Nhiệm kỳ 2026-2031, Hội Chữ thập đỏ Việt Nam được kỳ vọng tiếp tục đổi mới phương thức hoạt động, phát huy sức mạnh của toàn xã hội, đáp ứng ngày càng tốt hơn yêu cầu của công tác nhân đạo trong bối cảnh mới.
Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Chữ thập đỏ Việt Nam lần thứ XII diễn ra khi công tác nhân đạo đứng trước nhiều yêu cầu mới. Thiên tai, dịch bệnh, biến đổi khí hậu hay già hóa dân số khiến nhu cầu trợ giúp ngày càng đa dạng, đồng thời đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực ứng phó của cộng đồng. Theo các chuyên gia, cùng với việc phát huy truyền thống nhân ái, Hội Chữ thập đỏ Việt Nam cần tiếp tục đổi mới phương thức hoạt động để kết nối hiệu quả hơn các nguồn lực xã hội, đáp ứng yêu cầu của công tác nhân đạo trong giai đoạn phát triển mới.
Nhân đạo vun đắp sự gắn kết và sức mạnh cộng đồng
Nhìn từ thực tiễn phát triển của xã hội, công tác nhân đạo ngày nay không còn được hiểu đơn thuần là hoạt động cứu trợ. Dưới góc độ xã hội học, Thạc sĩ Nguyễn Thị Bích Hạnh, Phó Trưởng phòng Hành chính Tổng hợp, Viện Thông tin Khoa học xã hội (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) cho rằng, bên cạnh vai trò trợ giúp những người có hoàn cảnh khó khăn, các tổ chức nhân đạo còn góp phần củng cố sự gắn kết xã hội, xây dựng niềm tin và tạo dựng "vốn xã hội", nền tảng quan trọng đối với sự phát triển bền vững của mỗi quốc gia.
Những năm gần đây, quá trình đô thị hóa, chuyển đổi số cùng tác động của thiên tai, dịch bệnh và nhiều rủi ro mới đã làm thay đổi đời sống xã hội. Các mối quan hệ cộng đồng vốn được hình thành từ gia đình, làng xóm hay khu dân cư cũng đứng trước không ít thách thức. Trong bối cảnh đó, nhu cầu kết nối, sẻ chia và hỗ trợ lẫn nhau ngày càng trở nên rõ nét. Hoạt động nhân đạo ngày nay không còn giới hạn ở việc hỗ trợ vật chất. Mỗi chương trình còn tạo cơ hội để Nhà nước, doanh nghiệp, các tổ chức xã hội và người dân cùng tham gia giải quyết những vấn đề của cộng đồng. Khi nhiều chủ thể cùng chung tay, niềm tin xã hội và tinh thần gắn kết cũng được bồi đắp.
Giá trị của công tác nhân đạo không chỉ được phản ánh qua số lượng người được hỗ trợ hay quy mô nguồn lực huy động. Giá trị lớn nhất của công tác nhân đạo nằm ở khả năng khơi dậy lòng nhân ái, tinh thần tương trợ và trách nhiệm của mỗi người đối với cộng đồng. Khi những giá trị ấy trở thành ứng xử thường ngày, xã hội sẽ có thêm sức mạnh để vượt qua những biến động. Đó cũng là thước đo của một xã hội phát triển, nơi người yếu thế được quan tâm và mọi thành viên đều sẵn sàng chung tay vì lợi ích chung.
Sự chuyển động của đời sống xã hội cũng kéo theo sự thay đổi trong cách làm nhân đạo. Nếu trước đây trọng tâm chủ yếu là cứu trợ sau thiên tai, dịch bệnh hoặc các tình huống khẩn cấp thì hiện nay, nhiều chương trình hướng đến việc nâng cao năng lực ứng phó của cộng đồng. Người dân được trang bị kiến thức, kỹ năng, được kết nối với các mạng lưới hỗ trợ và phát huy nguồn lực tại chỗ để chủ động phòng ngừa, thích ứng với rủi ro. Cách làm này không thay thế hoạt động cứu trợ truyền thống, nhưng giúp cộng đồng có khả năng tự bảo vệ và phục hồi nhanh hơn khi xảy ra biến cố.
Thực tế cho thấy, một cộng đồng có sự gắn kết, có mạng lưới liên kết chặt chẽ và biết phát huy nội lực luôn có khả năng chống chịu tốt hơn trước thiên tai, dịch bệnh hay những biến động về kinh tế - xã hội. Khi người dân trở thành chủ thể của hoạt động nhân đạo thay vì chỉ là đối tượng thụ hưởng, hiệu quả của mỗi chương trình cũng được nhân lên. Đó cũng là xu hướng mà nhiều tổ chức nhân đạo trên thế giới đang hướng tới, lấy việc xây dựng năng lực cộng đồng làm nền tảng cho phát triển bền vững.
