Hoạt động thực tiễn, hợp lòng dân đã khẳng định vai trò của Mặt trận Tổ quốc trong việc tập hợp sức mạnh đại đoàn kết, xứng đáng là cầu nối vững chắc giữa Đảng, Nhà nước và nhân dân.
Với phương châm "Đoàn kết - Dân chủ - Đổi mới - Sáng tạo - Phát triển", Đại hội đại biểu toàn quốc Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam lần thứ XI, nhiệm kỳ 2026 - 2031 là dấu mốc lịch sử, mở đầu cho nhiệm kỳ vận hành bộ máy mới với vị thế, tầm vóc và chặng đường phát triển mới sau khi hoàn thành chủ trương sắp xếp các tổ chức chính trị - xã hội và các hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ về trực thuộc MTTQ Việt Nam.
Nhiều kinh nghiệm, cách làm hay của các địa phương đã mang đến Đại hội, qua đó khẳng định vai trò nòng cốt chính trị của MTTQ Việt Nam trong xây dựng, phát huy truyền thống yêu nước, sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc.
* Xóa bỏ hủ tục, thúc đẩy phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số
Những năm qua, hệ thống MTTQ, các tổ chức chính trị - xã hội tỉnh Lai Châu đã phát huy tốt vai trò nòng cốt trong công tác tuyên truyền, vận động nhân dân xóa bỏ hủ tục, phong tục, tập quán lạc hậu, xây dựng nếp sống văn minh, góp phần tạo chuyển biến rõ nét về nhận thức và hành động trong cộng đồng.
Thực hiện Nghị quyết chuyên đề số 15-NQ/TU, ngày 22/12/2023 về xóa bỏ hủ tục, phong tục, tập quán lạc hậu, xây dựng nếp sống văn minh trong nhân dân các dân tộc tỉnh Lai Châu giai đoạn 2024-2030, với vai trò là trung tâm tập hợp khối đại đoàn kết toàn dân tộc, MTTQ các cấp đã chủ động phối hợp với chính quyền, các tổ chức thành viên đẩy mạnh công tác tuyên truyền bằng nhiều hình thức phong phú, phù hợp với đặc thù vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới.
Việc đưa nội dung xóa bỏ hủ tục vào hương ước, quy ước của thôn, bản được Ban Công tác mặt trận phối hợp với các Chi hội cơ sở thực hiện dân chủ, có sự tham gia trực tiếp của nhân dân nên tạo được sự đồng thuận cao. Đến nay, toàn tỉnh đã xác định 50 hủ tục, phong tục, tập quán lạc hậu được các thôn, bản, tổ dân phố thống nhất đưa vào trong quy ước của cộng đồng dân cư để thực hiện xóa bỏ. Nhiều hủ tục, phong tục, tập quán lạc hậu được xóa bỏ hoặc tỷ lệ giảm sâu, đặc biệt là tình trạng tảo hôn giảm rõ rệt (đến cuối năm 2025 còn 163 cặp tảo hôn, giảm 66,87%), qua đó đã góp phần quan trọng vào việc xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở.
Các phong trào thi đua được triển khai sâu rộng, nhiều mô hình điểm phát huy hiệu quả rõ rệt, tạo sức lan tỏa mạnh mẽ trong cộng đồng, có thể kể đến như: Bản không tảo hôn, hôn nhân cận huyết; Dòng họ tự quản xóa bỏ hủ tục; Cưới, tang văn minh; Không sinh con tại nhà; Không để trẻ em sinh ra trẻ em… Các mô hình không chỉ góp phần thay đổi hành vi, còn tạo môi trường xã hội tích cực, thúc đẩy xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở. Nhiều hủ tục đã tồn tại lâu đời trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số được xóa bỏ như: người chết không đưa vào quan tài của dân tộc Mông tại xã Mường Kim, Tủa Sín Chải, dân tộc Mảng tại xã Pa Tần; hỏa táng bằng củi của dân tộc Dao, Thái…
Đặc biệt, việc phát huy vai trò người có uy tín, già làng, trưởng bản, chức sắc tôn giáo đã tạo sức lan tỏa, thuyết phục cao, góp phần vận động người dân thay đổi hành vi.
