Nhiều cách làm hay, mô hình hiệu quả về chuyển đổi số đã được chia sẻ nhân sự kiện chào mừng Ngày Chuyển đổi số quốc gia 10/10.
Trong bối cảnh chuyển đổi số đang được đẩy mạnh theo định hướng đột phá của Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, nhiều địa phương đã triển khai những cách làm sáng tạo, thiết thực, gắn ứng dụng công nghệ với yêu cầu quản lý và nhu cầu của người dân. Các mô hình phổ cập kỹ năng số, xây dựng bản đồ số, thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt, tích hợp dịch vụ công trên nền tảng trực tuyến đang góp phần nâng cao hiệu quả điều hành, cải cách thủ tục hành chính, cải thiện chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp. Nhiều cách làm hay, mô hình hiệu quả về chuyển đổi số đã được chia sẻ nhân sự kiện chào mừng Ngày Chuyển đổi số quốc gia 10/10.
*Thay đổi thói quen để hình thành công dân số
Chia sẻ về thực tiễn chuyển đổi số tại phường Bình Phước, thành phố Đồng Nai, ông Ngô Hồng Khang, Chủ tịch UBND phường nhận xét, hiện rào cản của chuyển đổi số đang nằm ở thói quen và khả năng sử dụng công nghệ của người dân. Trước đây, khi thực hiện thủ tục hành chính, nhiều người dân vẫn quen chuẩn bị hồ sơ giấy, đến trực tiếp cơ quan nhà nước để được hướng dẫn và nộp hồ sơ; dù có điện thoại thông minh nhưng còn e ngại nộp hồ sơ trực tuyến vì sợ sai, sợ khó thao tác. Trong giao dịch hằng ngày, tiền mặt vẫn là phương thức quen thuộc. Có người đã có tài khoản VNeID, đã cài ứng dụng số nhưng chưa khai thác được các tiện ích; khi gặp khó khăn vẫn có tâm lý nhờ cán bộ hoặc người thân thao tác giúp. Từ thực tế đó, giải pháp của phường Bình Phước được xác định rất rõ: Tuyên truyền để dân biết; giải thích để dân hiểu; hướng dẫn để dân làm; hỗ trợ để dân sử dụng được và kết quả cuối cùng phải để dân được hưởng lợi. Tinh thần này đang được cụ thể hóa thông qua phong trào “Bình dân học vụ số”, mô hình dân vận khéo “Mỗi người dân là một công dân số” và Bộ tiêu chí tạm thời đánh giá, hỗ trợ hình thành công dân số giai đoạn 2026-2030.
Sự thay đổi đầu tiên ở phường Bình Phước có thể nhìn thấy rõ trong thực hiện thủ tục hành chính. Từ thói quen mang hồ sơ giấy đến cơ quan nhà nước, người dân đã và đang từng bước làm quen với việc tra cứu thủ tục, nộp hồ sơ và theo dõi kết quả trên môi trường điện tử.
Năm 2025, tỷ lệ hồ sơ trực tuyến tại Trung tâm Phục vụ hành chính công mới đạt 85,2%. Trong 9 tháng của năm 2026, Trung tâm đã tiếp nhận và xử lý 19.028 hồ sơ trực tuyến, tỷ lệ số hóa 19.028/19.028, đạt 100%; đã có 18.661 hồ sơ giải quyết đúng hoặc trước hạn, không có hồ sơ quá hạn. Trong cùng thời gian, Trung tâm đã hướng dẫn 65.860 lượt người dân, tổ chức và doanh nghiệp thực hiện thủ tục hành chính.
Người dân ngày càng quen hơn với việc chuyển đổi từ thanh toán bằng tiền mặt sang thanh toán không dùng tiền mặt. Trong 9 tháng của năm 2026, đã có 11.437/11.437 hồ sơ phát sinh thanh toán trực tuyến với tổng số tiền 774.024.000 đồng. Tính đến ngày 5/10/2026, đã có 18.287 lượt cài đặt ứng dụng Công dân số Đồng Nai - Đồng Nai City, tạo môi trường để người dân thực hành kỹ năng số và từng bước hình thành năng lực công dân số.
Từ thực tiễn về chuyển đổi số tại địa phương, phường Bình Phước lựa chọn một lộ trình xuyên suốt: “Bình dân học vụ số” để phổ cập nhận thức và kỹ năng; từ kỹ năng hình thành khả năng sử dụng; từ khả năng sử dụng hình thành công dân số và từ mỗi công dân số từng bước xây dựng xã hội số, thúc đẩy kinh tế số, chính quyền số, tiến tới xây dựng phường thông minh lấy con người làm trung tâm.
