Thời gian qua, Đảng và Nhà nước đã quan tâm đầu tư, xây dựng trường lớp tại các xã vùng biên giới, vùng sâu, vùng xa.
Thực hiện chủ trương của Bộ Chính trị, nhiều trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới đang được triển khai xây dựng thần tốc. Những ngôi trường khang trang, kiên cố nơi biên cương Tổ quốc không chỉ hiện thực hóa giấc mơ trường đẹp, lớp khang trang của thầy và trò, mà còn là biểu tượng của khối đại đoàn kết toàn dân tộc và cam kết vững chắc “không để ai bị bỏ lại phía sau”.
* Những “đại công trình” nơi biên giới
Chưa đầy 10 ngày sau khi Bộ Chính trị ban hành Thông báo số 81-TB/TW (ngày 18/7/2025) về chủ trương đầu tư xây dựng trường học cho các xã biên giới, ngày 27/7/2025, công trình đầu tiên – Trường phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và THCS Si Pa Phìn (tỉnh Điện Biên) – đã chính thức khởi công.
Sau 6 tháng thi công thần tốc, công trình hiện đã hoàn tất những hạng mục cuối cùng, sẵn sàng đưa vào vận hành. Theo bà Hoàng Tuyết Ban, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Điện Biên, trường được xây dựng với quy mô 31 lớp học cho hơn 1.000 học sinh, trong đó có khoảng 752 em học nội trú. Quy mô này bảo đảm tính ổn định ngay từ năm học đầu tiên, giúp khắc phục căn bản tình trạng học sinh bỏ học, nhất là ở bậc THCS.
Khí thế xây dựng thần tốc ấy cũng đang lan tỏa dọc theo dải biên cương. Từ xã Núa Ngam (Điện Biên) đến xã biên giới Lục Hồn (Quảng Ninh), những ngôi trường mới đang dần thành hình.
Tại xã Lục Hồn (Quảng Ninh) – địa bàn có trên 98% đồng bào dân tộc thiểu số và hơn 10km đường biên – Trường phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và THCS Đồng Tâm đang được gấp rút xây dựng trên diện tích 7,7ha. Dự án có quy mô 30 lớp học cho khoảng 950 học sinh với đầy đủ các khu học tập, nhà đa năng, sân thể thao, khu nội trú và thực nghiệm khép kín.
"Địa bàn chia cắt, đời sống nhân dân còn nhiều khó khăn nên việc xây dựng mô hình trường nội trú liên cấp là yêu cầu đặc biệt cấp thiết, nhận được sự đồng thuận tuyệt đối của bà con" - ông Vi Tiến Vượng, Chủ tịch UBND xã Lục Hồn nhấn mạnh.
* Lời giải căn cơ cho bài toán giáo dục vùng khó
Nhiều năm qua, dù Đảng và Nhà nước đã quan tâm đầu tư, mạng lưới trường lớp tại các xã vùng biên vẫn đối mặt với muôn vàn khó khăn: tỷ lệ kiên cố hóa thấp nhất cả nước, trang thiết bị tối thiểu chỉ đáp ứng trên 60%, nhiều nơi thầy trò vẫn phải dạy và học trong phòng tạm, phòng tranh tre nứa lá.
Địa hình đồi núi hiểm trở và thời tiết khắc nghiệt mùa mưa lũ từng là rào cản lớn nhất ngăn bước học sinh đến lớp. Tại xã biên giới Thượng Trạch (Quảng Trị) – nơi đồng bào Bru - Vân Kiều và Chứt chiếm tới 95,6% dân số, có tuyến biên giới dài 58,142km – việc đầu tư xây dựng trường nội trú liên cấp mang ý nghĩa bước ngoặt.
Ông Hồ Ngọc Thanh, Chủ tịch UBND xã Thượng Trạch khẳng định: "Khi học sinh được ăn ở, sinh hoạt tập trung tại trường, các em không còn phải vượt núi, lội suối xa xôi; tình trạng nghỉ học hay bỏ học sẽ chấm dứt. Hơn thế, môi trường nội trú còn là nơi nuôi dưỡng kỹ năng sống, tinh thần đoàn kết và nâng cao nhận thức toàn diện cho thế hệ trẻ vùng biên."
* Hiện thực hóa mục tiêu kiên cố hóa 100% trường lớp
Nhìn nhận về tầm vóc của chương trình, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Kim Sơn cho biết: Bên cạnh yếu tố con người, cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học (nhất là thiết bị phục vụ STEM, nghệ thuật, thể dục thể thao) đóng vai trò then chốt trong việc triển khai hiệu quả Chương trình Giáo dục phổ thông 2018.
Nhờ sự nỗ lực chung của toàn xã hội và Chương trình mục tiêu quốc gia, đến tháng 12/2025, tỷ lệ trường học kiên cố ở nhiều địa phương đã đạt xấp xỉ 90%, hướng tới mục tiêu kiên cố hóa 100% trường lớp học vào năm 2030.
Trong năm 2026, các Bộ, ngành và địa phương đang tập trung mọi nguồn lực tài chính, nhân lực, đẩy nhanh tiến độ thi công an toàn, chất lượng để kịp bàn giao, tuyển sinh ngay trước thềm năm học mới.
Song song với việc xây trường, Bộ Giáo dục và Đào tạo đang tích cực xây dựng hệ thống hành lang pháp lý đồng bộ: Ban hành quy chế tổ chức và hoạt động của trường phổ thông nội trú liên cấp biên giới; Quy định chế độ, chính sách ưu đãi đặc thù cho học sinh và giáo viên công tác tại vùng biên; Xây dựng cơ chế hướng nghiệp, đào tạo, tuyển chọn cán bộ là người địa phương bắt đầu từ chính nguồn học sinh nội trú liên cấp.
Hàng trăm ngôi trường mọc lên giữa đại ngàn không chỉ mở cánh cửa tri thức cho con em đồng bào các dân tộc, mà còn là “cột mốc văn hóa”, góp phần củng cố thế trận lòng dân, giữ vững chủ quyền, quốc phòng - an ninh nơi tuyến đầu Tổ quốc./.
