Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo góp phần làm mới nghệ thuật xiếc, tạo ra những sản phẩm có sức hấp dẫn đối với công chúng, mở rộng cơ hội phát triển công nghiệp văn hóa.
Với sự kết hợp giữa kỹ thuật xiếc điêu luyện, âm nhạc và trải nghiệm ẩm thực cùng công nghệ trình chiếu 3D Mapping, chương trình “Kỳ Yến - Bữa tiệc diệu kỳ” của Liên đoàn Xiếc Việt Nam đã mở ra một hướng tiếp cận mới trong tổ chức và thưởng thức nghệ thuật biểu diễn. Ở đó, xiếc giữ vai trò trung tâm, công nghệ mở rộng không gian biểu đạt, còn ẩm thực trở thành một thành tố của trải nghiệm tổng thể.
Nhìn từ chương trình “Kỳ Yến - Bữa tiệc diệu kỳ”, có thể thấy khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đang từng bước trở thành động lực làm mới nghệ thuật xiếc, tạo ra những sản phẩm có sức hấp dẫn đối với công chúng, đồng thời mở rộng cơ hội phát triển công nghiệp văn hóa.
* Công nghệ mở rộng biên độ sáng tạo của xiếc
Liên đoàn Xiếc Việt Nam vừa ra mắt chương trình “Kỳ Yến - Bữa tiệc diệu kỳ”, một sản phẩm được phát triển từ sáng kiến đổi mới nghệ thuật biểu diễn của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, cho thấy nỗ lực tìm kiếm phương thức thể hiện mới, đưa công nghệ hiện đại vào hỗ trợ sáng tạo và nâng cao trải nghiệm thưởng thức của khán giả.
Điểm đáng chú ý của chương trình là sự kết hợp giữa nghệ thuật xiếc, âm nhạc, công nghệ trình chiếu 3D Mapping và văn hóa ẩm thực. Trong cấu trúc ấy, xiếc vẫn giữ vai trò trung tâm, công nghệ mở rộng không gian biểu đạt, còn ẩm thực trở thành một phần của trải nghiệm tổng thể. Các yếu tố không đứng riêng lẻ mà được kết nối nhằm tạo nên một không gian thưởng thức nghệ thuật đa giác quan, nơi khán giả không chỉ xem biểu diễn mà còn được hòa mình vào hình ảnh, âm thanh và không khí của chương trình.
Theo đó, công chúng vừa được xem các nghệ sĩ biểu diễn những tiết mục xiếc đặc sắc như “Đu nón - Hello Việt Nam”, “Hình tượng 4 nam”, “Dây lụa tập thể nữ”, đu dây đôi… được tạo điểm nhấn bằng sự kết hợp giữa kỹ thuật biểu diễn và âm nhạc. Trên nền những màn trình diễn ấy, hiệu ứng 3D Mapping và hệ thống ánh sáng đã mở rộng không gian thị giác, tạo nên khung cảnh huyền ảo, mở ra những lớp không gian giàu sức gợi, đồng thời tăng khả năng kể chuyện bằng ngôn ngữ hình ảnh. Các ca khúc được thể hiện trong chương trình mang đến cho khán giả những trải nghiệm phong phú…
Cùng với đó, không gian ẩm thực được bố trí như một thành tố của trải nghiệm, gợi liên tưởng đến bữa cơm gia đình ấm cúng, nơi mọi người cùng thưởng thức, chia sẻ và kết nối, hướng tới một cách thưởng thức nghệ thuật gần gũi hơn, trong đó người xem không chỉ tiếp nhận tác phẩm qua sân khấu mà còn cảm nhận không khí và câu chuyện văn hóa được tạo dựng xuyên suốt.
Điều đặc biệt của chương trình “Kỳ Yến - Bữa tiệc diệu kỳ” là công nghệ không thay thế nghệ thuật biểu diễn. Những động tác chính xác, kỹ thuật điêu luyện và khả năng kiểm soát cơ thể của nghệ sĩ vẫn là yếu tố quyết định chất lượng tiết mục. Công nghệ đóng vai trò hỗ trợ, tôn vinh tài năng của con người, tạo thêm phương tiện biểu đạt và đưa khán giả đến gần hơn với thế giới cảm xúc mà chương trình muốn truyền tải.
Đây cũng là điểm cần được nhìn nhận trong quá trình đổi mới nghệ thuật biểu diễn hiện nay. Ứng dụng công nghệ không đơn thuần là đưa thiết bị hiện đại vào sân khấu hay gia tăng hiệu ứng thị giác, mà phải gắn với tư duy sáng tạo, nội dung nghệ thuật và cách thức tổ chức chương trình. Khi được sử dụng đúng hướng, công nghệ có thể giúp một loại hình nghệ thuật truyền thống về phương thức biểu diễn như xiếc tìm thấy những cách tiếp cận mới mà không đánh mất giá trị cốt lõi.
Với “Kỳ Yến - Bữa tiệc diệu kỳ”, tinh thần ấy được thể hiện qua việc kết hợp kỹ thuật xiếc với công nghệ trình diễn và trải nghiệm ẩm thực. Chương trình không chỉ làm mới hình thức thưởng thức mà còn mở rộng khả năng truyền tải thông điệp, tạo nên sự kết nối giữa nghệ thuật và đời sống.