*Những cách làm từ cơ sở
Theo ông Vũ Xuân Trường, Chủ tịch UBND phường Việt Hưng, thành phố Hà Nội, thực hiện các chủ trương của Trung ương và thành phố về chuyển đổi số, phường Việt Hưng xác định, bên cạnh các nhiệm vụ chung, phường cũng khuyến khích các cơ quan, đơn vị, tổ dân phố chủ động tìm những cách làm phù hợp với thực tế, để chuyển đổi số không chỉ dừng ở việc ứng dụng công nghệ, mà thực sự giải quyết được những vấn đề cụ thể trong công việc hằng ngày.
Trong giai đoạn đầu triển khai mô hình Cơ quan thông minh, phường đã hoàn thành cơ bản hệ thống Bản đồ số Việt Hưng trên nền tảng GIS với 9 lớp dữ liệu trọng tâm, từng bước hình thành cơ sở dữ liệu dùng chung phục vụ quản lý nhà nước, cải cách hành chính và điều hành dựa trên dữ liệu. Cùng với đó, trong lĩnh vực giáo dục, hiện có 6/9 trường triển khai mô hình Smart Canteen; trong lĩnh vực thương mại, 7/7 chợ đã triển khai Chợ 4.0.
Ông Vũ Xuân Trường chia sẻ, sau khi tổ chức, sắp xếp lại địa bàn dân cư, phạm vi và quy mô hoạt động của các tổ dân phố lớn hơn, dân số đông hơn, khối lượng công việc nhiều hơn. Trong khi đó, đội ngũ tổ trưởng, tổ phó và những người trực tiếp tham gia công việc ở cơ sở cũng có những thay đổi, đòi hỏi phương thức tổ chức công việc phải rõ hơn, khoa học hơn và thuận tiện hơn. Từ thực tiễn triển khai mô hình và quá trình khuyến khích các sáng kiến chuyển đổi số tại cơ sở, ông cho rằng, muốn nhân rộng mô hình, cần đồng thời có quy trình phù hợp, con người thực hiện, dữ liệu được tổ chức và cơ chế phối hợp rõ ràng. Đặc biệt, trong quá trình triển khai, không để người dân lớn tuổi hoặc người còn hạn chế về kỹ năng số bị đứng ngoài. Tổ chuyển đổi số cộng đồng và lực lượng ở cơ sở cần đóng vai trò đồng hành, hướng dẫn để công nghệ thực sự trở thành công cụ thuận tiện cho người dân.
*Những điểm sáng từ địa phương
Ông Phạm Quang Cường, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công Nghệ tỉnh Lai Châu cho biết, là địa phương thuộc khu vực miền núi Tây Bắc của Tổ quốc với 20 dân tộc cùng sinh sống, dân tộc thiểu số chiếm đa số, địa phương đã thực hiện chủ trương thí điểm các mô hình ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số có kiểm soát của tỉnh Lai Châu (theo Quyết định cấp phép số 255/QĐ-SKHCN của Sở Khoa học và Công nghệ). Cụ thể, Công ty cổ phần đầu tư Kỷ nguyên mới Việt Nam đã phối hợp triển khai ứng dụng Trợ lý ảo đa ngôn ngữ hỗ trợ người dân, công chức hoàn thiện thủ tục hành chính công tại địa phương. Đây là một trong 5 sản phẩm công nghệ trọng điểm thuộc Đề án Lai Châu Sandbox. Trong giai đoạn đầu, hệ thống được triển khai bằng tiếng Việt phổ thông và bước đầu đã mang lại nhiều kết quả thực tiễn. Nhiều thao tác thủ công phức tạp trước đây đã được loại bỏ. Hệ thống sử dụng công nghệ AI gồm: Nhận dạng ký tự quang học – OCR và mô hình ngôn ngữ lớn – LLM để tự động nhận dạng thông tin, số hóa tài liệu, trích xuất dữ liệu và tự động điền các biểu mẫu theo quy định. Việc tự động sắp xếp, đặt tên và đính kèm tệp tài liệu lên Cổng Dịch vụ công được thực hiện chính xác, giúp hạn chế tối đa sai sót.
