Đồng Nai vươn mình mạnh mẽ trở thành một trung tâm công nghiệp hàng đầu của đất nước.
Từ vùng đất bị giày xéo bởi bom đạn chiến tranh, nhưng từ sau Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng đến nay, Đồng Nai đã vươn mình mạnh mẽ trở thành một trung tâm công nghiệp hàng đầu của đất nước.
*Từ Đại hội đến Đại hội
Tháng 10/1986, đánh dấu thời khắc lịch sử trọng đại của Đồng Nai khi tổ chức thành công Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ IV.
Đọc diễn văn khai mạc Đại hội lần thứ IV, diễn ra ngày 20/10/1986, đồng chí Phạm Văn Hy, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Đồng Nai nhấn mạnh: "Đại hội Đảng bộ tỉnh lần này phải quyết định những nhiệm vụ và biện pháp có hiệu quả và thiết thực đề làm cho tình hình sản xuất của địa phương phát triền hơn nữa; phát huy tốt nhất các khả năng hiện có để thúc đẩy sự nghiệp kinh tế xã hội, an ninh quốc phòng tiến lên những bước phát triển mới; để ổn định tình hình, cải thiện đời sống nhân dân trong tỉnh, tạo ra tích lũy cho sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội của tỉnh nhà và góp phần cùng cả nước thực hiện hai nhiệm vụ chiến lược trong giai đoạn cách mạng mới”.
Nghị quyết Đại hội lần thứ IV Đồng Nai đặt mục tiêu chuyển dịch cơ cấu theo hướng công nghiệp - nông nghiệp - dịch vụ, khuyến khích các vùng chuyên canh, phát triển công nghiệp chế biến và bắt đầu tìm kiếm thị trường xuất khẩu. Chương trình xuất khẩu 1986 - 1990 được ban hành để tăng nguồn ngoại tệ, tập trung vào một số sản phẩm có lợi thế và bước đầu đưa kim ngạch xuất khẩu của tỉnh tăng dần trong giai đoạn này.
Đánh giá kết quả thực hiện Nghị quyết Đại hội IV, trong diễn văn khai mạc Đại hội đại biểu lần thứ V, diễn ra ngày 28/10/1991, đồng chí Phan Văn Trang, quyền Bí thư Tỉnh ủy Đồng Nai khẳng định: Với ý chí quyết tâm, năng động và sáng tạo trong lao động sản xuất những năm qua, Đảng bộ và nhân dân trong tỉnh đã có nhiều cố gắng vươn lên, biến các nghị quyết của Đảng thành hành động thực tiễn và bước đầu đã đạt được những thành tựu có ý nghĩa quan trọng, tạo bước chuyển biến tích cực hơn trên các lĩnh vực chính trị - kinh tế - văn hóa - xã hội và công tác xây dựng Đảng, từng bước thực hiện có kết quả các mục tiêu mà Nghị quyết Đại hội VI của Đảng và Nghị quyết Đại hội IV Đảng bộ tỉnh đề ra.
Sau gần bốn thập niên, trải qua 10 kỳ đại hội, tại Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Đồng Nai lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030 diễn ra ngày 30/9/2025, đồng chí Vũ Hồng Văn, Bí thư Tỉnh ủy khẳng định: Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Đồng Nai lần thứ I diễn ra trong thời khắc trọng đại của đất nước, qua 4 thập niên đổi mới, dưới sự lãnh đạo của Đảng, dân tộc ta vượt qua muôn vàn khó khăn, thử thách, vững bước tiến lên khẳng định vị thế Việt Nam trên trường quốc tế; đặc biệt trong bối cảnh sáp nhập không gian tỉnh Bình Phước và Đồng Nai cũ, thành lập tỉnh Đồng Nai mới đã tạo ra dư địa, tiềm năng lợi thế để Đồng Nai phát triển.
Hiện nay, Đồng Nai có diện tích tự nhiên rộng gần 13.000 km2, dân số gần 4,5 triệu người; quy mô kinh tế đứng thứ 4 cả nước; khí hậu ôn hòa, điều kiện tự nhiên ổn định, diện tích rừng tự nhiên lớn; hạ tầng giao thông đồng bộ với đầy đủ 5 phương thức giao thông; nổi bật là Cảng hàng không quốc tế Long Thành, cảng nước sâu Phước An, các tuyến đường cao tốc đã và đang triển khai. Tỉnh có đường biên giới tiếp giáp với Campuchia, Khu kinh tế cửa khẩu quốc tế Hoa Lư, đặc biệt với sự hình thành đô thị Sân bay Long Thành và chuỗi đô thị cảnh quan ven sông Đồng Nai, sẽ là động lực kép thúc đẩy phát triển dịch vụ thương mại, logistics, thị trường bất động sản, tài chính, du lịch trong thời gian tới.
