái giáo viên trên phạm vi toàn tỉnh sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Trước khi xây dựng phương án, Sở Giáo dục và Đào tạo yêu cầu UBND các xã, phường rà soát số lượng, cơ cấu giáo viên theo môn học, vị trí việc làm, từ đó xác định trường hợp biệt phái, dạy liên trường hoặc thuyên chuyển.
Theo Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Nghệ An Nguyễn Văn Khoa, tình trạng thừa, thiếu giáo viên cục bộ đang đặt ra nhiều khó khăn sau khi mạng lưới trường, lớp được tổ chức lại. Một trong những nguyên nhân là những bất cập kéo dài trong phân bổ giáo viên giữa các địa phương, nhà trường. Việc giao chỉ tiêu, bố trí đội ngũ trước đây chưa đồng đều, dẫn tới có nơi thừa giáo viên nhưng nơi khác lại thiếu, trong khi xét trên toàn tỉnh, Nghệ An vẫn thiếu hơn 6.000 giáo viên.
Cùng với đó, quá trình sắp xếp trường, lớp, giảm điểm trường lẻ và thành lập các trường phổ thông nội trú liên cấp làm thay đổi quy mô học sinh, số lớp cũng như nhu cầu nhân lực. Một số địa bàn miền núi trước đây như Kỳ Sơn, Tương Dương, Quế Phong dôi dư giáo viên ở một số cấp học; trong khi Nghi Lộc, Diễn Châu, Yên Thành, Quỳnh Lưu, Hoàng Mai vẫn có nhiều trường thiếu giáo viên, nhất là ở những môn chưa bảo đảm cơ cấu theo quy định.
Sự mất cân đối còn diễn ra ngay trong từng trường, từng cấp học. Một cơ sở giáo dục có thể dôi dư giáo viên môn này nhưng lại thiếu giáo viên môn khác. Vì vậy, việc điều tiết không thể chỉ căn cứ tổng số giáo viên mà phải tính đến chuyên môn, vị trí việc làm, số lớp, nhu cầu giảng dạy và chỉ tiêu biên chế của đơn vị tiếp nhận.
Thực tế tại Trường Trung học cơ sở Đô Lương 1 cho thấy rõ bài toán này. Sau khi sáp nhập Trường Trung học cơ sở Đội Cung và Trường Trung học cơ sở Nguyễn Quốc Trị, trường dôi dư 12 giáo viên, chủ yếu ở các môn Ngữ văn và Toán. Trong đợt điều tiết năm nay, 6 giáo viên của trường được biệt phái, gồm 5 giáo viên Toán, Ngữ văn và một giáo viên Lịch sử và Địa lý. Đây là trường trung học cơ sở có số giáo viên biệt phái nhiều nhất tỉnh.
Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Đô Lương 1 Lê Đức Sâm cho biết, các giáo viên biệt phái lần này đều được bố trí đến những trường thuộc địa bàn Đô Lương cũ nên việc đi lại tương đối thuận tiện. Tuy nhiên, do số giáo viên dôi dư tập trung vào một số môn nên lựa chọn nhân sự phù hợp với nhu cầu của trường tiếp nhận không đơn giản. Một số giáo viên từng thực hiện biệt phái nay tiếp tục nhận nhiệm vụ lần thứ hai, ảnh hưởng nhất định đến việc ổn định công việc và cuộc sống.
Từ thực tế này, ngành Giáo dục Nghệ An xác định biệt phái, dạy liên trường và thuyên chuyển là những giải pháp trước mắt nhằm đưa nguồn nhân lực từ nơi đang dôi dư đến những cơ sở còn thiếu, nhưng quá trình thực hiện phải gắn với cơ cấu môn học và nhu cầu thực tế, tránh điều chuyển chỉ để cân đối về số lượng.
*Hài hòa yêu cầu công việc và điều kiện của giáo viên
Nếu ở khu vực đồng bằng, khoảng cách giữa nơi công tác cũ và mới có thể không quá lớn thì tại miền núi, địa hình, giao thông và điều kiện sinh hoạt trở thành những yếu tố cần được tính đến khi xây dựng phương án biệt phái.
Đầu tháng 10, cô giáo Lương Thị Tuấn cùng hai đồng nghiệp từ Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Mường Quàng, xã Mường Quàng đến nhận nhiệm vụ tại Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Hữu Khuông, xã Hữu Khuông. Quãng đường từ nhà đến nơi công tác dài hơn 80 km, qua địa hình miền núi, khiến các giáo viên mất hơn hai giờ di chuyển. Tại trường mới, họ được bố trí làm giáo viên chủ nhiệm hoặc tổng phụ trách Đội, những vị trí đã thiếu người trong nhiều tháng.
Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Mường Quàng được hình thành sau khi sáp nhập 4 trường thuộc hai cấp học. Năm học này, riêng cấp tiểu học, tỷ lệ giáo viên của trường đạt 1,86 giáo viên/lớp, cao hơn tỷ lệ chung của tỉnh. Đây là cơ sở để địa phương rà soát, điều tiết một phần giáo viên đến những trường đang thiếu nhân lực.
Hiệu trưởng Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Mường Quàng Phạm Thị Yên cho biết, việc lựa chọn giáo viên biệt phái được thực hiện trên cơ sở rà soát danh sách, chấm điểm theo các tiêu chí, đồng thời xem xét những hoàn cảnh đặc thù như giáo viên đang nuôi con nhỏ hoặc mắc bệnh hiểm nghèo.
Theo cô Phạm Thị Yên, việc thay đổi môi trường và vị trí công tác khó tránh khỏi những băn khoăn đối với giáo viên. Vì vậy, cùng với thực hiện các quy định, nhà trường chú trọng tuyên truyền, trao đổi để giáo viên hiểu yêu cầu điều tiết đội ngũ từ nơi thừa sang nơi thiếu.
Khó khăn tương tự cũng xuất hiện tại xã Tương Dương. Hiệu trưởng Trường Phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học và Trung học cơ sở Lưu Kiền Hà Huy Thắng cho biết, sau sáp nhập, số giáo viên tiểu học dôi dư khá nhiều. Tuy nhiên, lựa chọn người đi biệt phái không đơn giản do mỗi giáo viên có hoàn cảnh gia đình khác nhau. Một số giáo viên lo ngại nếu chuyển đến địa bàn xa sẽ làm xáo trộn cuộc sống, đồng thời phải thích nghi với môi trường làm việc và đối tượng học sinh mới.
Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Tương Dương Trần Văn Hiền cho rằng, việc bố trí giáo viên cần hài hòa giữa yêu cầu cân đối đội ngũ với điều kiện thực tế của từng trường và từng giáo viên. Phương án điều tiết vừa phải đáp ứng yêu cầu dạy học, vừa cần tạo sự đồng thuận để duy trì hoạt động giáo dục ổn định.
Theo Sở Giáo dục và Đào tạo Nghệ An, tâm lý mong muốn ổn định cuộc sống, gắn bó lâu dài với nơi công tác là yếu tố cần được xem xét trong quá trình điều tiết nhân lực. Do đó, biệt phái, dạy liên trường hay thuyên chuyển không thể thực hiện cơ học dựa trên chênh lệch số lượng giáo viên.
Ngành Giáo dục tỉnh xác định từng bước khắc phục tình trạng nơi thừa, nơi thiếu, sử dụng hiệu quả nguồn nhân lực hiện có. Các phương án điều tiết phải căn cứ nhu cầu thực tế, cơ cấu môn học, vị trí việc làm, chỉ tiêu biên chế và các quy định hiện hành; đồng thời bảo đảm công khai, minh bạch và làm tốt công tác tư tưởng.
Đối với các đơn vị đang dôi dư nhân lực, giáo viên được khuyến khích đăng ký nguyện vọng thuyên chuyển đến những trường còn thiếu, ưu tiên vị trí phù hợp chuyên môn. Tuy nhiên, nguyện vọng cá nhân chỉ được xem xét khi đơn vị tiếp nhận thực sự có nhu cầu và còn chỉ tiêu phù hợp, nhằm bảo đảm việc điều chuyển giải quyết đúng vị trí đang thiếu thay vì chỉ dịch chuyển số lượng giáo viên giữa các trường.
Về lâu dài, Sở Giáo dục và Đào tạo Nghệ An định hướng rà soát, cân đối đội ngũ thường xuyên theo từng giai đoạn, dự kiến thực hiện hai đợt mỗi năm, vào quý I và trước năm học mới. Qua đó, những biến động về quy mô trường, lớp, học sinh và nhu cầu giáo viên từng môn có thể được cập nhật để xây dựng phương án nhân lực phù hợp.
Theo Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Nghệ An Nguyễn Văn Khoa, điều tiết giáo viên cần được thực hiện theo lộ trình với tiêu chí cụ thể, vừa đáp ứng yêu cầu chuyên môn, vừa tính đến điều kiện công tác và hoàn cảnh của giáo viên.
Trong bối cảnh toàn tỉnh vẫn thiếu hàng nghìn giáo viên nhưng tình trạng dôi dư cục bộ tiếp tục xuất hiện, yêu cầu đặt ra không chỉ là bổ sung thêm biên chế mà còn phải phân bổ và sử dụng hiệu quả đội ngũ hiện có. Sự phối hợp giữa ngành Giáo dục, chính quyền địa phương và các nhà trường trong rà soát nhu cầu, bố trí đúng chuyên môn, đúng vị trí việc làm và quan tâm điều kiện công tác của giáo viên được xác định là cơ sở để từng bước khắc phục tình trạng mất cân đối, bảo đảm đội ngũ cho các nhà trường và đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục./.