Một điểm nổi bật của mô hình là định hướng phát triển Trợ lý ảo theo hướng đa ngôn ngữ. Hiện nay, đơn vị này đã tiến hành thu thập, số hóa dữ liệu tiếng Mông với sự tham gia của khoảng 300 người có khả năng đọc và viết tiếng Mông nhằm xây dựng bộ dữ liệu ngôn ngữ phục vụ huấn luyện hệ thống AI. Sau khi hoàn thiện, cơ sở dữ liệu này sẽ được tích hợp vào nền tảng Trợ lý ảo hành chính công, cho phép người dân sử dụng tiếng dân tộc để tra cứu thông tin, tìm hiểu quy trình giải quyết thủ tục hành chính và được hỗ trợ trực tuyến 24 giờ mỗi ngày, 7 ngày trong tuần. Trong giai đoạn tiếp theo, hệ thống sẽ tiếp tục mở rộng cơ sở dữ liệu đối với tiếng Thái và các ngôn ngữ dân tộc khác trên địa bàn tỉnh.
Theo ông Phạm Quang Cường, các sản phẩm công nghệ này đã hỗ trợ người dân tự thực hiện các thủ tục hành chính, tự động điền thông tin vào các biểu mẫu thủ tục hành chính rất nhanh mà không phải viết tay hay đánh máy, hỏi đáp về thủ tục hành chính bằng tiếng Mông và tiếng Việt với độ chính xác cao; đồng thời ứng dụng này cũng hỗ trợ công chức tại trung tâm hành chính công tỉnh và cấp xã cập nhật thông tin tự động nhanh hơn gấp nhiều lần khi chưa triển khai ứng dụng. Qua đó tăng niềm tin của nhân dân đối với chính quyền, nhất là chính quyền cơ sở cấp xã - nơi gần nhân dân, sát nhân dân và trực tiếp phục vụ nhân dân.
*Chuyển đổi số từ câu chuyện iHanoi
Nêu những con số cụ thể minh chứng cho những tiện ích mà chuyển đổi số đã mang lại cho người dân và doanh nghiệp của Thủ đô, ông Nguyễn Anh Tuấn, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội đã chia sẻ về câu chuyện iHanoi.
Theo đó, tính đến nay đã có 263.395 phản ánh, kiến nghị đã tiếp nhận, xử lý qua iHanoi. Nếu ước lượng thời gian bỏ ra để tìm hiểu quy định pháp luật và viết, gửi đơn lên cơ quan chức năng là 2 tiếng, thì hiện tại chỉ với 15 phút mở ứng dụng iHanoi, chụp ảnh và mô tả vấn đề phát sinh, iHanoi đã tiết kiệm cho người dân Thủ đô gần 500.000 giờ.
Về tiếp cận thông tin, trước khi triển khai HanoiCheck, các phụ huynh chưa có một kênh tập trung, chính thống để trực tiếp tra cứu thông tin nguồn gốc về bữa ăn của con tại các trường học. Nay, với gần 1,5 triệu học sinh được kết nối trên hệ thống và 247.339 lượt truy cập từ 1/9/2026 - 8/10/2026, phụ huynh đã có một kênh chính thức để chủ động tiếp cận và theo dõi thông tin. Về mức độ tích hợp, từ 73 ứng dụng, điểm tiếp cận riêng lẻ với nhiều tiện ích như Smart Police, đặt lịch dịch vụ công, camera giao thông… nay các công cụ đã được tích hợp về một điểm tiếp cận trên iHanoi, giúp người dân sử dụng nhiều dịch vụ trên cùng một nền tảng. Ông Nguyễn Anh Tuấn khẳng định, đây mới chỉ là bước đầu; iHanoi còn nhiều dư địa để tiếp tục kết nối, tích hợp thêm các dịch vụ phục vụ người dân trong thời gian tới.
Qua thực tiễn triển khai, ông Nguyễn Anh Tuấn nhận thấy, xây dựng nền tảng chỉ là bước đầu. Để có thể nhân rộng, chuyển đổi số phải xuất phát từ nhu cầu thực tế của người sử dụng. Một điểm tiếp cận phải đi cùng một quy trình vận hành và quy định trách nhiệm rõ ràng phía sau. Cùng với đó, dữ liệu phải được cập nhật, chuẩn hóa và sử dụng thực chất. Nền tảng chỉ tạo ra giá trị khi có được dữ liệu chính xác, đầy đủ và các cơ quan, đơn vị thực sự vận hành dịch vụ trên đó./.