*Trở thành trung tâm công nghiệp hàng đầu cả nước
Năm 1985, kinh tế Đồng Nai chủ yếu là nông nghiệp lạc hậu. Thời điểm này tỷ trọng nông nghiệp chiếm tới 57,5%, trong khi công nghiệp chỉ chiếm 18,2%.
Khu công nghiệp Biên Hòa 1 là khu công nghiệp đầu tiên của Việt Nam, được thành lập năm 1963 dưới tên Khu kỹ nghệ Biên Hòa. Sau giai đoạn đổi mới (từ năm 1986) Khu công nghiệp Biên Hòa 1 trở thành cái nôi công nghiệp của nước ta, đóng góp lớn kinh tế Đồng Nai nói riêng và của cả nước nói chung.
Là địa phương có khu công nghiệp đầu tiên, đến nay tỉnh Đồng Nai đã trở thành một trung tâm công nghiệp hàng đầu của cả nước với 81 khu công nghiệp được quy hoạch, diện tích trên 39.000 ha. Hiện, đã có 58 khu công nghiệp được thành lập, trong đó có 43 khu công nghiệp đang hoạt động, tỷ lệ lấp đầy 76%, thu hút hàng ngàn nhà đầu tư từ 51 quốc gia và vùng lãnh thổ, với tổng số vốn đầu tư trên 43 tỷ USD.
“Sau khi sắp xếp, tỉnh Đồng Nai có lợi thế về quỹ đất rộng, thuận lợi để thành lập các khu công nghiệp mới. Tỉnh đang rà soát, bổ sung mới và điều chỉnh các khu công nghiệp hoạt động theo mô hình truyền thống sang mô hình Khu công nghiệp sinh thái (EIP); khu công nghiệp chuyên ngành về hàng không vũ trụ, ô tô; các khu công nghiệp công nghệ cao như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo; nghiên cứu phát triển các khu công nghiệp chuyên đề cho các quốc gia có số dự án có quy mô vốn lớn đầu tư tại tỉnh Đồng Nai như Singapore, Nhật, Đài Loan (Trung Quốc), Hàn Quốc…”, bà Trương Thị Hương Bình, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Giám đốc Sở Tài chính Đồng Nai cho biết.
Cùng với đó, Đồng Nai đang đẩy mạnh triển khai 3 khu công nghiệp trọng điểm quy mô lớn, gồm: Long Đức 3 (diện tích 244 ha), Bàu Cạn - Tân Hiệp (1.000 ha) và Xuân Quế - Sông Nhạn (1.000), để tạo cực tăng trưởng logistics và các ngành công nghiệp mới, kết nối với Sân bay Long Thành.
Theo Tỉnh ủy Đồng Nai, việc đưa Dự án Nhà máy phát điện Nhơn Trạch 3 và Nhơn Trạch 4 vào khai thác thương mại từ ngày 14/12/2025, sẽ tạo động lực phát triển cho Đồng Nai và vùng Đông Nam Bộ những năm tiếp theo. Khi vận hành, hai nhà máy sẽ cung cấp nguồn điện ổn định cho các khu công nghiệp lớn ở Đồng Nai, tạo sức hút đầu tư và đóng góp đáng kể vào ngân sách và tăng trưởng GRDP của tỉnh. Hai dự án cũng sẽ huy động hàng nghìn kỹ sư, công nhân, tạo việc làm và thúc đẩy các ngành cơ khí - điện - xây dựng, logistics, cảng biển. Đây là động lực quan trọng giúp tỉnh phát triển kinh tế - xã hội bền vững trong giai đoạn tới.
*Kinh tế hàng không là động lực tăng trưởng mới
Năm 2025, tổng sản phẩm trên địa bàn của Đồng Nai đạt gần 678.000 tỷ đồng, tăng 9,63%, cao nhất từ trước tới nay; đặc biệt, lần đầu tiên tỉnh thu ngân sách đạt 101.000 tỷ đồng. Với quy mô kinh tế và thu ngân sách như trên, năm 2025, Đồng Nai xếp thứ 4 cả nước sau Thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội và Hải Phòng.