Nghệ sĩ Nhân dân Tống Toàn Thắng cho biết, sau buổi diễn thử nghiệm đầu tiên ngày 20/10, chương trình sẽ tiếp tục được nâng cấp, điều chỉnh và hoàn thiện, hướng tới ra mắt rộng rãi vào dịp Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11. Liên đoàn Xiếc Việt Nam nhận định, “Kỳ Yến - Bữa tiệc diệu kỳ” sẽ được phát triển với những chủ đề linh hoạt, liên tục đổi mới nội dung và hình thức thể hiện, giúp duy trì sức hấp dẫn với nhiều nhóm khán giả.
* Sản phẩm phát triển công nghiệp văn hóa
Sự ra đời của “Kỳ Yến - Bữa tiệc diệu kỳ” gắn với định hướng đưa khoa học, công nghệ và chuyển đổi số vào hoạt động văn hóa, nghệ thuật, phục vụ nhân dân và đóng góp cho tăng trưởng kinh tế đất nước.
Nghệ sĩ Nhân dân Tống Toàn Thắng cho biết, chương trình được xây dựng trong tinh thần chỉ đạo đổi mới sáng tạo ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch của lãnh đạo Bộ. Theo Bộ trưởng Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh, đổi mới sáng tạo ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch bắt đầu từ rạp xiếc, nhà hát, bảo tàng và trường học... để đưa khoa học công nghệ và chuyển đổi số vào cuộc sống, phục vụ nhân dân, đóng góp cho tăng trưởng kinh tế của đất nước.
Thực tế cho thấy, nhu cầu thưởng thức nghệ thuật của khán giả đang ngày càng đa dạng. Một chương trình biểu diễn muốn tạo sức hút không thể chỉ dựa vào sự mới lạ nhất thời, mà cần có chất lượng nghệ thuật, nội dung hấp dẫn và cách tổ chức phù hợp. Việc kết hợp công nghệ trình diễn với nghệ thuật xiếc trong “Kỳ Yến - Bữa tiệc diệu kỳ” là một nỗ lực tìm kiếm lời giải cho yêu cầu đó.
Theo Nghệ sĩ Nhân dân Tống Toàn Thắng, mục tiêu của “Kỳ Yến” không dừng lại ở việc tạo sức hút cho từng buổi diễn mà còn hướng tới xây dựng thương hiệu điểm đến văn hóa, nghệ thuật tại Hà Nội. Sau chương trình đầu tiên, Liên đoàn Xiếc Việt Nam định hướng tiếp tục nâng cấp, điều chỉnh và hoàn thiện sản phẩm, phát triển những chủ đề linh hoạt, đổi mới nội dung và hình thức thể hiện để duy trì sức hấp dẫn với nhiều nhóm khán giả.
Trong định hướng phát triển của chương trình, Liên đoàn Xiếc Việt Nam dự định sẽ khai thác những tích truyện, câu chuyện gắn với ẩm thực, đặc biệt là sự ra đời của các món ăn truyền thống, lấy đó làm nguồn chất liệu để sáng tạo, chuyển hóa thành tác phẩm nghệ thuật, thành sản phẩm công nghiệp văn hoá có tính liên ngành.
Về lâu dài, Liên đoàn sẽ phát triển “Kỳ Yến” thành sản phẩm nghệ thuật gắn với điểm đến văn hóa, mở ra cơ hội kết nối nghệ thuật xiếc Việt Nam với du lịch, hướng tới khán giả trong nước và công chúng quốc tế. Bởi khi nghệ thuật biểu diễn được đặt trong một hệ sinh thái trải nghiệm rộng hơn, khả năng tiếp cận thị trường cũng có thể được nâng lên.
Dù mới ra mắt và đang trong quá trình tiếp tục hoàn thiện, nhưng chương trình “Kỳ Yến - Bữa tiệc diệu kỳ” đã gợi mở một hướng phát triển cho nghệ thuật xiếc Việt Nam: lấy tài năng nghệ sĩ làm nền tảng, lấy công nghệ làm công cụ hỗ trợ sáng tạo và lấy trải nghiệm của công chúng làm một trong những thước đo quan trọng của đổi mới. Đó cũng là hướng đi để nghệ thuật xiếc vừa gìn giữ những giá trị đã làm nên bản sắc của mình, vừa chủ động thích ứng với đời sống đương đại và tìm kiếm cơ hội phát triển trong hệ sinh thái công nghiệp văn hóa.
Trong bối cảnh Nghị quyết 57-NQ/TW đặt ra yêu cầu tạo đột phá về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, những mô hình như “Kỳ Yến - Bữa tiệc diệu kỳ” cho thấy lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật có thể tham gia vào quá trình này bằng chính hoạt động sáng tạo và sản xuất các sản phẩm phục vụ đời sống. Khi công nghệ được sử dụng để làm giàu trải nghiệm, nghệ thuật được đầu tư đúng mức và giá trị văn hóa được khai thác có chiều sâu, mỗi chương trình biểu diễn không chỉ là một cuộc gặp gỡ giữa nghệ sĩ với khán giả mà còn có thể trở thành một sản phẩm góp phần phát triển công nghiệp văn hóa.
