Cùng với xu hướng “đi xa”, một dòng khách khác đang tìm kiếm những trải nghiệm ngay trên quê hương.
Kỳ nghỉ Quốc khánh 2/9 năm nay kéo dài 5 ngày, mở ra nhiều lựa chọn cho du khách, từ những hành trình dài đến các điểm đến ngay trên quê hương. Trong xu hướng du lịch ngày càng coi trọng trải nghiệm, những nơi có cảnh quan đẹp, văn hóa đặc sắc, ẩm thực bản địa và câu chuyện riêng đang có sức hút ngày càng lớn. Ở Nghệ An, nhiều điểm đến đang chủ động làm mới sản phẩm, chuẩn bị cơ sở vật chất và dịch vụ để đón dòng khách nghỉ lễ.
* Đi xa để khám phá, về gần để trải nghiệm
Kỳ nghỉ 5 ngày tạo điều kiện để các gia đình Nghệ An tổ chức những hành trình dài hơn. Theo các doanh nghiệp lữ hành, bên cạnh một bộ phận khách lựa chọn tour nước ngoài, nhiều gia đình đăng ký các hành trình 3 - 4 ngày đến Đà Nẵng, Huế, Nha Trang, Thành phố Hồ Chí Minh, Phú Quốc...
Ông Nguyễn Huỳnh Sương, Giám đốc Công ty Đông Dương Travel cho biết, một bộ phận khách sau thời gian khám phá các điểm đến trong tỉnh có xu hướng tranh thủ kỳ nghỉ dài để mở rộng hành trình, tìm kiếm những trải nghiệm mới.
Theo bà Cao Thị Thanh, Giám đốc Vietravel Chi nhánh Nghệ An, các tour 3 - 4 ngày được nhiều gia đình quan tâm bởi có thể kết hợp tham quan, nghỉ dưỡng, vui chơi và trải nghiệm văn hóa.
Gia đình chị Hoàng Thu Hà (ở phường Trường Vinh) lựa chọn Măng Đen cho hành trình 4 ngày, 3 đêm. Trong khi đó, anh Trần Văn Nam (ở phường Vinh Hưng) đưa gia đình đến Đà Nẵng - điểm đến quen thuộc nhưng vẫn hấp dẫn nhờ biển, hệ thống dịch vụ đồng bộ và nhiều điểm tham quan. Tuy nhiên, cùng với xu hướng “đi xa”, một dòng khách khác đang tìm kiếm những trải nghiệm ngay trên quê hương. Đó là những gia đình muốn đưa con về với làng quê, bản làng, di tích; muốn ngồi bên bếp lửa nhà sàn, thưởng thức một bữa cơm của người Thái; đi dưới tán rừng Pù Mát, nghe câu chuyện về cây thuốc bản địa hay trải nghiệm một ngày giữa không gian hồ núi ở Hòn Mát.
Xu hướng này phù hợp với chuyển động chung của du lịch Việt Nam: các địa phương ngày càng chú trọng biến tài nguyên văn hóa, sinh thái, ẩm thực, làng nghề và đời sống cộng đồng thành sản phẩm có khả năng giữ chân du khách. Với Nghệ An, đây là cơ hội để phát huy lợi thế của một vùng đất có hệ sinh thái du lịch đa dạng từ biển, đồng bằng đến miền núi.
* Đánh thức “kho báu” bản địa
Tại xã Môn Sơn, điểm du lịch cộng đồng bản Xiềng - Phà Lài - sông Giăng đã được công nhận là điểm du lịch cấp tỉnh từ năm 2021. Bản Xiềng có cộng đồng người Thái sinh sống, lưu giữ nhiều nét văn hóa truyền thống; trong đó nghề dệt thổ cẩm, nhà sàn, ẩm thực và các hoạt động sinh hoạt cộng đồng được đưa vào phục vụ du khách. Điểm hấp dẫn của bản Xiềng nằm ở sự kết hợp giữa trải nghiệm văn hóa và thiên nhiên.
