Đại lộ cảnh quan sông Hồng: Tăng tốc hiện thực hóa trục phát triển chiến lược của Thủ đô
Dự án đầu tư xây dựng Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng đang chuyển từ giai đoạn xác lập chủ trương sang tổ chức triển khai với hàng loạt nhiệm vụ về quy hoạch, lựa chọn nhà đầu tư, giải phóng mặt bằng, tái định cư và bảo đảm an toàn thoát lũ.
Với quy mô lớn, phạm vi tác động rộng, Hà Nội xác định việc triển khai dự án phải đặt người dân ở vị trí trung tâm, bảo đảm công khai, minh bạch, hài hòa lợi ích và tạo dựng một không gian phát triển lâu dài cho Thủ đô.
* Tạo trục động lực phát triển mới hai bên sông Hồng
Sông Hồng gắn với lịch sử hình thành và phát triển của Thăng Long - Hà Nội, đồng thời là trục cảnh quan, sinh thái có vị trí đặc biệt trong cấu trúc không gian Thủ đô. Tuy nhiên, trong quá trình đô thị hóa, tiềm năng của khu vực hai bên sông chưa được khai thác tương xứng; sự kết nối giữa hai bờ, hệ thống hạ tầng, không gian công cộng và cảnh quan ven sông còn thiếu đồng bộ.
Dự án đầu tư xây dựng Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng được triển khai nhằm từng bước khắc phục những hạn chế đó, cụ thể hóa định hướng phát triển đô thị hai bên sông theo Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm.
Dự án được xác định là một trong 9 trục động lực phát triển của Thủ đô, đồng thời giữ vai trò trục không gian xanh trung tâm, kết hợp các chức năng giao thông, kinh tế, thương mại, dịch vụ, văn hóa sáng tạo và phát triển đô thị.
Theo chủ trương đầu tư, dự án có quy mô sử dụng đất khoảng 11.418 ha, triển khai trên địa bàn 16 xã, phường ven sông Hồng. Tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 736.963 tỷ đồng; thời gian thực hiện dự kiến từ năm 2026 đến năm 2038. Giai đoạn 2026-2030 ưu tiên đầu tư các hạng mục hạ tầng chính, gồm hai tuyến đại lộ cảnh quan, hệ thống kè và chỉnh trị lòng, bờ sông, một số công viên công cộng, các khu đô thị định cư và các dự án giải phóng mặt bằng độc lập.
Hai tuyến đại lộ cảnh quan được nghiên cứu dọc hai bên sông, gồm tuyến Hữu Hồng dài khoảng 45,35 km và tuyến Tả Hồng dài khoảng 35 km. Cùng với hệ thống đường giao thông, dự án còn gồm các nhóm công trình công viên sinh thái, chỉnh trị sông, tái thiết đô thị và bố trí tái định cư. Việc tổ chức đồng bộ các hợp phần này được kỳ vọng tạo nên một không gian đô thị ven sông liên hoàn, tăng kết nối giữa khu vực nội đô với phía Bắc, phía Đông và phía Nam thành phố.
Điểm khác biệt của dự án là không chỉ giải quyết bài toán giao thông. Hai tuyến đại lộ sẽ góp phần phân bổ lại lưu lượng, tăng khả năng kết nối giữa các cầu vượt sông Hồng và mở rộng không gian phát triển đô thị. Các công viên, không gian cây xanh, văn hóa và dịch vụ công cộng ven sông sẽ tạo điều kiện để Hà Nội từng bước chuyển từ mô hình đô thị “quay lưng” với dòng sông sang phát triển hướng sông, lấy sông Hồng làm trục cảnh quan trung tâm.
Trong Quy hoạch tổng thể Thủ đô, không gian sông Hồng được xác định có vai trò kết nối các cực tăng trưởng và tạo lập hệ sinh thái đô thị mới. Bởi vậy, hiệu quả của dự án không chỉ được đo bằng số kilômét đường hay diện tích đô thị hình thành, mà còn ở khả năng cải thiện môi trường sống, gia tăng không gian công cộng, bảo đảm an toàn đê điều, thoát lũ và bảo tồn giá trị văn hóa của các cộng đồng ven sông.