Nhiệm kỳ 2025 - 2030, Đồng Nai đặt mục tiêu tăng trưởng từ 10 - 12%; tổng sản phẩm trên địa bàn đạt 1,2 triệu tỷ đồng.
Trong đó, với hàng loạt dự án hạ tầng chiến lược đưa vào khai thác từ năm 2026, Đồng Nai kỳ vọng sẽ tạo động lực tăng trưởng mới cho địa phương và cả nước.
Bà Trần Thị Hương Bình cho biết: Năm 2026 khi Cảng hàng không quốc tế Long Thành chính thức được đưa vào khai thác, sẽ tạo động lực hình thành chuỗi dịch vụ giá trị gia tăng bao quanh sân bay như logistics hàng không, trung tâm phân phối, thương mại tự do, dịch vụ tài chính - ngân hàng, khách sạn, hội nghị và đô thị thông minh. Từ đó, Đồng Nai sẽ có những động lực phát triển kinh tế mới, tạo bước chuyển quan trọng cho tăng trưởng và hội nhập quốc tế.
Theo phân tích của Tỉnh ủy Đồng Nai, đề án “Đô thị sân bay Long Thành” với quy mô 43.000 ha gắn với hành lang phát triển sông Đồng Nai với tuyến đại lộ ven sông đang được triển khai sẽ là cực tăng trưởng quan trọng ở phía Nam của tỉnh.
Khu vực này hình thành trung tâm dịch vụ hàng không, logistics, thương mại quốc tế, tài chính, hội nghị và các khu đô thị hiện đại, góp phần mở rộng không gian phát triển đô thị - công nghiệp - dịch vụ, gắn kết chặt chẽ với Thành phố Hồ Chí Minh.
Cùng với đó, Đồng Nai đang triển khai đề án Khu thương mại tự do quy mô gần 7.500 ha gắn với Cảng hàng không quốc tế Long Thành và cụm cảng biển phía Nam của tỉnh; kỳ vọng Khu thương mại tự do sẽ trở thành trung tâm logistics, phân phối quốc tế và dịch vụ thương mại - tài chính, hàng không.
“Đây sẽ là động lực quan trọng thúc đẩy phát triển công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ và tăng cường vai trò của Đồng Nai trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Khi Khu thương mại tự do đi vào hoạt động, dự kiến sẽ có tác động tích cực đến kinh tế tỉnh Đồng Nai”, Tỉnh ủy Đồng Nai cho biết, đồng thời dự báo Khu thương mại tự do sẽ hình thành các ngành kinh tế mũi nhọn mới, đóng góp vào tăng trưởng GRDP của tỉnh. Dự kiến sau khi đi vào hoạt động, Khu thương mại tự do có thể đóng góp khoảng 8-10,5% GRDP của Đồng Nai.
Đồng thời, Khu thương mại tự do sẽ thu hút nguồn lực từ vốn đầu tư nước ngoài, nâng cao năng suất lao động không chỉ trong nội khu mà có tác động lan tỏa đến các ngành sản xuất, kinh doanh trên địa bàn tỉnh. Dự kiến, đến năm 2030 sẽ thu hút khoảng 150.000 lao động chất lượng cao làm việc trong Khu thương mại tự do và đào tạo được 50.000 kỹ sư, chuyên gia công nghệ phục vụ cho các ngành trọng điểm. Ngân sách nhà nước thu từ việc cho thuê đất Khu thương mại tự do khoảng 11,8 tỷ USD (tương đương 312.000 tỷ đồng); thu từ thuế các tổ chức hoạt động trong Khu, ước khoảng 8.000 - 10.000 tỷ đồng mỗi năm.
Cùng với đó, Khu kinh tế cửa khẩu Hoa Lư tiếp tục được phát triển, tạo động lực mới ở khu vực phía Bắc tỉnh Đồng Nai, thúc đẩy thương mại biên giới, dịch vụ hậu cần, chế biến nông - lâm sản, đồng thời tăng cường kết nối giao thương quốc tế qua hướng Tây - Bắc.
“Ba động lực phát triển trên sẽ cộng hưởng, tạo thành nền tảng để Đồng Nai chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ một tỉnh công nghiệp truyền thống sang trung tâm công nghiệp công nghệ cao, logistics quốc tế, thương mại tự do và dịch vụ hàng không, góp phần đưa kinh tế - xã hội tỉnh phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050”, Tỉnh ủy Đồng Nai khẳng định./.
