Dù thời gian có lùi xa, đất nước và nhân dân sẽ không bao giờ lãng quên những người đã hiến dâng xương máu cho độc lập, tự do của Tổ quốc.
Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ, nhưng niềm khắc khoải tìm kiếm thông tin của hàng trăm nghìn liệt sĩ chưa xác định danh tính vẫn luôn là nỗi đau âm ỉ của thân nhân các gia đình trên cả nước. Tại tỉnh Quảng Ninh, cấp ủy, chính quyền địa phương đang dồn toàn lực chạy đua với thời gian, với sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng để tiến hành khai quật, lấy mẫu ADN hài cốt liệt sĩ và mẫu ADN của thân nhân, quy tập phần mộ liệt sĩ. Tính đến giữa tháng 7 năm 2026, chiến dịch tại vùng đất Mỏ kiên cường đã đạt được những kết quả mang tính bước ngoặt, vượt hơn với tiến độ kế hoạch đề ra.
* Cuộc chạy đua âm thầm
Hành trình thực hiện nhiệm vụ đặc biệt này là cuộc chạy đua âm thầm với thời gian, bởi theo năm tháng, xương cốt các liệt sĩ dần mục nát, trong khi những người mẹ, người anh, người chị của liệt sĩ cũng ngày một già yếu, qua đời. Nhận thức điều đó, các tổ công tác lưu động không quản ngày đêm, mưa nắng, đã "đi từng ngõ, gõ từng nhà", đến tận những vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo để rà soát, lập hồ sơ. Tại các điểm thu nhận mẫu tập trung như ở phường Bãi Cháy, Trường THCS Trọng Điểm (phường Hạ Long), Nhà văn hóa khu 4B (phường Bãi Cháy), hay các xã Bình Khê, An Sinh, phường Đông Triều tràn ngập không khí trang nghiêm, xúc động.
Tại hiện trường các nghĩa trang, lực lượng Quân sự tỉnh cũng đồng thời dồn lực triển khai nhiệm vụ dưới lòng đất theo đúng quy trình kỹ thuật nghiêm ngặt. Từng công đoạn từ khai quật, lấy mẫu sinh phẩm, niêm phong đến bảo quản đều phải đối mặt với không ít thử thách khó lường. Điển hình như tại Nghĩa trang Liệt sĩ Việt Hưng, kết cấu mộ được đắp qua nhiều lớp đất dày, không gian bên trong tiểu sành rất hẹp, đòi hỏi sự cẩn trọng, tỉ mỉ đến từng chi tiết để vừa lấy được mẫu đạt chuẩn, vừa bảo đảm sự tôn nghiêm tuyệt đối với người đã khuất. Trước đó, phường Phong Cốc cũng là đơn vị đầu tiên của tỉnh triển khai thí điểm lấy mẫu nghiêm ngặt tại 5 phần mộ khuyết thông tin hoàn toàn để làm cơ sở thực tiễn rút kinh nghiệm triển khai đồng loạt ra diện rộng.
Tinh thần “Kỷ luật nhất - Trung thành nhất - Gần dân nhất” của các lực lượng vũ trang tỉnh Quảng Ninh trong chiến dịch này đã thực sự chạm đến trái tim nhân dân. Đối với các thân nhân liệt sĩ tuổi cao sức yếu, đi lại khó khăn, các chiến sĩ công an đã mang thiết bị chuyên dụng đến tận giường bệnh, tận nhà để thực hiện các bước thu nhận sinh phẩm niêm mạc miệng một cách nhanh chóng, an toàn.
Tại khu Tràng An 1, xã Bình Khê, chứng kiến tổ công tác lưu động mang thiết bị đến tận nhà hỗ trợ làm hồ sơ và lấy mẫu, cụ Bùi Thị Ái (93 tuổi) nghẹn ngào chia sẻ về người em trai là liệt sĩ đến nay vẫn chưa xác định được danh tính, chỉ cầu mong sớm nhận được kết quả giám định để đón em trở về với quê hương, dòng họ.