Trước đó vào ngày 3/6/2026, UBND thành phố Hà Nội phê duyệt liên danh nhà đầu tư dự án gồm Công ty cổ phần Đầu tư địa ốc Đại Quang Minh, Công ty cổ phần Tập đoàn Trường Hải và Công ty cổ phần Tập đoàn Hòa Phát; Công ty cổ phần Đầu tư địa ốc Đại Quang Minh tiếp tục giữ vai trò đại diện liên danh. Dự án được thực hiện theo phương thức đối tác công tư, loại hợp đồng xây dựng - chuyển giao. Việc kiện toàn liên danh nhà đầu tư là một bước quan trọng để dự án chuyển nhanh hơn sang giai đoạn hoàn thiện thủ tục, lập quy hoạch chi tiết và chuẩn bị triển khai các dự án thành phần.
Tuy nhiên, với tổng mức đầu tư lớn, địa bàn rộng và thời gian thực hiện kéo dài, dự án đòi hỏi cơ chế điều phối thống nhất, phân kỳ đầu tư hợp lý và kiểm soát chặt nguồn lực. Thành phố xác định quỹ đất thanh toán cho nhà đầu tư phải được quản lý, sử dụng đúng quy định, công khai, minh bạch, hiệu quả, phòng ngừa thất thoát, lãng phí tài sản công.
* Lấy người dân làm trung tâm trong toàn bộ quá trình triển khai
Một trong những thách thức lớn nhất của dự án là phạm vi ảnh hưởng rộng, liên quan trực tiếp đến đời sống, nơi ở và sinh kế của hàng chục nghìn hộ dân ven sông. Theo số liệu tổng hợp của các địa phương, trong phạm vi dự án hiện có khoảng 70.474 hộ dân với 247.431 người. Vì vậy, công tác thu hồi đất, giải phóng mặt bằng, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà là nhiệm vụ có ý nghĩa quyết định đối với sự đồng thuận xã hội và tiến độ chung.
Ngày 10/6/2026, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng ký ban hành Chỉ thị số 16-CT/TU của Ban Thường vụ Thành ủy về tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện dự án. Chỉ thị xác định đây là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng của cả hệ thống chính trị thành phố; đồng thời yêu cầu bảo đảm hài hòa lợi ích của Nhà nước, nhân dân và xã hội, “lấy người dân làm trung tâm, là chủ thể của quá trình phát triển”, bảo đảm đầy đủ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân.
Quan điểm này đặt ra yêu cầu xuyên suốt: tiến độ dự án phải gắn với chất lượng tái định cư và khả năng ổn định cuộc sống lâu dài của người dân. Thành phố không chỉ bố trí nơi ở mới mà còn phải tính đến sinh kế, việc làm, học tập, chăm sóc sức khỏe, hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội.
Theo Chỉ thị số 16-CT/TU, nơi ở mới phải có điều kiện sống và các dịch vụ thiết yếu bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ. Thành phố đồng thời yêu cầu xây dựng các giải pháp hỗ trợ đào tạo nghề, chuyển đổi việc làm, tạo sinh kế bền vững; bảo đảm điều kiện tiếp cận y tế và học tập cho các hộ thuộc diện thu hồi đất.
UBND thành phố cũng xác định nguyên tắc bố trí tái định cư là bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ. Các khu vực dự kiến phục vụ tái định cư, tái thiết gồm Khu đô thị định cư tại phường Long Biên quy mô khoảng 201 ha, có khả năng đáp ứng khoảng 40.000-42.000 căn hộ; Khu đô thị định cư tại phường Lĩnh Nam quy mô khoảng 98 ha, đáp ứng khoảng 15.000-16.000 căn hộ; cùng Khu đô thị đa mục tiêu tại xã Thư Lâm, xã Đông Anh quy mô khoảng 700 ha, dự kiến bố trí khoảng 16.000-18.000 lô đất định cư. Tổng số căn hộ và lô đất định cư dự kiến khoảng 79.000-85.000, cơ bản đáp ứng nhu cầu của các hộ bị ảnh hưởng.
Thành phố chủ trương ưu tiên triển khai các dự án tái định cư, tái thiết trước khi tổ chức đồng bộ các hạng mục khác. Thời gian tới, Hà Nội tập trung hoàn thành Công viên công cộng phường Phú Thượng, triển khai Khu đô thị định cư tại phường Long Biên và hoàn thiện thủ tục Khu đô thị đa mục tiêu tại Thư Lâm, Đông Anh. Cách tiếp cận “đi trước một bước” về tái định cư nhằm hạn chế tình trạng dự án đã triển khai nhưng chỗ ở mới và điều kiện sinh hoạt của người dân chưa được chuẩn bị đầy đủ.
