Chuẩn hóa kỹ năng nghề, gắn đào tạo với yêu cầu vị trí việc làm và xây dựng hệ thống đánh giá năng lực thực tế là những yêu cầu được đặt ra nhằm nâng cao năng suất, chất lượng và an toàn.
Đây là nội dung được nhiều đại biểu, chuyên gia, cơ sở giáo dục nghề nghiệp và doanh nghiệp trao đổi tại Tọa đàm “Năng suất lao động và chuẩn hóa kỹ năng nghề trong lĩnh vực Spa - Thẩm mỹ” do Hội Giáo dục Nghề nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh, Câu lạc bộ Chuyên gia Kỹ năng nghề Việt Nam và Trường Cao đẳng An ninh mạng iSPACE tổ chức ngày 27/8.
Theo ông Lâm Văn Quản, Chủ tịch Hội Giáo dục Nghề nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh, nhiều ngành nghề đang phát triển nhanh, tạo thêm cơ hội việc làm, song sự gia tăng về quy mô chưa đi cùng mức độ đồng đều về chất lượng nhân lực. Khoảng cách giữa đào tạo và yêu cầu thực tế của doanh nghiệp, nhất là khả năng thực hiện công việc độc lập sau đào tạo, đang đặt ra yêu cầu đổi mới cách đánh giá năng lực. Vấn đề không chỉ là đào tạo được bao nhiêu người mà quan trọng là “người học sau đào tạo làm được gì, làm ở mức độ nào”, năng lực có đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp và thị trường lao động hay không.
Ông Quản cho rằng năng suất trong lĩnh vực dịch vụ không thể chỉ tính bằng số lượng khách hàng được phục vụ trong một đơn vị thời gian mà phải gắn với chất lượng, mức độ an toàn, sử dụng hợp lý thời gian, vật tư, thiết bị và khả năng duy trì giá trị dịch vụ. “Chuẩn hóa không có nghĩa là làm cho mọi cơ sở đào tạo hay mọi doanh nghiệp giống nhau. Điều cần hướng tới là xác định được những năng lực cốt lõi mà người lao động phải thực sự có đối với từng vị trí việc làm”, ông Lâm Văn Quản nhấn mạnh.
Từ góc độ xây dựng tiêu chuẩn kỹ năng nghề, ông Đặng Minh Sự, Chủ tịch Câu lạc bộ Chuyên gia Kỹ năng nghề Việt Nam cho rằng, tiêu chuẩn kỹ năng nghề cần xuất phát từ quy trình công việc, thiết bị và yêu cầu thực tế của doanh nghiệp. Mỗi vị trí việc làm cần được xác định bằng các đơn vị năng lực, tiêu chí thực hiện, bằng chứng đánh giá và mức độ tự chủ tương ứng. Điển hình ở ngành làm đẹp, các vị trí có thể được chuẩn hóa từ kỹ thuật viên chăm sóc da, chuyên viên massage, kỹ thuật viên phun xăm đến nhân sự vận hành cơ sở và đội ngũ đào tạo nghề. “Một bộ tiêu chuẩn có giá trị không phải là danh mục thao tác chung chung mà phải cho biết người lao động cần làm được gì và chứng minh năng lực bằng cách nào”, ông Đặng Minh Sự nêu.
Từ thực tiễn sử dụng lao động, bà Võ Ngọc Thanh, Founder/CEO KIAI Wellness Group chỉ ra khoảng trống hiện nay là thiếu công cụ chung giúp doanh nghiệp xác định chính xác năng lực của người lao động ngay từ khâu tuyển dụng. “Bằng cấp chỉ cho biết người lao động đã được học những gì, chứ chưa cho biết họ thực hiện được đến đâu trên một khách hàng thật”, bà Thanh nói. Theo bà Thanh, doanh nghiệp hiện phải tự xây dựng tiêu chí kiểm tra tay nghề, dẫn đến tình trạng cùng một chứng chỉ nhưng năng lực thực tế của người lao động có thể khác nhau. Doanh nghiệp phải đào tạo lại, trong khi người lao động gặp khó khăn khi chuyển việc vì năng lực chưa được xác nhận bằng một chuẩn chung. Có thể thấy, các lĩnh vực, ngành nghề không thiếu chương trình đào tạo nhưng cái thiếu là hạ tầng đánh giá năng lực. Hạ tầng này cần có tiêu chí thực hiện có thể quan sát, yêu cầu về bằng chứng, đội ngũ đánh giá viên và cơ chế kiểm định phù hợp.
Kinh nghiệm từ hợp tác với các cơ sở giáo dục Hàn Quốc, Thạc sỹ Lê Thị Minh Tâm, Phó Hiệu trưởng Trường Cao đẳng An ninh mạng iSPACE cho rằng, xây dựng chuẩn kỹ năng nghề cần thực hiện theo lộ trình, bắt đầu từ khảo sát công việc, xác định năng lực cốt lõi, xây dựng tiêu chí đánh giá, tổ chức thí điểm và điều chỉnh trên cơ sở phản hồi của doanh nghiệp, người học. Trong đó, doanh nghiệp cần tham gia ngay từ khâu xác định nhu cầu nhân lực, chuẩn đầu ra, xây dựng nội dung thực hành, đánh giá và tuyển dụng; cơ sở giáo dục nghề nghiệp tổ chức đào tạo; cơ quan quản lý định hướng, xây dựng hành lang pháp lý; chuyên gia hỗ trợ xây dựng tiêu chuẩn và công cụ đánh giá.
Cũng tại tọa đàm, các đại biểu cũng đề xuất khung năng lực về kiến thức chuyên môn nền tảng; thực hành kỹ thuật; tư vấn, giao tiếp và chăm sóc khách hàng; sử dụng công nghệ, quản lý dữ liệu; đạo đức nghề nghiệp và tuân thủ quy định… Các đại biểu cho rằng, việc hình thành chuỗi liên kết từ vị trí việc làm, chuẩn năng lực, đào tạo, thực hành, đánh giá đến công nhận và tuyển dụng được kỳ vọng giúp doanh nghiệp tuyển đúng người, giảm chi phí đào tạo lại; người lao động có cơ sở chứng minh năng lực; đồng thời nâng cao chất lượng và an toàn dịch vụ…/.
