Giáo dục

Chuyển đổi số giáo dục hướng tới giảm áp lực hành chính cho nhà giáo

Chuyển đổi số giáo dục cần gắn với đổi mới phương thức quản trị, liên thông dữ liệu và cắt giảm những thủ tục không cần thiết, tạo điều kiện để nhà giáo tập trung nâng cao chất lượng giảng dạy.

Thầy và trò Trường Tiểu học Vĩnh An, xã Sơn Động, thành phố Bắc Ninh, trong giờ học ứng dụng chuyển đổi số. 
Ảnh: Thanh Thương - TTXVN

Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản trị trường học, xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung, giảm hồ sơ, sổ sách và các nhiệm vụ hành chính không cần thiết đang trở thành yêu cầu quan trọng trong đổi mới giáo dục. Những giải pháp này không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, chất lượng dạy và học mà còn tạo điều kiện để giáo viên tập trung cho hoạt động chuyên môn, cụ thể hóa mục tiêu phát triển đội ngũ nhà giáo theo tinh thần Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.

*Liên thông dữ liệu, nâng cao hiệu quả quản trị giáo dục

Một trong những yêu cầu đặt ra đối với chuyển đổi số giáo dục hiện nay là khắc phục tình trạng dữ liệu phân tán, nhiều phần mềm quản lý hoạt động độc lập khiến giáo viên phải nhập lại thông tin, thực hiện các báo cáo có nội dung trùng lặp. Việc xây dựng hệ thống quản trị thống nhất, kết nối và chia sẻ dữ liệu được kỳ vọng sẽ thay đổi phương thức điều hành, giảm thời gian dành cho những công việc ngoài chuyên môn.

Thành phố Hà Nội vừa triển khai thí điểm Hệ thống quản trị trường học số HanoiSchool theo Kế hoạch số 445/KH-UBND ngày 16/11/2026 của UBND thành phố. Giai đoạn đầu, hệ thống được triển khai tại 20 cơ sở giáo dục thuộc 10 xã, phường, đại diện cho các loại hình Mầm non, Tiểu học, Trung học cơ sở, Trung học phổ thông và giáo dục nghề nghiệp.

HanoiSchool hướng tới hình thành nền tảng quản trị dùng chung, tích hợp các chức năng quản lý hồ sơ giáo viên, học sinh, lớp học, cơ sở vật chất, tuyển sinh, học liệu và kết quả học tập. Hệ thống được thiết kế để kết nối, chia sẻ dữ liệu, phục vụ công tác quản lý, điều hành và tổ chức dạy học.

Điểm đáng chú ý là nguyên tắc nhập dữ liệu một lần, khai thác và sử dụng chung theo phân quyền. Thay vì phải cập nhật cùng một thông tin trên nhiều phần mềm, giáo viên có thể thực hiện các công việc như điểm danh, giao bài, theo dõi kết quả học tập trên nền tảng thống nhất, hạn chế thao tác thủ công và tổng hợp báo cáo trùng lặp.

Theo định hướng của thành phố Hà Nội, việc triển khai HanoiSchool không chỉ nhằm đưa thêm công nghệ vào nhà trường mà còn hướng tới thay đổi phương thức quản trị, giảm các khâu trung gian, nâng cao hiệu quả phối hợp giữa cơ sở giáo dục, cơ quan quản lý và phụ huynh. Các trường được lựa chọn thí điểm có trách nhiệm đánh giá hiệu quả vận hành, phản ánh khó khăn, bất cập để tiếp tục hoàn thiện hệ thống trước khi xem xét nhân rộng.

Tại Bắc Ninh, chuyển đổi số được đẩy mạnh gắn với yêu cầu nâng cao hiệu quả quản lý sau sắp xếp mạng lưới trường lớp. Điển hình, Trường Trung học cơ sở Tiên Lục, với hơn 2.400 học sinh tại ba điểm trường, đang xây dựng cơ sở dữ liệu và kho học liệu dùng chung, tạo thuận lợi cho giáo viên chia sẻ tài liệu, phối hợp chuyên môn. Ở quy mô toàn ngành, tính đến ngày 20/9/2026, Bắc Ninh đã phát hành, đồng bộ thành công 695.472 học bạ số năm học 2025–2026 lên cơ sở dữ liệu của Bộ Giáo dục và Đào tạo, đạt 99,11%.

Việc chuẩn hóa dữ liệu trường, lớp, đội ngũ và học sinh, kết nối với cơ sở dữ liệu của Bộ Giáo dục và Đào tạo góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, tra cứu, xác minh thông tin và giải quyết thủ tục hành chính. Đây cũng là cơ sở để từng bước giảm yêu cầu cập nhật, cung cấp thông tin nhiều lần, nhất là tại các trường có nhiều điểm trường sau sắp xếp.

*Để công nghệ thực sự giảm gánh nặng cho giáo viên

Thầy và trò Trường Tiểu học Vĩnh An, xã Sơn Động, thành phố Bắc Ninh, trong giờ học ứng dụng chuyển đổi số. 
Ảnh: Thanh Thương - TTXVN

Cùng với đổi mới quản trị, việc ứng dụng công nghệ trong tổ chức dạy học đang giúp giáo viên giảm một số thao tác thủ công, có thêm điều kiện theo dõi quá trình học tập và hỗ trợ học sinh.