Bên cạnh đó, Ban Thường vụ Thành ủy yêu cầu công khai, minh bạch, dân chủ và khách quan trong toàn bộ quá trình lập quy hoạch, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Người dân phải được tiếp cận thông tin chính xác, đầy đủ, kịp thời; các địa phương cần duy trì cơ chế đối thoại công khai, thường xuyên, chủ động tiếp nhận và giải quyết kiến nghị chính đáng, không để phát sinh điểm nóng hoặc vụ việc phức tạp về an ninh, trật tự.
Đối với 16 xã, phường nằm trong phạm vi dự án, thành phố yêu cầu thành lập tổ công tác do Bí thư Đảng ủy địa phương làm tổ trưởng để trực tiếp chỉ đạo, kiểm tra và giám sát. Việc giao trách nhiệm cụ thể cho từng địa bàn giúp rút ngắn quá trình xử lý vướng mắc, đồng thời gắn trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền cơ sở với kết quả giải phóng mặt bằng và ổn định đời sống người dân.
* Đồng bộ quy hoạch, thoát lũ và bảo tồn không gian văn hóa
Cùng với giải phóng mặt bằng, yêu cầu bảo đảm an toàn đê điều và thoát lũ là điều kiện bắt buộc trong quá trình triển khai. Sông Hồng giữ vai trò đặc biệt đối với hệ thống phòng, chống thiên tai của khu vực Bắc Bộ; mọi phương án chỉnh trị, xây dựng công trình trên bãi sông đều phải được tính toán thận trọng, tuân thủ quy định về đê điều, thủy lợi và phòng, chống thiên tai.
Ngày 6/5/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng UBND thành phố Hà Nội ban hành thông báo kết luận buổi làm việc về tính toán thủy lực, an toàn thoát lũ đoạn sông Hồng thực hiện dự án, thống nhất một số nội dung liên quan đến đê điều, thủy lợi và thoát lũ. Đây là căn cứ quan trọng để thành phố tiếp tục hoàn thiện phương án kỹ thuật, quy hoạch và phân kỳ đầu tư.
Dự án dự kiến đầu tư hệ thống kè, chỉnh trị bờ tả và bờ hữu sông Hồng, qua đó ổn định dòng chảy, hạn chế sạt lở, bảo vệ đê điều và tạo nền tảng cho các không gian cảnh quan ven sông. Tuy nhiên, quá trình triển khai phải được giám sát chặt chẽ, bảo đảm các công trình giao thông, công viên và đô thị không làm thu hẹp không gian thoát lũ hoặc phát sinh rủi ro đối với an toàn dân cư.
Một yêu cầu khác là bảo tồn giá trị văn hóa, lịch sử và sinh kế đặc thù của các làng nghề, cộng đồng dân cư ven sông. Dự án đi qua nhiều khu vực có lịch sử lâu đời, trong đó có làng gốm Bát Tràng cùng hệ thống di tích, làng cổ và không gian văn hóa nông nghiệp vùng đồng bằng Bắc Bộ.
Việc tái thiết đô thị vì vậy không thể thực hiện theo hướng xóa bỏ không gian cũ để thay bằng các khu xây dựng đồng nhất. Thành phố cần lựa chọn phương án bảo tồn tại chỗ các giá trị có ý nghĩa, gắn chỉnh trang hạ tầng với phát triển du lịch, làng nghề, dịch vụ văn hóa và sinh kế mới. Khu tái thiết đô thị làng nghề tại xã Bát Tràng được nghiên cứu với quy mô khoảng 120 ha là một trong những nội dung thể hiện định hướng kết hợp giữa bảo tồn và phát triển.
Trong giai đoạn tiếp theo, khối lượng công việc còn rất lớn, từ hoàn thiện quy hoạch, thủ tục đầu tư và phương án kỹ thuật đến chuẩn bị các khu tái định cư, xác định phạm vi giải phóng mặt bằng và triển khai từng dự án thành phần. Do đó, tiến độ chỉ có thể được bảo đảm khi các sở, ngành, địa phương và nhà đầu tư phối hợp chặt chẽ, thực hiện rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời hạn và rõ kết quả.
Từ một ranh giới tự nhiên từng chia cắt không gian đô thị, sông Hồng được kỳ vọng trở thành trục kết nối trung tâm, định hình diện mạo mới của Hà Nội. Đây không chỉ là một dự án hạ tầng quy mô lớn, mà còn là bước cụ thể hóa khát vọng xây dựng Thủ đô “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”, phát triển hài hòa giữa đô thị, thiên nhiên và cộng đồng dân cư./.
