Xử lý nợ đọng bảo hiểm xã hội không chỉ là nhiệm vụ thu hồi tài chính mà còn là yêu cầu cấp bách để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người lao động, giữ vững lưới an sinh xã hội và tạo môi trường kinh doanh công bằng, minh bạch.
Trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa, chính sách bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp ngày càng khẳng định vai trò là trụ cột của hệ thống an sinh xã hội. Tuy nhiên, tình trạng chậm trích nộp bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp của các đơn vị sử dụng lao động có chiều hướng gia tăng. Đáng chú ý, khu vực doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh chiếm hơn 99% tổng số tiền chậm đóng làm ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người lao động cũng như hiệu quả thực hiện chính sách an sinh xã hội.
Theo Bảo hiểm xã hội tỉnh Thanh Hóa, đến hết tháng 5/2026, toàn tỉnh có 2.139 đơn vị chậm đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp từ 3 tháng trở lên, với tổng số tiền hơn 470,7 tỷ đồng; trong đó, khu vực doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh chiếm hơn 99% tổng số tiền chậm đóng. Hiện, Thanh Hóa có 480 doanh nghiệp chậm đóng trên 12 tháng với số tiền gần 265 tỷ đồng; 672 đơn vị thuộc diện khó thu do giải thể, phá sản, ngừng hoạt động hoặc chủ doanh nghiệp bỏ trốn, với số tiền hơn 153 tỷ đồng.
Việc chậm trích nộp bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp đã làm ảnh hưởng đến quyền lợi của người tham gia các loại bảo hiểm này và công tác an sinh xã hội trên địa bàn tỉnh. Phía sau những con số nợ đọng là nỗi lo hiện hữu của hàng nghìn người lao động, nhiều người không thể chốt sổ bảo hiểm xã hội, không được giải quyết chế độ thai sản, ốm đau, thất nghiệp… do doanh nghiệp chậm đóng kéo dài.
Lý giải về nguyên nhân nợ đọng, Bảo hiểm xã hội tỉnh Thanh Hóa cho biết có nhiều nguyên nhân dẫn đến các doanh nghiệp, đơn vị chây ỳ, nợ đọng bảo hiểm như: Việc tuân thủ pháp luật về trích nộp bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp của chủ sử dụng lao động chưa nghiêm túc; doanh nghiệp gặp khó khăn trong sản xuất, kinh doanh; một số đơn vị ngừng hoạt động, giải thể không có khả năng thanh toán hoặc chủ doanh nghiệp bỏ trốn; một số đơn vị chậm được thanh toán vốn các hợp đồng, công trình, dự án dẫn đến không nộp được tiền bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động... Tuy nhiên, bên cạnh đó cũng còn những doanh nghiệp cố tình chây ỳ, kéo dài thời gian nợ bảo hiểm, ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động.
Để xử lý tình trạng này, trong quý II/2026, cơ quan Bảo hiểm xã hội Thanh Hóa đã gửi 1.424 lượt công văn đôn đốc các đơn vị chậm đóng từ 3 tháng trở lên; tiến hành kiểm tra tại 18 đơn vị, yêu cầu truy đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế cho người lao động. Các ngành chức năng cũng lập biên bản vi phạm hành chính đối với 2 đơn vị và tham mưu Chủ tịch UBND tỉnh ban hành quyết định xử phạt. Từ đầu năm đến nay, tại Thanh Hóa đã có 3 đơn vị bị xử phạt vi phạm hành chính, với tổng số tiền 525 triệu đồng. Ngoài xử phạt hành chính, các đơn vị, doanh nghiệp còn bị buộc đóng đủ số tiền bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế còn thiếu, nộp tiền lãi theo quy định và thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả trong thời hạn 60 ngày.
Ngoài ra, nhằm bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người lao động và tăng cường tính minh bạch trong việc thực hiện chính sách an sinh xã hội, Bảo hiểm xã hội tỉnh Thanh Hóa đã công khai danh sách các đơn vị chậm đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp từ 3 tháng trở lên (tính đến ngày 30/6/2026). Theo danh sách, có 872 đơn vị đang chậm đóng với tổng số tiền trên 313,2 tỷ đồng, trong đó 746 đơn vị còn lao động tham gia bảo hiểm và 126 đơn vị không còn lao động tham gia.
Đại diện lãnh đạo Bảo hiểm xã hội tỉnh Thanh Hóa cho biết xử lý nợ đọng bảo hiểm xã hội không chỉ là nhiệm vụ thu hồi tài chính mà còn là yêu cầu cấp bách để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người lao động, giữ vững lưới an sinh xã hội và tạo môi trường kinh doanh công bằng, minh bạch. Thời gian tới, Bảo hiểm xã hội tỉnh Thanh Hóa sẽ tiếp tục triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm giảm số tiền chậm đóng cũng như giao chỉ tiêu cụ thể đến từng đơn vị; đồng thời tăng cường phối hợp với các sở, ngành, địa phương trong công tác tuyên truyền, thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm, từ đó đôn đốc doanh nghiệp thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động để thực hiện hiệu quả chính sách an sinh xã hội trên địa bàn tỉnh./.