Theo Thạc sĩ Nguyễn Thị Bích Hạnh, đầu tư cho cộng đồng không chỉ là đầu tư cho khả năng ứng phó với rủi ro trước mắt, còn là đầu tư cho sự phát triển lâu dài. Khi mỗi người dân được trang bị kiến thức, kỹ năng và có điều kiện tham gia các hoạt động nhân đạo, cộng đồng sẽ chủ động hơn trước những thách thức và có khả năng phục hồi nhanh hơn sau mỗi biến cố. Đó cũng là hướng đi để Hội Chữ thập đỏ Việt Nam tiếp tục phát huy vai trò kết nối các nguồn lực xã hội, lan tỏa tinh thần nhân ái và xây dựng những cộng đồng ngày càng an toàn, tự cường.
Đổi mới phương thức hoạt động để lan tỏa tinh thần nhân ái
Bà Phạm Thị Phượng, Bí thư Chi bộ kiêm Trưởng ban Công tác Mặt trận tổ dân phố số 3, xã Gia Lâm, thành phố Hà Nội cho rằng, trong bối cảnh xã hội hiện đại với nhiều biến động, đứng trước những thách thức từ thiên tai, dịch bệnh, biến đổi khí hậu cũng như những khoảng cách về mức sống, các tổ chức nhân đạo, tiêu biểu và nòng cốt là Hội Chữ thập đỏ Việt Nam giữ một vai trò vô cùng thiết yếu, không chỉ là lực lượng nòng cốt trong hoạt động nhân đạo, Hội còn là cầu nối huy động nguồn lực xã hội, góp phần thực hiện chính sách an sinh, xây dựng cộng đồng an toàn, tự cường và tăng cường các hoạt động đối ngoại nhân dân.
Một trong những dấu ấn nổi bật của Hội Chữ thập đỏ Việt Nam trong nhiệm kỳ qua là Chương trình vận động ủng hộ nhân dân Cuba với chủ đề "65 năm nghĩa tình Việt Nam - Cuba". Chương trình thu hút hơn 2,1 triệu lượt tham gia, huy động trên 657 tỷ đồng, trở thành một trong những cuộc vận động nhân đạo có quy mô lớn trong những năm gần đây. Kết quả này cho thấy khả năng tập hợp và kết nối các nguồn lực xã hội của Hội Chữ thập đỏ Việt Nam, đồng thời khẳng định sức sống bền bỉ của truyền thống nghĩa tình, thủy chung trong đời sống người Việt. 65 năm sau khi hai nước thiết lập quan hệ hữu nghị, tình cảm gắn bó giữa nhân dân Việt Nam và Cuba vẫn tiếp tục được gìn giữ, thể hiện qua những hành động sẻ chia thiết thực.
Hơn 2,1 triệu lượt tham gia đến từ nhiều tầng lớp nhân dân, từ cán bộ, công chức, người lao động, học sinh, sinh viên đến cộng đồng doanh nghiệp và kiều bào ở nước ngoài. Mỗi sự đóng góp, dù lớn hay nhỏ, đều phản ánh tinh thần nhân ái và ý thức trách nhiệm đối với cộng đồng, đồng thời cho thấy các hoạt động nhân đạo ngày càng nhận được sự đồng thuận, hưởng ứng của toàn xã hội.
Thành công của chương trình cũng cho thấy niềm tin của người dân đối với Hội Chữ thập đỏ Việt Nam. Việc tiếp nhận, quản lý và sử dụng nguồn lực được thực hiện công khai, minh bạch, cùng với việc ứng dụng công nghệ số trong vận động, tiếp nhận ủng hộ thông qua các hình thức như mã QR hay chuyển khoản trực tuyến đã tạo điều kiện để người dân tham gia thuận tiện hơn. Những đổi mới trong phương thức tổ chức không chỉ nâng cao hiệu quả huy động nguồn lực mà còn góp phần mở rộng sức lan tỏa của các hoạt động nhân đạo, tạo nền tảng để Hội tiếp tục phát huy vai trò cầu nối, quy tụ các nguồn lực xã hội trong giai đoạn mới.
Để đáp ứng yêu cầu trong giai đoạn mới, công tác nhân đạo cũng cần tiếp tục đổi mới phương thức triển khai. Việc ứng dụng công nghệ số, đa dạng hóa phương thức vận động và tăng cường tương tác trên các nền tảng số sẽ giúp người dân dễ dàng tham gia hơn, đồng thời nâng cao tính minh bạch trong quản lý nguồn lực. Đây cũng là cơ hội để thu hút nhiều hơn sự tham gia của thế hệ trẻ, lực lượng có lợi thế về công nghệ, tư duy sáng tạo và khả năng lan tỏa các giá trị tích cực trong cộng đồng. Những đổi mới về phương thức triển khai góp phần đưa hoạt động nhân đạo đến gần hơn với người dân, đồng thời lan tỏa tinh thần nhân ái trong đời sống xã hội.
Theo bà Phạm Thị Phượng, giữ vững niềm tin của cộng đồng và tiếp tục đổi mới phương thức hoạt động sẽ tạo nền tảng để Hội Chữ thập đỏ Việt Nam phát huy vai trò nòng cốt, cầu nối và điều phối trong công tác nhân đạo.
Nhiệm kỳ 2026-2031, Hội Chữ thập đỏ Việt Nam được kỳ vọng tiếp tục đổi mới phương thức hoạt động, phát huy sức mạnh của toàn xã hội, đáp ứng ngày càng tốt hơn yêu cầu của công tác nhân đạo trong bối cảnh mới./.