Để nâng cao hiệu quả công tác xóa bỏ hủ tục, phong tục tập quán lạc hậu, xây dựng nếp sống văn minh thời gian tới, Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Lai Châu đề nghị các bộ, ngành Trung ương tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, nhất là bổ sung các quy định, chế tài xử lý vi phạm trong thực hiện nếp sống văn minh, chính sách hỗ trợ. Tăng cường nguồn lực cho công tác tuyên truyền, xây dựng mô hình và đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, công chức làm công tác dân vận. Tiếp tục lựa chọn địa bàn trọng điểm để xây dựng mới gắn với đặc thù văn hóa từng dân tộc, nhân rộng các mô hình hiệu quả trên phạm vi toàn quốc, nhất là ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới.
* Phát triển kinh tế gắn với bảo vệ chủ quyền biển đảo quốc gia
Sau khi sáp nhập, tỉnh Khánh Hòa mới được mở rộng không gian phát triển, có lợi thế nổi trội với đường bờ biển dài nhất cả nước, với gần 500km bờ biển, khoảng 200 hòn đảo lớn nhỏ. Từ thực tiễn, MTTQ các cấp tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức triển khai các cuộc vận động, trọng tâm là tuyên truyền, vận động nhân dân đoàn kết, tương trợ giúp nhau bám biển, phát triển kinh tế gắn với bảo vệ chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc. MTTQ các cấp đã phối hợp với chính quyền, các ngành chức năng đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động ngư dân vùng biển tham gia đồng quản lý nhiều dự án bảo tồn góp phần giúp quản lý tốt hệ sinh thái, rạn san hô ven bờ, qua đó phục hồi lại nguồn lợi thủy sản, bảo vệ được các loài sinh vật biển đang bị đe dọa, duy trì các hệ sinh thái biển ổn định, bảo vệ các vùng nuôi trồng thủy sản. Qua đó, tạo thêm cơ hội việc làm cải thiện thu nhập cho người dân thông qua việc thu hút khách du lịch đến tham quan, trải nghiệm; đồng thời nâng cao ý thức gìn giữ môi trường biển và nguồn lợi thủy sản của cộng đồng ngư dân địa phương, nhất là tình trạng khai thác hải sản bằng các biện pháp hủy diệt đã cơ bản được xóa bỏ.
Cùng đó, nhiều chương trình hỗ trợ ngư dân, trao tặng học bổng cho học sinh là con em các gia đình ngư dân vượt khó học giỏi, đã góp phần động viên kịp thời, hỗ trợ ngư dân yên tâm vươn khơi bám biển, phát triển kinh tế, bảo vệ vững chắc chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc. Có thể kể đến như: các cấp Hội Phụ nữ đã trao tặng 546 suất quà với tổng trị giá 280 triệu đồng; hỗ trợ 10 phương tiện sinh kế, 30 suất học bổng; phối hợp tổ chức chương trình “Vầng trăng cho em”, trao 200 suất quà và 2.500 phần quà Trung thu cho con em cán bộ, chiến sỹ tại Trường Sa, với tổng trị giá hơn 520 triệu đồng. Tuổi trẻ Khánh Hòa tổ chức 465 hoạt động tuyên truyền cho hơn 100.000 đoàn viên, thanh niên; thực hiện 89 công trình, phần việc hướng về biển đảo với tổng trị giá hơn 2,2 tỷ đồng; trao hàng nghìn suất quà chăm lo gia đình cán bộ, chiến sỹ và thanh niên nhập ngũ, góp phần bồi đắp lòng yêu nước, ý thức trách nhiệm của thế hệ trẻ đối với chủ quyền biển, đảo Tổ quốc...
Thời gian tới, MTTQ các cấp trong tỉnh xác định nhiệm vụ, giải pháp đột phá hàng đầu là tập trung công tác tuyên truyền, vận động, quán triệt chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về kinh tế biển, gắn với bảo vệ chủ quyền biển, đảo, cũng như thường xuyên đối thoại để tạo sự thống nhất về nhận thức, tư tưởng và hành động của cán bộ, đảng viên và các tầng lớp Nhân dân. Đồng thời tập trung nâng cao vai trò nòng cốt chính trị của MTTQ, mở rộng dân chủ, đổi mới sáng tạo, phát huy tinh thần tự quản của nhân dân trong công cuộc phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội.
* Xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc gắn với bảo đảm an sinh xã hội
Sau khi hợp nhất ba tỉnh Bến Tre, Trà Vinh và Vĩnh Long, tỉnh Vĩnh Long có 24 dân tộc đang sinh sống, với tổng số 441.822 người, chiếm 11,05% dân số; trong đó, dân tộc Khmer có 415.970 người, chiếm tỷ lệ lớn nhất trong cộng đồng các dân tộc thiểu số. Nhận thức sâu sắc xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát triển, MTTQ các cấp trong tỉnh đã triển khai quyết liệt, đồng bộ các giải pháp, qua đó, đã đạt được những kết quả toàn diện trên các mặt công tác.