Du khách có thể tìm hiểu nghề dệt, trực tiếp thử làm sản phẩm bên khung cửi, thưởng thức món ăn dân tộc, giao lưu văn nghệ, sau đó kết nối hành trình đến Phà Lài, sông Giăng, thác Khe Kèm và Vườn quốc gia Pù Mát. Đây là cách làm khác với việc xây dựng một điểm check-in đơn lẻ. Mỗi giá trị bản địa được đặt vào một hành trình, để du khách vừa tham quan vừa “sống” trong không gian văn hóa.
Chuẩn bị đón khách dịp nghỉ lễ, bản Xiềng cùng các điểm du lịch cộng đồng của xã Môn Sơn đã chủ động chuẩn bị nguyên liệu chế biến món ăn, phòng lưu trú và các chương trình giao lưu văn nghệ. Đội ngũ phục vụ được phân công để đón các đoàn khách lớn, tạo không khí thân thiện nhưng vẫn giữ những nét sinh hoạt truyền thống. Ông Phạm Mạnh Hùng, Chủ tịch UBND xã Môn Sơn cho biết: “Việc phát triển du lịch cộng đồng tại Môn Sơn không chỉ tạo thêm thu nhập mà còn góp phần khôi phục nghề dệt thổ cẩm, dân ca, dân vũ, ẩm thực và những phong tục đang đứng trước nguy cơ mai một. Thời gian tới, xã chú trọng liên kết các điểm đến, kết nối Môn Sơn với các điểm du lịch sinh thái, văn hóa trong khu vực để hình thành những tour, tuyến đa dạng, hấp dẫn. Đồng thời, địa phương tăng cường quảng bá, nâng chất lượng dịch vụ, phát huy vai trò của người dân và doanh nghiệp, từng bước xây dựng Môn Sơn trở thành điểm đến đặc sắc trong hành trình khám phá miền Tây Nghệ An”.
Tại bản Long Thắng, xã Tiền Phong, Homestay Lâm Khang đang từng bước biến không gian sống thành sản phẩm du lịch. Cơ sở nằm trong không gian làng Thái cổ Mường Đán bên suối, với nhà sàn truyền thống và các phòng nghỉ hướng ra núi rừng. Đến đây, du khách có thể thưởng thức ẩm thực Thái, giao lưu văn nghệ, trải nghiệm sinh hoạt cộng đồng và kết hợp tham quan thác Bảy Tầng. Những ngày này, người dân trong bản Long Thắng đang chỉnh trang cảnh quan, chuẩn bị nguồn thực phẩm và đội văn nghệ tập luyện để phục vụ du khách. Những món ăn như: cơm lam, rêu, mọc, cá sông được chuẩn bị theo hướng giữ hương vị núi rừng.
Dù mưa lớn cuối tháng 8 khiến giao thông nhiều thời điểm bị chia cắt, Homestay Lâm Khang vẫn duy trì khoảng 70% lượng phòng được đặt. Homestay hiện có 8 phòng, sức chứa hơn 60 khách, gồm phòng cộng đồng và phòng VIP, với giá từ 1,2 - 2 triệu đồng/phòng. Theo bà Nguyễn Thị An Na, quản lý Homestay Lâm Khang, nhờ chú trọng chất lượng phục vụ và đẩy mạnh quảng bá trên các nền tảng số, homestay có lượng khách ngày càng mở rộng, trong đó có cả khách quốc tế.
Không chỉ cung cấp chỗ nghỉ, Lâm Khang còn tạo không gian để du khách “sống” cùng văn hóa Thái qua những trải nghiệm gần gũi như: nhảy sạp, đốt lửa trại, bắt cá, hái rau rừng hay tham gia nghi lễ truyền thống. Đặc biệt, homestay vừa mở thêm gian hàng giới thiệu các sản phẩm thổ cẩm, đan lát, ẩm thực do người dân làm ra. Từ những trải nghiệm ấy, Lâm Khang đang dần trở thành “cửa ngõ” đưa du khách khám phá văn hóa Mường Đán; đồng thời tạo thêm sinh kế và góp phần gìn giữ bản sắc địa phương.
