Với cảnh quan thiên nhiên nguyên sơ, mộc mạc cùng với bản sắc văn hóa độc đáo của các dân tộc Tày, Nùng, Dao, du lịch cộng đồng đang là hướng đi giúp phát triển kinh tế ở địa phương và nâng cao đời sống người dân ở Lạng Sơn.
Các làng du lịch không chỉ tạo thêm nhiều việc làm mà còn góp phần bảo tồn những giá trị văn hóa truyền thống, nét đặc sắc riêng của từng vùng đất. Những giá trị văn hóa đã thu hút du khách đến thăm quan, trải nghiệm và trở thành nguồn lực để phát triển kinh tế bền vững ở nhiều địa phương trong tỉnh.
Năm 2019, anh Hoàng Văn Trĩnh, xã Hữu Liên mạnh dạn đầu từ xây dựng homestay Yến Nhi phục vụ khách du lịch tại gia đình. Anh cho biết, trước khi làm homestay, gia đình chủ yếu trông vào mấy sào ruộng thu nhập vừa thấp lại bấp bênh. Nhận thấy phát triển du lịch nghỉ dưỡng là hướng đi đem lại hiệu quả kinh tế cao, anh đã đầu tư xây dựng homestay phục vụ du khách.
Theo anh Trĩnh, để thu hút khách ổn định, thường xuyên, điều quan trọng nhất ngoài chất lượng phòng nghỉ cần chú ý đến gìn giữ các bản sắc văn hóa của người dân tộc để du khách trực tiếp trải nghiệm. Chính những giá trị văn hóa đặc trưng sẽ tạo sự khác biệt giữa các địa điểm du lịch cộng đồng, đồng thời cũng là yếu tố quan trọng để giữ chân khách quay lại với điểm du lịch. Mục đích chính mà anh Trĩnh xác định đầu tư homestay là giữ gìn những giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào. Trong đó, các vật dụng trong xây dựng đều được tận dụng từ những vật liệu sẵn có của địa phương. Với những nét đặc trưng riêng, homestay của anh đã từng bước thu hút được du khách đến nghỉ dưỡng và trải nghiệm.
Đến nay, toàn xã Hữu Liên đã có gần 40 homestay phục vụ du khách trong và ngoài tỉnh. Du lịch cộng đồng, du lịch trải nghiệm đã trở thành hướng đi trong phát triển kinh tế của địa phương nâng cao đời sống của người dân.
Năm 2026, UBND xã Hữu Liên đã xây dựng đề án phát triển làng du lịch cộng đồng của xã. Đề án tập trung phát huy những thế mạnh về cảnh quan thiên nhiên, không gian làng bản đặc trưng, kiến trúc nhà ở truyền thống đến phong tục tập quán, lễ hội dân gian và ẩm thực đặc sắc của địa phương. Được biết, năm 2025, làng du lịch cộng đồng Hữu Liên đã đạt 2 giải thưởng du lịch ASEAN. Xã đang tập trung phát triển các di tích danh lam thắng cảnh, làng du lịch và tuyến du lịch số 1 Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Lạng Sơn và 37 cơ sở lưu trú phục vụ khách du lịch. Trong đó, xã có 27 cơ sở đạt chuẩn và nhiều cơ sở đáp ứng tiêu chí, tiêu chuẩn du lịch ASEAN.
Ông Khổng Hồng Minh, Phó Chủ tịch UBND xã Hữu Liên chia sẻ: Việc phát triển du lịch cộng đồng tại xã sẽ góp phần tạo nguồn thu nhập ổn định cho người dân thông qua các hoạt động homestay, trải nghiệm văn hóa và nông nghiệp ở địa phương. Việc xây dựng các làng du lịch cộng đồng ở xã giúp bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, giá trị văn hóa bản địa từ kiến trúc nhà sàn, phong tục tập quán đến các nghề thủ công truyền thống…
Những năm gần đây, tại Lạng Sơn, nhiều làng văn hóa du lịch cộng đồng đã thu hút được đông đảo du khách và trở thành những điểm du lịch trải nghiệm thú vị ở nhiều địa phương. Tiêu biểu như điểm du lịch cộng đồng Mông Ân, xã Bình Gia. Đến đây du khách có thể cùng người dân chế biến những món ăn mang đậm hương vị núi rừng như vịt quay lá mắc mật, lợn bản, gà đồi, cá suối, xôi ngũ sắc, các loại bánh truyền thống và nhiều sản vật của địa phương theo mùa. Bên cạnh đó, nhiều làng du lịch như làng Quỳnh Sơn, xã Bắc Sơn giúp tạo việc làm nâng cao đời sống người dân địa phương.
Nhằm phát triển du lịch cộng đồng trở thành thương hiệu du lịch đặc trưng, tiêu biểu, tỉnh Lạng Sơn đã ban hành các cơ chế, chính sách hỗ trợ, khuyến khích phát triển du lịch cộng đồng. Từ những chính sách thiết thực và cụ thể, các làng du lịch đang từng bước xây dựng theo tiêu chuẩn ASEAN, đây sẽ là cơ sở, tiền đề tạo bước đột phá trong phát triển du lịch cộng đồng ở các địa phương trong tỉnh.
Kế hoạch số 34/KH-UBND ngày 5/2/2025 của UBND tỉnh Lạng Sơn chỉ rõ phát triển du lịch cộng đồng trên địa bàn đến năm 2030. Theo đó, mục tiêu đưa du lịch cộng đồng thành một sản phẩm du lịch chủ đạo của tỉnh; phấn đấu đến năm 2030, phát triển đồng bộ các sản phẩm du lịch cộng đồng tại các địa phương có tiềm năng. Để thực hiện được các mục tiêu trên, trong giai đoạn 2026-2030, tỉnh Lạng Sơn sẽ tăng cường lồng ghép chính sách, hỗ trợ phát triển du lịch cộng đồng, sử dụng có hiệu quả các nguồn vốn, tăng cường đầu tư hạ tầng, cơ sở vật chất kỹ thuật, mở rộng thị trường, xúc tiến quảng bá, liên kết sản phẩm, từ đó bảo tồn và phát triển các giá trị văn hóa, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và tăng cường bảo vệ tài nguyên và môi trường tại các địa phương trong tỉnh./.