Công tác tuyên truyền, vận động có bước chuyển mình mạnh mẽ, ngày càng đi vào chiều sâu, đa dạng hóa hình thức, góp phần củng cố vững chắc khối đại đoàn kết, MTTQ tỉnh đã phát huy vai trò của chức sắc, người có uy tín tôn giáo (Phật giáo Nam tông Khmer) làm nòng cốt tuyên truyền. MTTQ các cấp tích cực phối hợp với chính quyền tổ chức hơn 24.400 cuộc tuyên truyền, với trên 667.000 lượt người tham gia. Công tác dân vận vùng đồng bào dân tộc thiểu số ngày càng đi vào chiều sâu, đã xuất hiện nhiều mô hình tiêu biểu.
Thực hiện Chương trình "Cả nước chung tay vì người nghèo", xác định "không để ai bị bỏ lại phía sau", MTTQ tỉnh đã huy động hỗ trợ 14.738 căn nhà với tổng kinh phí gần 900 tỷ đồng, cùng 47.988 ngày công lao động; triển khai các chương trình an sinh xã hội với tổng giá trị ước khoảng 800 tỷ đồng; tổ chức 2.363 cuộc gặp gỡ, đối thoại với nhân dân.
Các hoạt động chăm lo an sinh xã hội được triển khai đồng bộ, thiết thực. MTTQ, các tổ chức thành viên đã xây dựng 25 công trình nước sạch, 18 cây cầu nông thôn, 12 phòng học mầm non tại các ấp Khmer; tổ chức khám bệnh, cấp thuốc miễn phí cho trên 25.000 lượt người; trao hơn 5.000 suất học bổng cho học sinh dân tộc; vận động xóa mù chữ cho gần 1.200 người lớn tuổi dân tộc Khmer.
Đồng thời, MTTQ phối hợp Ngân hàng Chính sách xã hội giải ngân trên 80 tỷ đồng vốn ưu đãi, giúp 3.200 hộ dân tộc tăng gia sản xuất, vươn lên thoát nghèo bền vững. Chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát đã hoàn thành 100% chỉ tiêu với gần 14.740 căn nhà được xây mới, sửa chữa. Quỹ “Vì người nghèo” vận động được trên 120 tỷ đồng. Năm năm qua, MTTQ các cấp đã hỗ trợ xây mới và sửa chữa 2.150 căn nhà Đại đoàn kết cho hộ nghèo là đồng bào dân tộc.
Các tổ chức tôn giáo tích cực đóng góp hơn 50 tỷ đồng cho các hoạt động an sinh xã hội. Đến nay, toàn tỉnh có 98/105 xã đạt chuẩn nông thôn mới, trong đó 20 xã đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao và 01 xã đạt chuẩn nông thôn mới kiểu mẫu, góp phần quan trọng nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân. Các cuộc vận động được triển khai sâu rộng trong vùng đồng bào dân tộc. Toàn tỉnh đã có trên 98% hộ gia đình dân tộc đạt danh hiệu “Gia đình văn hóa”; trên 120 khu dân cư vùng đồng bào dân tộc đạt “Khu dân cư văn hóa”.
Thời gian tới, MTTQ tỉnh Vĩnh Long chú trọng ứng dụng công nghệ thông tin, mạng xã hội để tiếp cận đồng bào dân tộc, đặc biệt là thanh niên, người dân ở vùng sâu, vùng xa; gắn xây dựng khối đại đoàn kết với phát triển kinh tế - xã hội bền vững, giảm nghèo có trọng tâm, trọng điểm; nâng cao hiệu quả các chương trình an sinh xã hội trọng điểm; phát huy vai trò giám sát, phản biện xã hội của Mặt trận trong thực hiện chính sách dân tộc.
Có thể nói, qua phương thức hoạt động ngày càng sát với đời sống thực tiễn, đáp ứng yêu cầu, nguyện vọng chính đáng của các tầng lớp nhân dân, đã góp phần khẳng định vai trò của MTTQ Việt Nam việc thực hiện nhiệm vụ tập hợp, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc phục vụ sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc, là cầu nối quan trọng giữa Đảng, Nhà nước và nhân dân./.
