Công tác xử lý chất thải tại các trạm y tế xã, phường đang gặp vướng mắc sau khi thực hiện chuyển giao nguyên trạng về cho địa phương quản lý.
Hệ thống xử lý chất thải, nước thải y tế tại nhiều bệnh viện trên địa bàn thành phố Cần Thơ hiện đang trong tình trạng quá tải nghiêm trọng, không đáp ứng kịp quy mô giường bệnh thực tế. Thực trạng này đòi hỏi địa phương phải sớm có các giải pháp đầu tư, nâng cấp đồng bộ để ngăn ngừa nguy cơ ô nhiễm môi trường và đảm bảo an toàn trong công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân.
* Nhiều bệnh viện quá tải hệ thống xử lý chất thải
Theo báo cáo từ ngành Y tế thành phố Cần Thơ, địa phương hiện đang quản lý 50 đơn vị trực thuộc, bao gồm 2 đơn vị hành chính và 48 đơn vị sự nghiệp (trong đó có 23 bệnh viện, 20 trung tâm y tế khu vực và 5 trung tâm chuyên ngành). Ngoài ra, trên địa bàn còn có 5 bệnh viện thuộc Bộ, ngành và 14 bệnh viện ngoài công lập.
Bà Lê Thị Kim Ngân, Phó Giám đốc Sở Y tế thành phố Cần Thơ cho biết, dù công tác quản lý chất thải y tế luôn được chỉ đạo sát sao bằng các văn bản hằng năm, thực tế khảo sát cho thấy nhiều cơ sở đang bị quá tải so với công năng thiết kế ban đầu. Điều này dẫn đến nhu cầu cấp thiết về việc đầu tư, nâng cấp hệ thống xử lý nước thải.
Công tác xử lý chất thải tại các trạm y tế xã, phường đang gặp vướng mắc sau khi thực hiện chuyển giao nguyên trạng về cho địa phương quản lý. Do đã trở thành các đơn vị sự nghiệp công lập độc lập có tư cách pháp nhân, con dấu và tài khoản riêng, các trạm y tế phải hoạt động theo phân cấp ngân sách và hoàn toàn phụ thuộc vào nguồn kinh phí bổ sung từ UBND xã, phường. Cơ chế mới này đồng nghĩa với việc các trung tâm y tế khu vực không còn chức năng thu gom tập trung hay xử lý thay như trước. Thay vào đó, từng trạm y tế phải tự ký hợp đồng thuê các đơn vị có đủ điều kiện bên ngoài để xử lý chất thải rắn nguy hại. Trong khi một số ít trạm có nguồn thu cao hoặc được ngân sách hỗ trợ có thể tự cân đối được chi phí, phần lớn các trạm y tế còn lại đều đang trong cảnh thiếu hụt kinh phí. Các đơn vị này đang đồng loạt kiến nghị được hỗ trợ thêm nguồn ngân sách địa phương để đảm bảo đủ kinh phí thực hiện công tác thu gom, quản lý chất thải nguy hại theo đúng quy định.
Khảo sát cụ thể tại một số bệnh viện lớn trên địa bàn thành phố, bà Nguyễn Thị Hồng Yến, Trưởng Ban Kinh tế Ngân sách (HĐND thành phố Cần Thơ) cho biết, tại Bệnh viện Đa khoa thành phố, kinh phí đầu tư cho hệ thống xử lý môi trường còn hạn chế. Trang thiết bị phục vụ quản lý chất thải rắn y tế đã xuống cấp, tiềm ẩn nguy cơ rò rỉ chất thải nguy hại ra môi trường trong quá trình vận chuyển. Đáng chú ý, hệ thống xử lý nước thải của bệnh viện vốn được thiết kế với quy mô 510 giường, nhưng hiện phải gánh tải xử lý cho 830 giường do lượng bệnh nhân ngày càng tăng.