Nằm trong vùng đệm Vườn quốc gia Pù Mát, xã Con Cuông, vùng trồng dược liệu của Công ty Cổ phần Dược liệu Pù Mát không chỉ là nơi sản xuất mà còn có thể trở thành điểm trải nghiệm về nông nghiệp, khoa học và sản vật bản địa. Vùng trồng hiện được mở rộng, với nhiều loại cây như: cà gai leo, chè dây, dây thìa canh, khôi nhung, xạ đen... Doanh nghiệp đã phát triển thành chuỗi từ nghiên cứu, ươm giống, trồng, chăm sóc đến sơ chế, chế biến sản phẩm. Ông Mạc Văn Diện, đại diện Công ty Cổ phần Dược liệu Pù Mát cho biết, thời gian tới, doanh nghiệp hướng tới gắn phát triển vùng dược liệu với du lịch trải nghiệm. Qua đó, du khách không chỉ tham quan, tìm hiểu các loại cây thuốc bản địa mà còn được trải nghiệm quy trình trồng, thu hái, chế biến và sử dụng sản phẩm dược liệu. “Chúng tôi mong muốn mỗi sản phẩm dược liệu không chỉ tạo giá trị kinh tế mà còn góp phần kể câu chuyện về đất, rừng và văn hóa của người dân vùng Pù Mát”.
Theo ông Vương Văn Bằng, Giám đốc Công ty Du lịch Quốc tế 24/7, nhu cầu của du khách đang chuyển dần sang những trải nghiệm sâu, đa dạng và gắn với bản sắc địa phương. Theo đó, trong một hành trình, du khách không chỉ khám phá thiên nhiên, tìm hiểu lịch sử, di sản mà còn muốn thưởng thức ẩm thực, trải nghiệm văn hóa và tiếp cận đời sống của người dân bản địa. Đây cũng là xu hướng đòi hỏi các địa phương và doanh nghiệp tăng cường liên kết để xây dựng những sản phẩm du lịch phong phú, có chiều sâu và sức hút hơn.
Năm 2026 tỉnh Nghệ An phấn đấu đón hơn 10,4 triệu lượt khách, trong đó 6,5 triệu lượt khách lưu trú; tổng thu khoảng 12.500 tỷ đồng. Tỉnh xác định phát triển du lịch gắn với văn hóa, con người, di sản và sinh thái; đồng thời chú trọng các sản phẩm có khả năng kéo dài thời gian lưu trú. Ông Trần Xuân Cường, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nghệ An cho rằng, phát huy giá trị bản địa là hướng quan trọng để nâng sức cạnh tranh của du lịch tỉnh. Nghệ An có lợi thế đa dạng về di sản lịch sử, văn hóa, cảnh quan thiên nhiên, du lịch biển, sinh thái và văn hóa các dân tộc. Vấn đề quan trọng là chuyển những giá trị sẵn có thành sản phẩm du lịch cụ thể, có câu chuyện và tạo trải nghiệm cho du khách. Các điểm du lịch cộng đồng cần lấy người dân làm chủ thể, vừa bảo tồn bản sắc, vừa tạo sinh kế bền vững.
Dịp Quốc khánh 2/9, ngành du lịch yêu cầu các địa phương, doanh nghiệp chủ động chuẩn bị cơ sở vật chất, nhân lực, dịch vụ, bảo đảm an toàn, vệ sinh môi trường và an toàn thực phẩm; đồng thời tăng cường liên kết, quảng bá để hình thành các hành trình đa dạng, kéo dài thời gian lưu trú và tăng sức hấp dẫn của điểm đến./.
