Việc lựa chọn Điện Biên xây dựng đề án vừa xuất phát từ điều kiện thực tế của một địa phương miền núi, địa hình chia cắt, vừa hướng tới hình thành mô hình tham chiếu cho các địa phương khác trong thời gian tới.
Ngày 4/4, thông tin từ Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết, tỉnh Điện Biên được lựa chọn xây dựng Đề án thử nghiệm có kiểm soát phát triển kinh tế tầm thấp, ứng dụng phương tiện bay không người lái (UAV). Đề án được định hướng triển khai từ những bài toán thực tiễn của địa phương, qua đó xây dựng mô hình tham chiếu để có thể áp dụng tại các địa phương khác trong thời gian tới.
Tại chương trình làm việc giữa Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Quốc phòng, UBND tỉnh Điện Biên cùng đại diện các đơn vị chức năng và doanh nghiệp liên quan, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Bùi Hoàng Phương cho rằng kinh tế tầm thấp là lĩnh vực mới, có tính liên ngành cao, liên quan đến khoa học công nghệ, giao thông, logistics, quản lý không gian và nhiều lĩnh vực kinh tế - xã hội khác.
Theo Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương, việc lựa chọn Điện Biên xây dựng đề án vừa xuất phát từ điều kiện thực tế của một địa phương miền núi, địa hình chia cắt, vừa hướng tới hình thành mô hình tham chiếu cho các địa phương khác trong thời gian tới.
Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương cho biết, công nghệ UAV không còn mới, đã được triển khai tại nhiều quốc gia và một số lĩnh vực trong nước. Do đó, đề án không đặt trọng tâm vào thử nghiệm công nghệ theo nghĩa thuần túy mà hướng tới thiết kế, vận hành các mô hình ứng dụng cụ thể, qua đó đo lường hiệu quả kinh tế - xã hội khi tích hợp UAV vào hoạt động sản xuất, kinh doanh và quản lý.
“Điểm mấu chốt không phải là có bay được hay không, mà là bay để làm gì, giải được bài toán gì và tạo ra giá trị gia tăng như thế nào cho địa phương”, Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương nhấn mạnh.
Từ định hướng này, các kịch bản triển khai cần gắn với những nhu cầu thực tiễn như vận chuyển hàng hóa tại các khu vực khó tiếp cận, hỗ trợ logistics; đồng thời kết hợp thu thập dữ liệu phục vụ quản lý, sản xuất và kinh doanh. Việc triển khai cũng cần đạt quy mô nhất định để đánh giá chính xác hiệu quả, từ chi phí vận hành, năng suất, khả năng tiết giảm thời gian đến tác động đối với người dân và doanh nghiệp. Các chỉ số đo lường cần được thiết kế rõ ràng, minh bạch, làm cơ sở tổng kết, hoàn thiện mô hình và đề xuất chính sách.
*Bảo đảm an toàn trong thử nghiệm UAV
Thượng tướng Phạm Trường Sơn, Phó Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam, cơ bản thống nhất với chủ trương xây dựng đề án, đồng thời nhấn mạnh đây là lĩnh vực nhạy cảm, liên quan trực tiếp đến quản lý vùng trời và an toàn bay. Vì vậy, quá trình triển khai phải bảo đảm tuyệt đối các quy định hiện hành.
Theo Thượng tướng Phạm Trường Sơn, mọi hoạt động thử nghiệm UAV phải tuân thủ đầy đủ quy định hiện hành về khu vực cấm bay, khu vực hạn chế bay, cũng như quy trình cấp phép và giám sát bay. Đây là nguyên tắc xuyên suốt, không có ngoại lệ trong quá trình triển khai.
Các đơn vị chức năng như Quân khu 2, Quân chủng Phòng không - Không quân, Cục Tác chiến và các cơ quan liên quan được yêu cầu phối hợp chặt chẽ với Bộ Khoa học và Công nghệ và tỉnh Điện Biên, rà soát kỹ không gian bay, phạm vi hoạt động và phương án tổ chức thực hiện. Qua đó, đề án được triển khai đúng quy định, đúng thẩm quyền và bảo đảm an toàn tuyệt đối.
Tại chương trình, đại diện VNPost đề xuất triển khai mô hình vận chuyển hàng hóa bằng UAV tại Điện Biên, đồng thời kiến nghị một số cơ chế, chính sách cần được tháo gỡ để bảo đảm tính khả thi trong thực tế.
Các ý kiến thảo luận tại buổi làm việc tập trung vào những nội dung cốt lõi của đề án như xác định không gian thử nghiệm phù hợp, phạm vi và quy mô hoạt động, cơ chế phối hợp liên ngành giữa các cơ quan quản lý và phương án kiểm soát rủi ro trong quá trình vận hành. Đây là những yếu tố quan trọng quyết định tính khả thi và hiệu quả của mô hình thí điểm.
Phát biểu tại buổi làm việc, Chủ tịch UBND tỉnh Điện Biên Lê Văn Lương cho biết địa phương xác định đây là cơ hội quan trọng để tiếp cận và từng bước làm chủ các mô hình phát triển mới. Tỉnh sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Quốc phòng và các đơn vị liên quan hoàn thiện đề án theo hướng khả thi, an toàn, hiệu quả, phù hợp với điều kiện thực tế.
Tỉnh Điện Biên hướng tới từng bước hình thành mô hình ứng dụng UAV phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, trước mắt tập trung vào những lĩnh vực có nhu cầu rõ ràng, sau đó mở rộng trên cơ sở đánh giá hiệu quả thực tiễn.
Việc thí điểm tại Điện Biên được kỳ vọng cung cấp những dữ liệu thực tiễn quan trọng phục vụ hoàn thiện mô hình ứng dụng UAV, đồng thời tạo cơ sở để các cơ quan quản lý xây dựng, điều chỉnh khung pháp lý đối với kinh tế tầm thấp - lĩnh vực còn mới tại Việt Nam. Kết quả thí điểm sẽ là cơ sở thực tiễn để hoàn thiện mô hình ứng dụng UAV, từng bước xây dựng, điều chỉnh khung pháp lý về kinh tế tầm thấp, đồng thời bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu phát triển kinh tế với quản lý nhà nước về quốc phòng, an ninh và an toàn xã hội./.