Tại Bệnh viện Tim mạch thành phố, diện tích kho lưu giữ chất thải rắn quá hẹp, chỉ khoảng 4m2, hoàn toàn không đáp ứng nhu cầu thực tế và tiêu chuẩn kỹ thuật theo quy định, gây nguy cơ quá tải và mất an toàn. Về mặt pháp lý, hệ thống xử lý nước thải của bệnh viện này đến nay vẫn chưa được cấp giấy phép môi trường do hồ sơ phải gửi qua lại nhiều lần giữa bệnh viện và Sở Nông nghiệp và Môi trường.
Trong khi đó, tại Bệnh viện Đa khoa Sóc Trăng, hệ thống xử lý nước thải được đầu tư từ năm 2016 đến nay đã hết hạn. Do thiết bị đã cũ và thủ tục xin cấp phép lại chưa thể hoàn thiện. Hệ thống này đang rơi vào tình trạng quá tải nghiêm trọng khi công suất thực tế chỉ đạt 400m3/ngày đêm, trong khi nhu cầu thực tế theo số giường bệnh đã lên đến 900m3/ngày đêm.
* Chủ động phương án xử lý
Trước thực trạng công suất xử lý theo báo cáo đánh giá tác động môi trường tại nhiều bệnh viện không đáp ứng quy mô giường bệnh thực tế, ông Đào Chí Nghĩa, Phó Trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội thành phố Cần Thơ đề nghị, ngành Y tế và ngành môi trường cần phối hợp rà soát, điều chỉnh quy hoạch hệ thống xử lý rác thải y tế lây nhiễm tại các bệnh viện. Do tính chất nguy hại của loại rác thải này, thành phố cần tính toán phê duyệt công suất xử lý mang tính "đón đầu" (lên mức 1.200 - 1.500 giường) nhằm tránh nguy cơ vi phạm quy định môi trường dẫn đến phải đóng cửa bệnh viện, gây ảnh hưởng trực tiếp đến công tác chăm sóc sức khỏe của nhân dân.
Để giải quyết căn cơ bài toán kinh phí, bà Lê Thị Kim Ngân, Phó Giám đốc Sở Y tế thành phố Cần Thơ cho biết, trong giai đoạn đầu tư công 2026 - 2030, địa phương đã phê duyệt danh mục hạng mục cụ thể cho 8 đơn vị, 2 đơn vị đang kiến nghị đề xuất và các đơn vị còn lại tiếp tục được Sở Y tế tổng hợp để có văn bản kiến nghị sau.
Bên cạnh việc đầu tư nội tại, bà Nguyễn Thị Hồng Yến, Trưởng Ban Kinh tế Ngân sách đề xuất thành phố cần quan tâm kêu gọi đầu tư nhà máy quy mô để xử lý chất thải rắn nguy hại và chất thải y tế. Thực tế hiện nay, các bệnh viện trên địa bàn đang phải thuê các nhà máy ở Thành phố Hồ Chí Minh để xử lý rác thải y tế nguy hại, gây tốn kém chi phí và rủi ro trong vận chuyển. Ngành chức năng kiến nghị UBND thành phố bố trí kinh phí đầu tư xây mới hoặc nâng cấp hệ thống xử lý nước thải y tế cho các bệnh viện với công suất bảo đảm năng lực tiếp nhận, xử lý đạt chuẩn.
Đại diện HĐND thành phố đề nghị, UBND thành phố chỉ đạo Sở Y tế đôn đốc các cơ sở y tế thực hiện nghiêm quy định về quản lý chất thải y tế theo Luật Bảo vệ môi trường năm 2020. Các đơn vị phải quản lý chặt chẽ quy trình thu gom, vận chuyển, lưu trữ chất thải lây nhiễm, đặc biệt là tại các trạm y tế xã, phường; tăng cường giám sát vận hành hệ thống và quan trắc chất thải sau xử lý để có phương án khắc phục sớm các hệ thống xuống cấp./.