Tại Trường Trung học phổ thông Sơn Động số 1, tỉnh Bắc Ninh, cô Đỗ Thị Thu Hiền, giáo viên Ngữ văn cho biết, việc sử dụng nền tảng OLM giúp tự động chấm, trả kết quả một số dạng bài tập, giảm thời gian chấm thủ công và hỗ trợ giáo viên điều chỉnh nội dung giảng dạy. Thông qua kết quả học sinh thực hiện trước giờ học, giáo viên có thể nhận biết những nội dung các em đã nắm vững, những phần còn hạn chế để thiết kế hoạt động dạy học phù hợp, dành thêm thời gian trao đổi và hướng dẫn học sinh.

Tuy nhiên, theo Phó Hiệu trưởng nhà trường Đồng Xuân Lĩnh, việc sử dụng đồng thời nhiều nền tảng phục vụ dạy và học cũng bộc lộ bất cập. Công tác theo dõi, đối chiếu kết quả học tập trên các hệ thống khác nhau chưa thực sự thuận tiện, một số giáo viên phải thao tác song song trên nhiều phần mềm. Từ thực tế này, nhà trường mong muốn các nền tảng được tiếp tục hoàn thiện, tăng cường khả năng kết nối và chuẩn hóa dữ liệu để công nghệ thực sự hỗ trợ hoạt động chuyên môn, thay vì làm phát sinh thêm công việc.

Yêu cầu đổi mới quản trị, giảm áp lực hành chính cho giáo viên cũng được đặt ra tại Đắk Lắk. Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thiên Văn đề nghị trong năm học 2026 - 2027, ngành Giáo dục chuyển mạnh từ đổi mới phương thức sang tạo ra kết quả cụ thể, lấy chất lượng thực chất và sự tiến bộ của học sinh làm thước đo. Trong đó, cần tạo đột phá về chuyển đổi số, bảo đảm dữ liệu phục vụ thiết thực công tác quản lý, điều hành và nâng cao chất lượng giáo dục; ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) an toàn, hiệu quả.

Đặc biệt, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk nhấn mạnh yêu cầu chuyển từ quản lý bằng hồ sơ, báo cáo sang quản trị bằng dữ liệu và kết quả, giảm các hoạt động hành chính trung gian để dành nhiều thời gian hơn cho chuyên môn, giáo viên và học sinh. Đây cũng là hướng đổi mới nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, đồng thời khắc phục tình trạng ứng dụng công nghệ nhưng vẫn duy trì nhiều thủ tục, báo cáo theo phương thức truyền thống.

Ở cấp quản lý ngành, giảm áp lực hành chính cho nhà giáo được xác định là nhiệm vụ quan trọng trong quá trình đổi mới giáo dục. Trao đổi với phóng viên TTXVN nhân Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh yêu cầu giảm các hoạt động hình thức, những công việc ngoài chuyên môn không cần thiết, tạo điều kiện để giáo viên tập trung cho giảng dạy, theo dõi sự tiến bộ và hỗ trợ học sinh.

Theo Bộ trưởng, việc giảm áp lực cho giáo viên cần bắt đầu từ đổi mới phương thức quản lý, đánh giá nhà trường, chú trọng chất lượng giáo dục và sự tiến bộ của học sinh thay vì quá coi trọng quy trình, hồ sơ, minh chứng mang tính hình thức. Cùng với đó, cần phân định rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý, cơ sở giáo dục và giáo viên, hạn chế việc giao thêm những nhiệm vụ không thuộc trách nhiệm nghề nghiệp của nhà giáo.

Bộ Giáo dục và Đào tạo đang tiếp tục rà soát các quy định liên quan đến hồ sơ, sổ sách, chế độ báo cáo, kiểm tra, đánh giá, thi đua và tổ chức hoạt động trong nhà trường. Trọng tâm là giảm những yêu cầu minh chứng không cần thiết, khắc phục tình trạng giao thêm nhiệm vụ ngoài trách nhiệm nghề nghiệp của giáo viên, đồng thời tăng cường kết nối và chia sẻ dữ liệu để cùng một thông tin không phải cung cấp nhiều lần.

Định hướng này gắn với yêu cầu cắt giảm hồ sơ, sổ sách, hội họp và báo cáo trung gian đã được Bộ Giáo dục và Đào tạo đặt ra trong năm học 2026 - 2027. Việc triển khai hồ sơ điện tử, học bạ số và các nền tảng quản lý cần từng bước thay thế phương thức thủ công, tránh duy trì song song hồ sơ giấy và hồ sơ điện tử đối với cùng một nội dung khi không thực sự cần thiết.

Bên cạnh đầu tư hạ tầng và phát triển nền tảng số, cần chú trọng bồi dưỡng kỹ năng công nghệ cho đội ngũ nhà giáo, hỗ trợ kỹ thuật trong quá trình sử dụng, đồng thời xác định rõ trách nhiệm cập nhật, khai thác và chia sẻ dữ liệu. Đối với những địa bàn còn khó khăn, việc bảo đảm điều kiện tiếp cận công nghệ cũng có ý nghĩa quan trọng nhằm thu hẹp khoảng cách số giữa các vùng miền.

Chuyển đổi số giáo dục cần gắn với đổi mới phương thức quản trị, liên thông dữ liệu và cắt giảm những thủ tục không cần thiết, thay vì làm phát sinh thêm công việc cho giáo viên. Hiệu quả thực chất phải được thể hiện qua việc giảm áp lực hành chính, tạo điều kiện để nhà giáo tập trung nâng cao chất lượng giảng dạy, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục theo tinh thần Nghị quyết 71-NQ/TW./.


Việt Hà

Xem thêm