* Cơ bản hoàn thành lấy mẫu ADN
Tính đến giữa tháng 7/2026, chiến dịch ghi nhận những chuyển biến thần tốc nhờ sự vào cuộc quyết liệt của hai lực lượng cốt lõi. Ở mảng thu nhận mẫu AND của thân nhân, Công an tỉnh Quảng Ninh đã phối hợp rà soát danh sách 4.435 người, phân loại và đăng ký được 3.574 thân nhân theo dòng họ ngoại đủ điều kiện. Việc khai thác hiệu quả Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư giúp xác minh chính xác, làm sạch dữ liệu liên tục. Nhờ đó, đến hết ngày 13/7/2026, toàn tỉnh đã thu nhận hơn 2.900 mẫu ADN thân nhân. Hiện lực lượng công an đang tập trung lấy mẫu tại ba điểm cuối cùng là phường Phong Cốc, đặc khu Vân Đồn và xã Tiên Yên, phấn đấu hoàn thành 95% chỉ tiêu đợt 1 vào ngày 14/7; số thân nhân sinh sống ngoài tỉnh sẽ được phối hợp thu nhận xong trước ngày 22/7/2026.
Song song đó là kết quả ấn tượng từ việc thu thập mẫu ADN hài cốt liệt sĩ tại các nghĩa trang do Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh chủ trì. Đại tá Nguyễn Đình Khiêm, Phó Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, Phó Trưởng Ban Chỉ đạo 515 tỉnh, cho biết đơn vị chịu trách nhiệm khai quật, lấy mẫu tại 18/18 nghĩa trang trên địa bàn. Đến hết ngày 13/7/2026, lực lượng quân sự đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ tại 17 nghĩa trang, thu thập thành công 733 mẫu.
Nghĩa trang cuối cùng là Nghĩa trang liệt sĩ Móng Cái (phường Móng Cái 3) với 163 phần mộ. Công tác lấy mẫu đối với 70 phần mộ tại đây (gồm 44 mộ khuyết thông tin hoàn toàn và 26 mộ có một phần thông tin) đã khẩn trương triển khai từ sáng 13/7. Ban Chỉ đạo 515 tỉnh huy động 2 tổ công tác chuyên trách thực hiện nghiêm ngặt quy trình. Sau khi lấy mẫu, toàn bộ hài cốt được thay mới tiểu sành, hoàn trả nguyên trạng khuôn viên mộ; đồng thời 100% dữ liệu liên quan được số hóa, cập nhật vào hệ thống quản lý. Lực lượng quân sự quyết tâm hoàn thành dứt điểm nghĩa trang này vào ngày 14/7, nâng tổng số mẫu hài cốt thu thập toàn tỉnh lên 803 phần mộ.
Đại tá Nguyễn Đình Khiêm khẳng định, nhờ sự chuẩn bị chu đáo và quyết tâm cao, lực lượng quân sự tỉnh sẽ hoàn thành chiến dịch trước ngày 27/7/2026, về đích sớm so với mốc 2/9 của Ủy ban nhân dân tỉnh và mốc 30/12 của Quân khu giao. Đến nay, đại đa số các địa phương trên địa bàn tỉnh đã cơ bản hoàn thành lấy mẫu ADN hài cốt liệt sĩ chưa xác định danh tính để kịp thời bàn giao cho Viện Pháp y Quân đội giám định. Đối với một phần mộ liệt sĩ sẽ được tiến hành quy tập về Cao Bằng trước 2/9/2026.
Công tác thu nhận sinh phẩm ADN hài cốt và thân nhân liệt sĩ không chỉ mang giá trị khoa học nhằm làm giàu Ngân hàng Gen quốc gia, mà còn là hành trình tri ân sâu sắc. Mỗi mẫu dữ liệu được số hóa thành công là một tia hy vọng mới, mở ra cơ hội đưa các anh trở về với tên tuổi trọn vẹn trong vòng tay gia đình, quê hương.
Những nỗ lực vượt tiến độ của các lực lượng vũ trang và chính quyền địa phương Quảng Ninh chính là lời hứa danh dự của thế hệ hôm nay: Dù thời gian có lùi xa, đất nước và nhân dân sẽ không bao giờ lãng quên những người đã hiến dâng xương máu cho độc lập, tự do của Tổ quốc. Chiến dịch "500 ngày đêm" đang lan tỏa mạnh mẽ, tiếp nối đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" trường tồn của dân tộc./.
