Biệt khu Hải Yến – Bình Hưng từng được mệnh danh là “địa ngục trần gian”, một minh chứng điển hình cho chính sách tàn bạo của đế quốc Mỹ...
Sáng 28/1, Bảo tàng tỉnh Cà Mau tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề “Xác minh tư liệu tội ác của Biệt khu Hải Yến – Bình Hưng”. Hội thảo là hoạt động chuyên môn quan trọng nhằm làm rõ và hệ thống hóa các nguồn tư liệu lịch sử về tội ác chiến tranh tại địa danh này, qua đó bổ sung cơ sở khoa học cho việc triển khai, hoàn thiện đề tài nghiên cứu cấp cơ sở, phục vụ đắc lực cho công tác tuyên truyền, giáo dục truyền thống cách mạng và bảo tồn, phát huy giá trị di tích lịch sử quốc gia.
Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Cà Mau Lý Vỹ Triều Dương khẳng định, việc triển khai đề tài trên là nhiệm vụ cấp thiết nhằm bảo đảm tiến độ và chất lượng khoa học trong việc lưu giữ các bằng chứng lịch sử.
Trong những năm tháng chiến tranh ác liệt, đặc biệt là giai đoạn từ năm 1957 đến 1973, Biệt khu Hải Yến – Bình Hưng từng được mệnh danh là “địa ngục trần gian”, một minh chứng điển hình cho chính sách tàn bạo của đế quốc Mỹ và chính quyền tay sai. Nằm trong mưu đồ thực hiện kế hoạch bình định miền Nam, đối phương đã dựng lên Nguyễn Lạc Hóa – một tên gián điệp đội lốt linh mục, núp bóng tôn giáo để thực hiện những thủ đoạn thâm độc. Với vai trò cầm đầu, đối tượng này đã lợi dụng triệt để vấn đề dân tộc và tôn giáo để chia rẽ khối đại đoàn kết giữa cách mạng với nhân dân, trực tiếp gây ra cái chết dã man cho hơn 1.675 đồng bào và chiến sĩ cách mạng của ta tại vùng đất này.
Di tích Biệt khu Hải Yến – Bình Hưng, hiện tọa lạc tại địa bàn xã Phú Tân, tỉnh Cà Mau, là nơi ghi dấu sự hy sinh anh dũng của hàng nghìn cán bộ và nhân dân trong cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc. Dù đã được công nhận là Di tích lịch sử quốc gia từ năm 2000, nhưng do điều kiện lịch sử khách quan, hệ thống tư liệu liên quan đến địa danh này vẫn còn phân tán ở nhiều nơi, chưa được tập hợp và xác minh một cách đầy đủ dưới góc độ khoa học.
“Chính vì vậy, việc thực hiện đề tài “Hệ thống cứ liệu về chứng tích tội ác chiến tranh ở Biệt khu Hải Yến – Bình Hưng” không chỉ đáp ứng yêu cầu thực tiễn về công tác trưng bày, bảo tồn mà còn khẳng định giá trị của hòa bình thông qua việc làm rõ sự thật lịch sử về những mất mát mà dân tộc đã phải trải qua”, ông Lý Vỹ Triều Dương, thông tin.
Trong quá trình thực hiện đề tài, nhóm nghiên cứu thuộc Bảo tàng tỉnh Cà Mau đã triển khai nhiều công đoạn sưu tầm tư liệu công phu tại Trung tâm Lưu trữ Quốc gia II, các đài truyền hình và các cơ quan lưu trữ chuyên ngành. Kết quả bước đầu thu được là những nguồn tư liệu quý giá, gồm các thước phim tư liệu, hình ảnh hiện vật và hồ sơ pháp lý phản ánh trực tiếp quá trình hình thành, tổ chức, hoạt động tàn bạo của biệt khu này.
Đặc biệt, công tác khảo sát thực địa và phỏng vấn trực tiếp các nhân chứng lịch sử – những người trực tiếp chứng kiến hoặc là nạn nhân của các tội ác chiến tranh đã mang lại những thông tin sống động, đầy chiều sâu nhân văn. Những lời kể và ký ức của các nhân chứng không chỉ giúp xác thực các văn bản giấy tờ mà còn là nguồn tư liệu giáo dục đặc biệt quý báu đối với thế hệ trẻ hôm nay…
Tại hội thảo, các nhà khoa học, các đại biểu đã tập trung thảo luận, phản biện nhằm làm rõ bản chất phi nhân tính của chiến tranh xâm lược thể hiện qua Biệt khu Hải Yến – Bình Hưng. Các tham luận tại hội thảo nhấn mạnh, mức độ tội ác của các đối phương tại đây đã vượt khỏi mọi quy chuẩn của xã hội loài người văn minh, với những hành vi bạo ngược, hung hiểm nhằm triệt tiêu các giá trị nhân loại tiến bộ.
Kết luận hội thảo, ông Lê Minh Sơn – Giám đốc Bảo tàng tỉnh Cà Mau, Chủ nhiệm đề tài khẳng định, các ý kiến đóng góp đã giúp ban tổ chức có cái nhìn toàn diện, khách quan và sâu sắc hơn về giá trị lịch sử của di tích.
Hội thảo thống nhất cao về tính cấp bách của việc hệ thống hóa tư liệu trong bối cảnh các nhân chứng lịch sử ngày càng cao tuổi và ký ức chiến tranh có nguy cơ mai một theo thời gian. Các đại biểu cũng gợi mở những hướng tiếp cận mới trong việc nhận diện tội ác chiến tranh từ góc độ pháp lý quốc tế và giáo dục hòa bình, đồng thời yêu cầu việc xác minh tư liệu phải được thực hiện một cách thận trọng, bảo đảm tính xác thực và tính pháp lý cao nhất.
Trong thời gian tới, nhóm thực hiện đề tài cam kết tiếp thu nghiêm túc các ý kiến đóng góp để rà soát, chỉnh lý và hoàn thiện nội dung nghiên cứu. Đơn vị sẽ tiếp tục đẩy mạnh sưu tầm tại các trung tâm lưu trữ và tăng cường gặp gỡ nhân chứng để bổ sung nguồn cứ liệu xác thực. Quan trọng hơn, các kết quả nghiên cứu khoa học này sẽ được chuyển hóa thành các sản phẩm trưng bày, các hoạt động tuyên truyền cụ thể.
“Việc gắn kết chặt chẽ giữa nghiên cứu khoa học với công tác bảo tồn sẽ góp phần đưa Biệt khu Hải Yến – Bình Hưng trở thành một “địa chỉ đỏ” thực thụ, không chỉ để tưởng nhớ những người đã khuất mà còn để giáo dục truyền thống yêu nước, bồi đắp lòng tự hào dân tộc và tinh thần giữ gìn độc lập, tự do cho các thế hệ mai sau trên mảnh đất địa đầu cực Nam Tổ quốc” – ông Lê Minh Sơn bày tỏ./.
